Burgers klagen "slapping" aan door bouwpromotoren in Leuven: "Eisten 100.000 euro schadevergoeding omdat we tegen hen ingingen"

Er valt een hele Netflixserie te maken over het conflict rond de Hertogensite in Leuven. “De komst van de Hertogensite hertekent de skyline van Leuven”, schrijft ontwikkelaar Resiterra op zijn site , die er meer dan honderd appartementen bouwt. “Met gebouwen tot wel 14 verdiepingen hoog woon je hier op een ongezien hoog niveau, met alle stedelijke faciliteiten aan jouw voordeur”, klinkt het. 

Maar voor die voordeur hebben wel wat obstakels gestaan. “Eén van de gebouwen die op de site stonden was de voormalige Verpleegsterschool. En een aantal vzw’s hadden die graag behouden, omwille van de erfgoedwaarde, maar ook voor sociale woningen die daar konden komen”, zegt René Thewissen, voormalig secretaris van het Leuvens Historisch Genootschap. 

Ook het actiecomité "Terug Leven in de Verpleegsterschool" bracht jarenlang argumenten naar voren waarom de Verpleegsterschool en het bijhorende klooster moesten blijven. “Die erfgoedwaarde is heel groot”, zegt Michel De Meyere van het comité. “En daarom hebben we bezwaar en beroep aangetekend tegen de vergunning die aangevraagd werd door de bouwpromotor”, zegt Thewissen.

Daarop kregen de burgers die protesteerden een dagvaarding in de bus, met een schadeclaim van 100.000 euro voor schade die geleden was voor de vertraging van de werken. “Kom daar maar mee thuis”, zegt De Meyere. “Vertel maar eens aan je vrouw dat je 100.000 euro op tafel moet leggen. Daar lig je nachten van wakker”, klinkt het. “Het is niet alleen het financiële aspect, maar ook het emotionele. Ook voor je familie”, bevestigt Jan Van Langendonck van de koepelorganisatie “Leuvense Bewonersparticipatie”. 

Volgens de burgers gaat het om een geval van “slapping”. Dat is een afkorting voor Strategic Lawsuit Against Public Participation, een dagvaarding die kritiek van burgers  moet doen verstommen. Door de dagvaarding kwam het tot een uitspraak voor de rechtbank van eerste aanleg in april 2021. Die gaf de ontwikkelaar ongelijk, en de schadeclaim moest niet worden betaald. 

Maar daarmee was het conflict rond de Hertogensite nog niet beslecht. Voor hardliners als Thewissen was het een reden om nog verdere bezwaren in te dienen, maar andere leden van het Leuvens Historisch Genootschap waren het daar niet mee eens. Zij nemen dan ook "uitdrukkelijk" afstand van de uitspraken van Thewissen. 

"De meerderheid van de raad van bestuur besliste: we stoppen ermee en we stoppen met verdere procedures", legt Thewissen uit. Het kwam tot een zogenoemde “dading” met Resiterra, waarbij de burgers afzagen van verdere stappen in ruil voor enkele tegemoetkomingen. 

In de overeenkomst tussen het Leuvens Historisch Genootschap (LHG) en Resiterra werd afgesproken dat "het verdwenen of verwijderde erfgoed terug zichtbaar zou worden gemaakt" met een "3D-maquette". Overblijfselen van onder andere de Verpleegssterschool worden ook verwerkt in het project. Het LHG zou ook samen met Resiterra de geschiedenis van de site beschrijven en archeologische vondsten onderzoeken. 

Intussen draaide de procedure tegen de Hertogensite uit op een princiepskwestie. De beroepen die de actievoerders indienen konden de sloop van de Verpleegsterschool niet meer tegenhouden. “Dat vind ik achteraf het ergste”, zegt Thewissen, die bovendien uit het LHG stapte. “Het gevolg is dat niemand nog zijn nek durft uitsteken. De schrik zit erin.” 

Dirk Voorhoof, professor Mediarecht aan de Universiteit Gent, stelt dat bouwpromotoren het recht hebben om een klacht in te dienen als er hen schade is toegebracht door een organisatie. "De wet biedt daar ruimte toe, men heeft het recht op eer en een goede naam, op privacybescherming", legt hij uit in "Terzake". 

"Tegelijkertijd is in ons rechtssysteem ook het recht op expressievrijheid sterk verankerd", gaat Voorhoof verder. "Het zijn die twee rechten die met elkaar in evenwicht moeten komen, maar dat evenwicht is de voorbije jaren zoek geraakt. Er wordt in feite misbruik gemaakt van een aantal vormen van rechtsbescherming, niet zozeer om rechten te beschermen, maar om anderen het zwijgen op te leggen. Dat is ernstig want die stemmen moeten gehoord worden in een democratie."