Klimaatimpact treft Afrika erg hard, schetst nieuw rapport: "Ze zullen hard op tafel kloppen" 

Het nieuwe rapport van de WMO heet "State of the Climate in Africa". Het  schetst geen fraai beeld en is ronduit alarmerend. Het rapport waarschuwt voor nog meer extreme weerfenomenen en toenemende waterschaarste met alle risico's daaraan verbonden.  

Het Afrikaanse continent warmt sneller op dan in het verleden. Afhankelijk van de gebruikte dataset, lag in 2020 de gemiddelde temperatuur 0,45 tot 0,86 graden Celsius hoger dan het langjarige gemiddelde voor de periode 1981-2010. Dat leidt tot meer extremen: lange droogtes of net overstromingen, of tropische stormen.

Door voedsel- en waterschaarste leefden in 2020 zowat 98 miljoen mensen in acute voedselonzekerheid, in die mate dat zij humanitaire hulp nodig hadden, schrijft het rapport. Dat aantal lag 40 procent hoger dan in 2019. 

Intussen gaat de klimaatverandering verder. De gletsjers in de bergen verdwijnen aan sneltempo. "Als het zo doorgaat, zal Afrika tegen 2040 geen enkele gletsjer meer over hebben", waarschuwt de WMO. Voor Mount Kenya, een van hoogste bergen op het continent, zou dat al tien jaar vroeger kunnen zijn. Ook dat is een tegenslag voor de watervoorziening in het gebied. 

In het oosten en in de Hoorn van Afrika (in onder meer Kenia, Somalië en Ethiopië) zijn er in 2020 naar schatting 1,2 miljoen mensen op de vlucht moeten gaan voor klimaatrampen. In Burkina Faso, Mali en Niger, meer naar het westen, ging het om 1,25 miljoen mensen die uit pure noodzaak hun huizen moesten verlaten. 

Het opgetelde effect van langdurige conflicten, politieke instabiliteit, de klimaatverandering en economische crisissen, verergerd door de coronapandemie, maakt dat de voedselonzekerheid gevoelig toenam, besluit de WMO. "De voedselonzekerheid stijgt met 5 tot 20 procentpunt met elke droogte of overstroming in Sub-Saharisch Afrika." 

Daardoor komt de gezondheid van de mensen in gevaar en gaan er minder kinderen naar school, wat dan weer de ongelijkheid doet toenemen.

Afrika is een arm continent en daardoor erg kwetsbaar voor klimaatrampen. Volgens het rapport worden de kosten om de broodnodige aanpassingen te doen aan de nieuwe klimaatrealiteit geschat op 30 tot 50 miljoen dollar voor de regio onder de Sahara, en dat elk jaar voor minstens de volgende 10 jaar. "Die investeringen zijn nodig om nog hogere kosten te vermijden op het vlak van hulpverlening achteraf", luidt het. 

Er is op vorige klimaatconferenties geld van rijke landen aan arme landen beloofd om de kosten van klimaatverandering op te vangen, maar die financiële beloftes zijn nog verre van volledig ingelost. 

De komende VN-klimaatconferentie (de COP27) vindt in november plaats in Sharm-el-Sheikh, Egypte. "Die top wordt nu al de ‘Afrika-COP’ gedoopt, en de Afrikaanse landen gaan er, met de conclusies van dit rapport in de hand, ongetwijfeld hard op tafel slaan om eindelijk echte engagementen los te krijgen in het loss and damage-dossier, vertelt Koen Stuyck van WWF-België aan VRT NWS.

Intussen wordt voortgewerkt aan een zogenaamd early warning system, een soort alarmsysteem dat bij aankomende klimaatrampen de mensen op de hoogte kan brengen van naderend onheil. Ondanks het toenemend aantal klimaatrampen heeft 60 procent van de Afrikaanse bevolking nog geen toegang tot zo'n waarschuwingssysteem. Op vraag van de Verenigde Naties gaat de WMO een project leiden dat binnen dit en vijf jaar iedereen op de wereld toegang moet geven tot zo'n systeem.

"Veel meer mensen moeten er toegang toe krijgen. Ze moeten ook veel beter geïnformeerd worden over voedselprijzen en over het weer, al is het bijvoorbeeld maar een eenvoudig sms'je of spraakbericht om boeren te informeren over wanneer ze het best inzaaien, planten, besproeien of bemesten", stelt de WMO. Zogenoemde slimme landbouw zou de kans op voedselonzekerheid mogelijk met 30 procentpunten kunnen verminderen.