Meer geld voor lokale besturen die extra opvangplaatsen voor asielzoekers creëren

Door de hoge instroom van asielzoekers kampt ons land met een tekort aan opvangplaatsen. Vlak voor de zomervakantie keurde de federale regering nog een aantal maatregelen goed om het opvangnetwerk te versterken. Zo zouden er onder meer op korte termijn 750 opvangplaatsen bijkomen in hangars van het leger. 

Maar staatssecretaris voor Asiel en Migratie Nicole De Moor (CD&V) wil ook een beroep doen op de lokale besturen. Samen met Fedasil stuurde ze een brief uit naar de burgemeesters waarin ze extra geld belooft aan gemeentes die extra opvangplaatsen creëren. Het gaat om eenmalige premies van 2.000 tot 3.500 euro per opvangplaats, afhankelijk van het soort opvang dat wordt voorzien.

Het gaat voor alle duidelijkheid niet om collectieve plaatsen, maar wel om zogenoemde "lokale opvanginitiatieven", bijvoorbeeld in een gedeeld huis of in een individuele woning. Die plaatsen zijn voornamelijk bedoeld voor mensen die in een transitieperiode zitten of voor mensen die sowieso een hoge erkenningsgraad hebben. Volgens de woordvoerder van De Moor zijn zulke lokale opvanginitiatieven goedkopere opvangoplossingen dan collectieve opvang.

Lokale besturen worden sowieso vergoed voor die lokale opvanginitiatieven, maar daar komt nu dus een eenmalige premie bovenop. Die dient als vergoeding voor de opstartkosten die zo'n nieuwe plaats met zich meebrengt. Het moet tegelijk een stimulans zijn om er mee voor te zorgen dat ons land net voldoende opvangplaatsen kan blijven behouden. Gemeentes kunnen vrijwillig instappen in het systeem.

Maar volgens de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten is het voor lokale besturen lang niet evident om aan die vraag te voldoen. "Vandaag zien we dat de rek er helemaal uit is", zegt woordvoerder Nathalie Debast. Ze benadrukt dat het geen kwestie van onwil is. "Het is ook niet enkel een kwestie van financiële middelen. Lokale besturen zitten echt al op hun tandvlees."

"De medewerkers zijn echt op door de opeenvolgende crisissen die ze hebben moeten managen. Men is ook nog op zoek naar huisvesting voor Oekraïense vluchtelingen en dan zijn er ook de mensen die hun energiefactuur niet meer kunnen betalen. Nu nog eens verwachten dat men alles laat vallen om op zoek te gaan naar woningen die er bovendien niet zijn, dat is eigenlijk het onmogelijke vragen." 

Staatssecretaris De Moor begrijpt die bezorgdheden, maar hoopt dat de premies toch een stimulans kunnen zijn. "Ik ben me zeer bewust van de moeilijkheden, daarom ook dat we geen verplichting willen. Ik treed dan ook in dialoog met de lokale besturen. Waar we kunnen, komen we hen tegemoet, bijvoorbeeld met die stimulans wanneer ze nieuwe plaatsen creëren."

Volgens VVSG heeft ons land geen langetermijnstrategie als het op de opvang van asielzoekers aankomt. "Men vraagt lokale besturen om woningen te vinden, maar als men daarmee aan de slag gaat vraagt men al om ze weer af te bouwen. Lokale besturen zijn dat een beetje beu. Ze willen een langetermijnstrategie waarin ook bufferplaatsen worden voorzien. Vandaag zien we weer dat er meer dan duizend plaatsen per maand gezocht zullen worden door de federale overheid. Lokale besturen kunnen dat echt niet bolwerken", aldus Debast.

"Het is inderdaad zo dat het jojo-beleid van het verleden ervoor heeft gezorgd dat er bij de lokale besturen geen vertrouwen meer is", reageert De Moor. "We moeten dat vertrouwen herstellen en ik kies daarbij dus bewust voor die vrijwilligheid. Ik wil lokale besturen niet verplichten om dat te doen, maar we geven hen wel een stimulans."