"Ze zal geduld en stalen zenuwen nodig hebben": wie is Laurence Massart, de voorzitster die het proces over de aanslagen van 22 maart moet leiden?

De drie Brusselse strafpleiters die we bevraagd hebben:

"Geduld en stalen zenuwen zal voorzitster Laurence Massart nodig hebben", zegt strafpleiter Christophe Marchand. Marchand was advocaat van Unia, het gelijkekansencentrum, op het assisenproces over de aanslag op het Joods Museum.

"Dat terreurdossier was net als dat over de aanslagen een erg moeilijke zaak. De verdediging probeerde op allerlei manieren het proces te laten ontsporen, maar dat is niet gebeurd", aldus Marchand. "En dat was de verdienste van voorzitster Massart. Ze luisterde begripvol naar alle argumenten, zocht het conflict niet op en verhief haar stem nooit."

Op het proces over de aanslagen in ons land krijgt Laurence Massart vandaag al een eerste procedureknoop op haar bord: de vraag of de glazen boxen van de beschuldigden moeten worden afgebroken. "Een probleem waarmee ze in 2017 ook al geconfronteerd werd tijdens een assisenproces in Brussel", vertelt strafpleiter Sven Mary, één van de advocaten op dat proces.

"Toen besliste ze op onze vraag in te gaan. De glazen scheidingswand tussen beschuldigden en hun advocaten werd weggehaald. Iedereen is voor haar gelijk voor de wet, maar ze stelt zich menselijk op."

"Ze leeft ook mee met de slachtoffers, maar is tegelijk niet ongevoelig voor de rechten van de verdediging", zegt advocaat Dimitri De Béco. "En ze spreekt een taal die mensen begrijpen, niet afstandelijk, niet vanuit een ivoren toren, maar toegankelijk voor iedereen."

Dat laatste blijkt ook uit een filmpje op Youtube waarin Laurence Massart uitleg geeft over het hof van assisen:

Tot daar veel lof voor de manier waarop voorzitster Massart de zaken aanpakt op assisen, maar omstreden is of was ze ook. Bij haar benoeming tot voorzitter van het hof van beroep in Brussel was er veel kritiek omdat ze nauwelijks tweetalig is.

Bovendien moest die functie volgens sommigen naar een Nederlandstalige gaan. Zo uitten de Nederlandstalige advocaten in Brussel en de Orde van Vlaamse Balies hun ongenoegen. De benoeming van Massart werd aangevochten voor de Raad van State, maar die oordeelde in juni 2020 dat er niets aan de hand was. 

Naast het feit dat de eerste voorzitter niet in staat zou zijn om de Nederlandstalige arresten van haar eigen rechtbank te lezen, vreesde men ook dat ze zich zou laten vervangen voor de meer protocollaire functies waar Nederlands moet gesproken worden. Bij de opening van het gerechtelijk jaar in 2020 sprak ze, in het Nederlands, wel de advocaten-stagiairs toe.

De Hoge Raad voor Justitie droeg haar in het voorjaar van 2020 voor als kandidaat voor het ambt van rechter in het Internationaal Strafhof in Den Haag. Maar ook hiertegen kwam verzet, onder meer van Chris Van den Wyngaert, de enige Belgische ex-rechter in het Internationaal Strafhof.

Zij zei dat Massart te weinig ervaring heeft in internationaal strafrecht, een kritiek die gedeeld werd in Nederlandstalige juristenkringen. Bij de stemming door de lidstaten eind 2020 haalde Massart het niet. Er zetelt momenteel dus geen Belgische rechter in het Strafhof.

Massart was verplicht om zichzelf aan te wijzen als voorzitter van hof van assisen voor het dossier van de aanslagen. Door de structurele onderbezetting is het Brusselse hof van beroep sterker blootgesteld aan onverenigbaarheden: veel magistraten zetelden eerder al in de raadkamer of de kamer van inbeschuldigingstelling waar de terreurverdachten passeerden.

Hierdoor kunnen al deze magistraten niet meer zetelen in het hof van assisen in een zaak die ze eerder al behandelden. Laurence Massart is nog op zoek gegaan naar magistraten van het hof van beroep van Bergen en Luik, maar tevergeefs. Niemand was kandidaat.