De familie van Olivier Vandecasteele, de hulpverlener die in februari om onduidelijke redenen werd aangehouden en gevangen gezet in Iran, heeft hem via een videolink gedurende "een paar minuten" kunnen spreken. Dat was geen geruststellend gesprek. "Zijn geestelijke gezondheid is zeer sterk aangetast", zegt de familie in een persbericht. Zij doet een nieuwe oproep aan Iran om hem correct te behandelen en om hem vrij te laten.
Nieuwe noodkreet voor Olivier Vandecasteele in Iran, na een kort contact: "Zijn weerstand is heel erg verzwakt"
Bert De Vroey
Gepubliceerd:
"Olivier zit opgesloten in een cel in een kelder, zonder ramen en met enkel een opening in de muur voor ventilatie. Zijn gezondheidsproblemen en de toegediende "behandelingen" verhinderen de vorming van bloedzakken niet op zijn tenen en het verlies van zijn nagels." Zo omschrijft het persbericht de fysieke omstandigheden van de gevangenschap van Olivier. De woordvoerder van de familie, zijn vriend Olivier Van Steirtegem, wijt die letsels aan een eerdere infectie, opgelopen in de cel en slecht opgevolgd en behandeld.
Van Steirtegem heeft het videogesprek niet bijgewoond, maar vernam van de familie dat zijn vriend er heel erg verouderd uitziet en ook vermagerd. Hij vertoont bovendien tekenen van haarverlies. Toch was het vooral de psychologische ontreddering en wanhoop waarvan hij tijdens het hele gesprek blijk had gegeven, die de familie nu bijzonder ongerust maakt. "Het gebrek aan perspectief en de valkuilen op de weg naar zijn vrijlating, gecombineerd met zijn eenzame opsluiting, het gebrek aan licht, het weinige contact met zijn naasten (2 in 6 maanden) hebben zijn grote weerstandsvermogen ernstig geschaad. Zijn geestelijke gezondheid is zeer sterk aangetast en geeft blijk van een wil om onomkeerbare schade aan te richten."
Verplaatst van cel
Olivier had wat meer kunnen vertellen over de cel waar hij - in eenzame opsluiting - wordt gevangen gehouden. Het zou gaan om "een cel in een kelder, zonder ramen en met enkel een opening in de muur voor ventilatie". Bovendien zou hij verhuisd zijn en niet langer in de Evin-gevangenis zitten - het complex in Teheran waar ook de Zweeds-Iraanse wetenschapper Ahmadreza Djalali (bij ons bekend vanwege zijn werk als gastprofessor aan de VUB) nu opgesloten zit. Waar Vandecasteele dan wel verblijft, weet de familie niet.
Ook over de achtergrond van zijn aanhouding tast de familie nog altijd in het duister. "De redenen voor zijn arrestatie zijn op dit moment niet gekend en hij werd niet officieel aangeklaagd. Hij zit in volledige isolatie, kampt met ernstige gezondheidsproblemen en heeft geen toegang tot de advocaten van zijn keuze." Volgens Van Steirtegem volgt ons ministerie van Buitenlandse Zaken het dossier op de voet en wordt er discreet naar een oplossing gezocht, maar ook de familie of vrienden krijgen daarover geen details.
De familie herhaalt de oproep aan de Iraanse overheid die ze al eerder deed. "Wij zien ons genoodzaakt de Iraanse autoriteiten met klem te verzoeken terughoudend en evenwichtig op te stellen in de manier waarop zij Olivier behandelen. Wij herhalen onze eisen, namelijk de vrijlating van Olivier, die onterecht opgesloten zit, en onmiddellijke waardige en menselijke detentievoorwaarden (vrijlating uit eenzame opsluiting, toegang tot een cel met een raam, regelmatig contact met familie/familieleden en consulaire diensten) tot aan zijn vrijlating."
Omstreden gevangenenruil
Olivier Vandecasteele is een ervaren NGO-medewerker die meer dan 6 jaar in Iran gewerkt heeft voor internationale hulporganisaties. Zijn laatste opdracht daar was al beëindigd toen hij begin dit jaar naar Iran terugkeerde om nog een aantal persoonlijke zaken te regelen. Daar werd hij op 24 februari aangehouden en sindsdien zit hij gevangen.
Een mogelijke uitweg in dit dossier is het recent goedgekeurde wetsontwerp over een mogelijke "uitwisseling" van gevangenen tussen België en Iran. De Kamer van Volksvertegenwoordigers zette daarvoor in juli het licht op groen en ook het Iraanse parlement stemde inmiddels daarmee in. In theorie zou België daardoor een Iraanse diplomaat, die in Antwerpen veroordeeld werd voor terrorisme, naar Iran kunnen terugsturen in ruil voor Olivier Vandecasteele. Maar momenteel kan dat nog niet, omdat het Brusselse Hof van Beroep de uitlevering van die diplomaat voorlopig heeft afgeblokt op verzoek van een Iraanse oppositiebeweging. Eerst moet er een hoorzitting komen voor de rechtbank met een tegensprekelijk debat, waarna de rechter een uitspraak zal doen.
De Iraanse oppositiegroep National Council of Resistance of Iran is absoluut tegen zo'n gevangenenruil en waarschuwt dat dit juist een aansporing kan zijn voor Iran om nog meer westerlingen onterecht gevangen te zetten. Die zouden dan als pasmunt kunnen worden uitgespeeld in ruiloperaties. De groep wordt in dat standpunt bijgetreden door de Frans-Colombiaanse ex-politica Ingrid Betancourt - die zelf jarenlang gegijzeld werd in de Colombiaanse jungle.
