The Queen stond ook aan het hoofd van het zogenoemde "Gemenebest van Naties". Hoe reageren de leden van de Commonwealth op haar overlijden? Heel gevarieerd zo blijkt en dat heeft veel met de geschiedenis te maken. "Ze was hier bijzonder populair", meldt onze correspondent in Australië. "Ze vinden het erg dat ze overleden is, maar de band die er vroeger was, is er niet meer", klinkt het in Pakistan.
Van "bijzonder populair" tot "band die er vroeger was, is niet meer": Gemenebest reageert gemengd op overlijden Queen Elizabeth
Pieterjan Huyghebaert
Gepubliceerd:
Wat is dat precies, het Gemenebest of the Commonwealth? Zie kaderstukje helemaal onderaan.
Hoewel Australië al sinds het begin van de vorige eeuw onafhankelijk is, was de Britse koningin tot gisteren het officiële – symbolische - staatshoofd. "We krijgen hier nu dus een nieuwe koning: Charles III", zegt correspondente Eveline Masco in Perth. "De Queen staat hier op verschillende muntstukken. Er zijn plaatsen naar haar genoemd. En veel Britten hebben hier een tweede thuis gevonden. Er is een nauwe band met "het moederland" zeg maar."
The Queen was volgens de correspondent erg geliefd down under. "Ze was de eerste Britse monarch die op bezoek kwam in Australië en is hier in totaal 16 keer geweest", weet Masco. "De laatste keer was in 2011 en ze kreeg altijd een zeer warm welkom van de bevolking. Ze was erg betrokken met het land en kwam er graag. Ze was hier bijzonder populair."
De reacties bij de Australiërs zijn volgens Masco dan ook vergelijkbaar met die in het Verenigd Koninkrijk. "Iedereen is ermee begaan", zegt ze. "De vlaggen hangen halfstok. Het parlement is geschorst en er komt een dag van nationale rouw. Onze eerste minister en de gouverneur-generaal (red. vertegenwoordiger van het koningshuis in Australië) reizen af naar Londen voor de begrafenis en om kennis te maken met de nieuwe koning."
Pakistan: "Geen band meer zoals vroeger"
In Pakistan is die rouw veel minder. Het land werd dan ook niet zonder slag of stoot onafhankelijk van het Britse rijk in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog. Het Britse koningshuis werd niet geheel onterecht aanzien als een van de instituten die dat koloniale systeem mee in stand heeft gehouden. "Mensen vinden het jammer dat ze overleden is, maar er is geen band meer zoals er vroeger was", legt correspondente Wilma van der Maten in Islamabad uit.
Pakistan mag dan wel deel uitmaken van het Gemenebest, in tegenstelling tot onder meer Australië was de koningin er al lang geen staatshoofd meer. Die rol is weggelegd voor de democratisch verkozen president. "Er komt dus geen dag van nationale rouw, maar het staatshoofd – president Arif Alvi – zal wellicht afreizen naar Londen voor de begrafenis. Pakistan heeft overigens andere dingen aan het hoofd. Een derde van het land staat onder water door grote overstromingen."
FOTO - Pakistan wordt momenteel getroffen door enorme wateroverlast:
En opmerkelijk, volgens van der Maten zou de ietwat afstandelijke relatie die de Pakistanen nu hebben met de Britse royals net kunnen verbeteren de komende jaren. "In 2005 bij de grote aardbeving in Kasjmir is Charles afgereisd naar hier samen met Camilla. Dat zijn veel mensen niet vergeten. Hij was ook uitgenodigd voor de verjaardag van de Pakistaanse onafhankelijkheid vorige zomer. Hij ging komen, maar moest afzeggen doordat hij covid kreeg."
"Ze kijken dus wel uit naar koning Charles", zegt de correspondent. Al verwacht ze nog meer enthousiasme als de huidige kroonprins William op de troon belandt. "William en Kate zijn hier enkele jaren geleden op bezoek geweest en toen stond Pakistan echt op z’n kop. De jongere generatie voelde toen echt de band met het Britse koningshuis. Je mag niet vergeten dat dit land een erg jonge bevolking heeft. Als William ooit aan de macht komt, zal dat veel meer indruk maken."
FOTO - William en Kate bij hun bezoek aan Pakistan in 2019:
De vraag is eerder hoelang Charles III de koning van Australië kan blijven. "De nieuwe regering heeft een referendum over het koningshuis aangekondigd als ze ook een tweede termijn krijgen, ten vroegste over vier jaar dus", legt Masco uit. "Bij het laatste soortgelijke referendum in 1999 is alles bij het oude gebleven." Charles III heeft met andere woorden vier jaar de tijd om zich te bewijzen. "De indruk die hij de komende jaren gaat maken, zal zeker een rol spelen."
Wat is het Gemenebest van Naties?
Koningin Elizabeth II erft een van de grote wereldmachten als ze in 1952 op de troon terechtkomt, al is de macht van het Britse Rijk na de Tweede Wereldoorlog tanende. Toch telt het Britse rijk op dat moment nog vele kolonies en protectoraten die in de loop der jaren hun onafhankelijkheid zullen uitroepen. Al dan niet na een hevige strijd.
Een heleboel van die landen organiseren zich daarna in het zogenoemde Britse Gemenebest (red. British Commonwealth), met de Queen aan het hoofd. Het is een vrijwillig samenwerkingsverband van landen. Intussen is het omgevormd tot het "Gemenebest van Naties" en zijn er ook landen lid geworden die nooit een Britse kolonie zijn geweest zoals Mozambique en Rwanda.
Veel landen zijn dan wel lid van het Gemenebest, maar hebben intussen afscheid genomen van het Britse koningshuis. Momenteel zijn er nog 15 landen waarvan de Britse vorst het staatshoofd is. Ter vergelijking: toen koningin Elizabeth II gekroond werd, werd ze nog het staatshoofd van 32 landen.
IN KAART – Het Gemenebest van Naties, gebruik de plus- en minknoppen om in- en uit te zoomen op de kaart:
