Het team van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) heeft de centrale volgens topman Rafael Grossi "vier of vijf uur lang" kunnen bezoeken. Dat gebeurde terwijl er nog geschoten werd in de buurt en nadat het inspectieteam een tijdje was opgehouden vlak voor de frontlijn. Een aantal inspecteurs zullen nog op de site blijven tot zondag of maandag.
Internationale inspecteurs na bezoek aan Zaporizja: "De fysieke integriteit van de kerncentrale is geschonden"
Veel abstracter kon Grossi zijn eerste conclusies niet formuleren. "De fysieke integriteit van de centrale is herhaaldelijk geschonden", zei hij. Daarmee lijkt hij aan te geven dat er schade is, zonder details te geven. "Dat is iets wat niet kan blijven duren", zei hij nog. De topman van het Atoomagentschap verklaarde dat zijn team "op enkele uren tijd heel veel gegevens verzameld heeft".
Het IAEA-konvooi met 20 voertuigen was vanochtend vertrokken uit de door Oekraïne gecontroleerde stad Zaporizja en moest de frontlijn oversteken op enkele tientallen kilometer van de centrale. Die kerncentrale is sinds het begin van de invasie bezet door Russische troepen. Het konvooi werd een tijd tegengehouden door berichten over beschietingen, maar kon de centrale uiteindelijk toch bereiken.
Het team inspecteurs had toestemming van zowel Kiev als Moskou om de kerncentrale te controleren. Terwijl Grossi met een deel van het team intussen naar het niet-bezette deel van Oekraïne is teruggekeerd, zullen een aantal inspecteurs nog tot zondag of maandag ter plaatse blijven. "We hebben hier nog veel werk om bepaalde technische aspecten te bestuderen", zei Grossi. Het valt nog af te wachten in welke mate die inspecteurs onafhankelijk zullen kunnen werken in de schaduw van de Russische bezetting.
Ik heb het belangrijkste gezien wat ik hier moest zien
Topman Rafael Grossi van het Internationaal Atoomenergieagentschap
Vanochtend zou de omgeving van de kerncentrale nog flink beschoten zijn met zware wapens en opnieuw geven Oekraïne en Rusland elkaar de schuld. Volgens de Russen is een sabotageteam van Oekraïense troepen met bootjes onderschept op de grote rivier Dnjepr en zijn die boten tot zinken gebracht. Nog volgens de Russen zijn drie Oekraïense militairen gevangen genomen. Ook zou een van de zes kernreactoren stilgelegd zijn omdat de stroomvoorziening is uitgevallen door beschietingen. Dat zegt de Oekraïense uitbater van de centrale Energoatom. Op die manier kan de koeling niet meer werken, maar voorlopig zou dat opgelost worden door dieselgeneratoren.
"Hou op met vuur te spelen"
Dat zijn dus echt geen goede omstandigheden om kerncentrales veilig te laten functioneren en net daarom wil het team van de IAEA ondanks alle tegenwerking kost wat kost de centrale bezoeken en het personeel ondervragen. Een topman van het Internationale Rode Kruis heeft overigens beide partijen opgeroepen om "op te houden met vuur te spelen" rond de kerncentrale.
Een inspectie is echt wel nodig, want het IAEA beschikt slechts over erg beperkte informatie over wat er gebeurt in en om de kerncentrale en heeft slechts sporadisch contact met het Oekraïense personeel dat daar onder Russische militaire bezetting moet werken. Alle informatie die het IAEA dus krijgt, komt dus in feite van de Russen.
