Jeugdsector slaakt noodkreet over hoge energieprijzen: "Mogelijk grotere crisis dan corona"

Veel jeugdwerkorganisaties moesten tijdens de coronacrisis hun reserves aanspreken om het hoofd boven water te houden. Veel activiteiten werden toen afgelast, maar vaste kosten bleven vaak wel doorlopen. Tegelijk konden klassieke inzamelacties moeilijk of slechts in mindere vorm doorgaan. Organisaties die in sommige gevallen al krap bij kas zaten, worden nu nog eens getroffen door hoge energieprijzen.

"We proberen niet te snijden in het aanbod, maar het wordt steeds moeilijker", zegt Franka Foré van de Vlaamse Jeugdraad aan VRT NWS. "Er wordt bespaard op achterliggende kosten, maar dat kan niet oneindig." De ademruimte na corona is dan ook kort geweest. Te kort. "Er zit een klein jaar aan activiteiten tussen, dat is niet genoeg om de reserves weer aan te vullen. Tijdens corona is uit de reserves geput, maar die zijn zo goed als uitgeput."

De Ambrassade, de koepelorganisatie van het jeugdwerk, krijgt steeds meer berichten van zowel kleine lokale tot zelfs grote organisaties met energiefacturen die hun financiële draagkracht overschrijden. Ook organisaties en jeugdverblijven die de afgelopen jaren investeringen deden – ironisch genoeg vaak om de duurzaamheid van hun gebouwen te verbeteren, merken dat de energieprijzen onhaalbaar worden dit jaar.

De meeste jeugdwerkorganisaties doen er alles aan om zo weinig mogelijk in het aanbod zelf te moeten schrappen. Toch zien sommige organisaties nu al geen andere optie dan te besparen op dat aanbod. Bijvoorbeeld door te besparen op het aantal activiteiten of te beknibbelen op hoe die activiteiten worden aangeboden.

Het optrekken van de inschrijvingsgelden is voor de meeste organisaties geen optie. En dat is niet alleen een principiële keuze. De hoge energieprijzen knabbelen ook aan de koopkracht van heel wat ouders. Vooral duurdere vormen van jeugdwerk zien nu al hun inschrijvingen dalen in vergelijking met enkele jaren geleden. Jeugdtheater Ondersteboven (JTO) in Sint-Niklaas bijvoorbeeld wordt geconfronteerd met een combinatie van lagere inschrijvingen en torenhoge energieprijzen.

JTO organiseert drama- en musicallessen voor kinderen en jongeren. Het verwarmen van de lokalen om te zingen en te dansen kost handenvol geld. "We betaalden vorig jaar nog rond de 700 euro per maand voor onze energiekosten. Nu hebben we voorstel gekregen om een voorschotfactuur te betalen van 3.600 euro per maand", zegt Stefan Van Guyse van JTO. "Dat is onbetaalbaar."

De energieprijzen beperken is niet evident. "We hebben een oud industrieel gebouw. Als je dat isoleert, haal je dat er de eerste 10 à 15 jaar niet uit", zegt Van Guyse. "Misschien nu wel met de hoge prijzen. Het geld om die investeringen te doen is er ook niet. We overwegen nu onze werking stil te leggen tijdens de koudste maand, maar dat is niet makkelijk om te voorspellen en te plannen. Vorig jaar was onze energiefactuur het hoogst in januari. Voor hetzelfde geld is het nu net het koudst in februari."

De goedkopere en gratis vormen van jeugdwerk zien tegelijk een grote stijging in het aantal inschrijvingen, maar in verhouding groeien hun werkingsmiddelen natuurlijk niet mee of vinden ze nauwelijks voldoende begeleiding om alles georganiseerd te krijgen. Dat laatste is geen nieuw probleem en was al voelbaar tijdens de zomervakantie. Hier en daar moesten toen last minute zomerkampen geannuleerd worden, omdat er niet genoeg begeleiding werd gevonden.

De hoge energiefacturen treffen heel verschillende vormen van jeugdwerk. Ook veel klassieke jeugdbewegingen hebben het moeilijk. Een gemiddeld scoutslokaal heeft veelal geen al te hoge duurzaamheidsscore. Zo’n lokaal verwarmen in de winter kost handenvol geld, zeker aan de huidige tarieven.

KSA-groep Eksaarde uit Lokeren is bijvoorbeeld gestopt met de verhuur van hun lokalen. "Het kost ons met de huidige energieprijzen meer dan het opbracht", zegt een van de groepsleidsters Femke De Bisschop aan VRT NWS. Tegelijk gaan ze deze winter maar één lokaal verwarmen om zoveel mogelijk de kosten te drukken. "Het swingt echt de pan uit als we al die kosten moeten dekken, maar we willen dat absoluut niet doorrekenen aan onze leden."

Tegelijk zijn de reserves niet zo groot. Tijdens de coronacrisis heeft haar groep slechts een beperkt aantal inzamelacties kunnen organiseren. Nu hun werking terug normaal verloopt, is alles veel duurder geworden. "De winstmarge van wat we organiseren wordt daardoor kleiner en dat kunnen we niet altijd doorrekenen", legt ze uit. "Ons spaarvarken is niet eindeloos. In sommige gevallen bekijken we of het wel nog zin heeft om evenementen te organiseren."

Concreet vraagt de jeugdsector daarom de indexering van al hun werkingsmiddelen en niet alleen de personeelskosten zoals nu vaak het geval is. Daarnaast willen ze bijkomende maatregelen om de energieprijzen te drukken. "Zodat we het aanbod naar onze deelnemers kunnen blijven garanderen", zegt Foré. "De overheid overweegt steunmaatregelen voor bedrijven. Het zou fijn zijn dat die ook toegankelijk zouden worden voor jeugdwerkorganisaties."

"Als er geen steunmaatregelen komen gaat er (nog) meer gesnoeid moeten worden in het aanbod en kan het zijn dat bepaalde organisaties het hoofd niet boven water kunnen houden", gaat Foré nog verder. "Het jeugdwerk is essentieel voor kinderen en jongeren. Er is veel enthousiasme in dat jeugdwerk, maar als de middelen niet volgen ben je met enthousiasme alleen niet zo veel. Mogelijk zitten we met een crisis met een grotere impact dan corona."