Zijn de "ergste overstromingen in de geschiedenis van Pakistan" - zoals premier Shahbaz Sharif het beschrijft - de schuld van het Westen? Ja, zegt Gerard Govers, geograaf en vicerector aan de KUL in "De wereld vandaag": "Wat de Pakistaanse overheid zegt, klopt inderdaad in grote lijnen. Wij hebben een ethische verantwoordelijkheid." Want door onze historische CO₂-uitstoot en onze huidige emissies zijn we in het Westen voor een groot deel verantwoordelijk voor de klimaatverandering en de opwarming van de planeet, die dit soort klimaatrampen in de hand werkt.
Zijn overstromingen in Pakistan de schuld van het Westen? "Grotendeels wel"
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
zowat een derde van het land staat onder water als gevolg van aanhoudende, zware moessonregens, die veel intenser zijn dan andere jaren. De zware overstromingen eisten al zeker 1.400 mensenlevens, onder wie honderden kinderen. Naar schatting 50 miljoen mensen zijn dakloos en op de vlucht.
De Pakistaanse overheid wees met een verwijtende vinger naar het Westen: wij zouden verantwoordelijk zijn voor deze ramp. En de Pakistanen hebben een punt. "Als we kijken naar de huidige CO₂-uitstoot, dan is die voor een gemiddelde Pakistaan nog altijd maar ongeveer een tiende van wat een gemiddelde Belg uitstoot", zegt Govers.
"En als we het ook historisch bekijken: België stoot al pakweg 150 jaar CO₂ uit, terwijl Pakistanen dat eigenlijk nooit gedaan hebben." Met andere woorden, een groot deel van de huidige opwarming van de planeet is te wijten aan de historische uitstoot van westerse samenlevingen, die hun industrie en hun economie hebben ontwikkeld.
Het mechanisme achter de intense moessonregens
De kans op extreme droogte of extreme regen in de wereld neemt toe door de klimaatopwarming. Als we fossiele brandstoffen gebruiken en CO₂ in de atmosfeer pompen, blijft die daar hangen om een soort van onzichtbaar deken rond onze planeet te vormen. Hoe meer CO₂ er in de atmosfeer hangt, hoe moeilijker de warmte op aarde opnieuw naar de ruimte kan ontsnappen.
Het is moeilijk om over één individuele natuurramp iets te zeggen, maar het is wel een feit dat warme lucht meer vocht kan vasthouden - het gaat om 7 procent meer per graad extra. Hoe meer de planeet opwarmt, hoe zwaarder regens kunnen uitvallen. Ook de zee wordt warmer, dus ook het aanzuigeffect van vocht vergroot over zee. "Als we logisch denken, dan kan je begrijpen dat moessonregens in intensiteit gaan toenemen", zegt Govers. "We kunnen ook modellen maken en dan zien we dat de kans op extreme moessonregens in een opwarmend klimaat meer dan proportioneel toenemen."
Wetenschappers hebben het al vaak gezegd: bij elk tiende van een graad dat onze planeet opwarmt, gaan de extremen verder toenemen. Dat is zo voor Pakistan, maar evengoed voor andere landen.
We kunnen de bal niet echt terugspelen naar de Pakistaanse overheid
Gerard Govers, geograaf en vicerector aan de KU Leuven
Had Pakistan meer kunnen of moeten doen om de gevolgen binnen de perken te houden? Veel te kort door de bocht, vindt Govers. "In een rijke samenleving als de onze zijn we daar in de Vesdervallei al niet helemaal in geslaagd, om het zacht uit te drukken. En dat terwijl het netwerk van de Indusrivier in Pakistan toch vele malen groter is. Om dan van een arm land als Pakistan te verwachten dat ze hun infrastructuur voorzien op dat soort extreme evenementen, lijkt me wat overdreven."
De mensen in Pakistan zitten voor een groot deel nog in overlevingsmodus, vergelijkt Govers. "Zij proberen elk jaar genoeg te verdienen om het jaar door te komen. Ze wonen in huizen die je qua kwaliteit totaal niet kan vergelijken met die van ons. Ze hebben ook weinig infrastructuur. Dus we kunnen echt niet de bal terugspelen naar de Pakistaanse overheid."
Geograaf Gerard Govers: “We hebben hier een verantwoordelijkheid voor wat nu in Pakistan gebeurt”
