Wie is Cincinnatus, de Romeinse veldheer met wie Boris Johnson zichzelf vergelijkt?

"Zoals Cincinnatus keer ik terug naar mijn ploeg. Ik zal deze regering niets meer bieden dan mijn meest fervente steun." Zo klonk het vanmorgen aan Downing Street 10, tijdens de afscheidsspeech van Boris Johnson als Brits premier. Maar wie is die Cincinnatus? "Het is een merkwaardige verwijzing. Het is een politicus uit de vroege Romeinse republiek, uit de eerste helft van de vijfde eeuw voor Christus", legt Christian Laes uit, docent Geschiedenis van de Oudheid. "Hij staat voor de oude deugden van de vroege Romeinse Republiek, een soort conservatief gedachtegoed."

Cincinnatus is vooral bekend voor zijn comeback. "Hij heeft twee keer de Romeinse staat gediend", zegt Laes. Tijdens zijn pensioen werd hij teruggeroepen, om het volk nogmaals te dienen. "Hij was een succesvolle veldheer. Na zijn eerste periode als dictator werd hij 20 jaar later nog eens het veld ingestuurd om een opstand neer te slaan." Hint Boris Johnson nu al op een comeback? "Cincinnatus was twee keer succesvol. Misschien suggereert Johnson nu al dat hij nog eens zal terugkeren." Kwatongen beweren dat Johnson de nieuwe premier Truss steunde, net omdat zij de zwakste kandidaat zou geweest zijn.

Maar hiermee stopt de vergelijking niet. Cincinnatus was een symbool voor onbaatzuchtige inzet voor de staat. "Cincinnatus klampte zich niet vast aan de macht. Hij bleef niet kleven aan zijn positie, nadat hij zijn taken had afgerond", zegt Laes. Een contrast met Johnson, die aanvankelijk weigerde op te stappen, na de vele illegale lockdownfeestjes in Downing Street 10. Maar waarschijnlijk zal Johnson dit aspect van de veldheer niet zo geïnterpreteerd hebben.

Verwijzingen naar de veldheer worden ook in de Belgische politiek vaak gemaakt. In een kranteneditoriaal werd Jean-Luc Dehaene ooit Johannes-Lucas Cincinnatus Dehaene genoemd. En toen Herman Van Rompuy de vaderlandse politiek in 2009 moest komen redden, werd hij door een politiek journalist de moderne Cincinnatus genoemd. 

Dat N-VA-voorzitter en Antwerps burgemeester Bart De Wever gefascineerd is door de Oudheid is algemeen geweten. Cincinnatus is een van zijn favoriete figuren, zei hij in 2014 in Knack. "Ik ben een grote fan van de klassieke Oudheid. Aan mensen die dat ook zijn, vraag ik altijd wie hun lievelingsfiguur uit de Oudheid is. Daaruit leer je heel veel over die mens. Eén van mijn favoriete figuren is inderdaad Cincinnatus: het is een beetje voor zijn rol dat ik heb gekozen." Daarmee verwees De Wever naar de regeringsvorming in 2014. Hij kreeg toen de meeste voorkeurstemmen, lanceerde een Vlaamse en federale regering en keerde daarna terug naar het Schoon Verdiep in Antwerpen.

Cincinnatus staat zeker niet bekend als de grote progressieve leider. Hij kwam uit een oude adellijke familie. Laes: "Hij heeft zelfs een opstand van de plebejers, de gewone burgers, neergeslagen. Ook zijn zoon was voortdurend in conflict met het volk." Cincinnatus was tegen meer rechten voor het volk, het plebs. Dus politici denken maar beter twee keer na, voor ze de vergelijking maken met Cincinnatus.