Het probleem blijft bestaan: nog altijd 662 plaatsen te weinig in buitengewoon basisonderwijs en buitengewoon secundair onderwijs in Antwerpen

"Het plaatsgebrek in het buitengewoon onderwijs leidt ertoe dat kinderen hun ontwikkelingskansen en recht op onderwijs in gevaar komen", waarschuwde kinderrechtencommissaris Caroline Vrijens in mei. Toen bleken bijna 500 kinderen uit de boot te vallen voor een plaatsje in het buitengewoon onderwijs.

Drie dagen voor het begin van het nieuwe schooljaar blijkt de toestand nauwelijks verbeterd, want nog altijd zijn er 460 plaatsen te weinig in het buitengewoon onderwijs in Antwerpen. "Vanuit de overheid zijn er middelen aangereikt, maar elke keer opnieuw stoten we op een aantal zaken - zowel financieel, juridisch als organisatorisch - die het onmogelijk maken om op korte termijn voldoende extra plekken te voorzien", zegt Christel Vervecken van de werkgroep buitengewoon onderwijs in Antwerpen. 

Er moeten nieuwe scholen worden gebouwd of er moeten gebouwen worden gehuurd, maar dat blijkt in Antwerpen zo goed als onmogelijk om snel te realiseren. Voor containerklassen blijken er een probleem te zijn met de bouwvoorschriften.

Het probleem stopt ook niet bij het basisonderwijs. "In het totaal hebben we in het buitengewoon basisonderwijs en het buitengewoon secundair onderwijs een capaciteitstekort van 662 plaatsen," zegt Antwerps onderwijsschepen Jinnih Beels (Vooruit). "Dat aantal groeit ook nog. Tegenover vorig schooljaar zijn er 175 kinderen bijgekomen. Dit is een penibele situatie. In de eerste plaats is het een ramp voor de kinderen en in de tweede plaats voor hun ouders."

Dat kinderen geen plaats vinden in een aangepaste school, is geen goede zaak. "Sommigen van hen blijven in hun oorspronkelijke school van het gewone onderwijs, anderen krijgen wat onderwijs van het tijdelijk onderwijs aan huis, anderen zijn spijtig genoeg gedoemd om thuis te blijven", legt Christel Vervecken uit. 

"Dit is bijzonder frustrerend voor de ouders, maar ook voor de school", verduidelijkt Natalie Wuestenbergs van de vrije basisschool De kleine Jacob, in Antwerpen. "Er gaat dan enorm veel zorg naar die kinderen, en dan blijven andere kinderen in de kou staan. Een kind met extra noden is een zware belasting, zowel voor de klasleerkracht als de klasgroep."

Hoe is het zo ver kunnen komen? "Ik vermoed door het feit dat men de laatste jaren niet meer echt heeft geïnvesteerd in het buitengewoon onderwijs, met het M-decreet in het achterhoofd", denkt Christel Vervecken.

Dat M-decreet moest voor meer inclusie zorgen in het onderwijs door ouders van leerlingen met een beperking de kans te geven om in een gewone school terecht te kunnen. Maar in de praktijk bleek dat leerkrachten en scholen meestal onvoldoende middelen, mensen en tijd hadden voor extra ondersteuning van leerlingen met extra zorgnoden. Het zogenoemde leersteundecreet van Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) zou soelaas bieden. Maar blijkbaar is dat niet zo evident.

Jinnih Beels verwacht meer inspanningen van de Vlaamse overheid. "Het gaat om een structurele onderfinanciering in de voorbije jaren. Sinds we in Antwerpen met het centraal aanmelden begonnen, hebben we die cijfers ook zwart op wit. Als lokaal bestuur zijn we alleen maar bezig met brandjes blussen. We hebben hier en daar  noodcapaciteit gecreëerd. Voor volgend schooljaar zijn dat 45 plaatsen, vorig schooljaar 63 plaatsen en het jaar daarvoor 79. Maar nu is het laaghangend fruit geplukt. De scholen zitten op hun limieten. Er moet een structurele oplossing komen en ik kijk naar Vlaanderen. Wij hebben al honderdduizenden euro's vrijgemaakt, maar de kernbevoegdheid van onderwijs zit bij Vlaanderen. Het gaat niet alleen om stoeltjes bijplaatsen. Er moeten ook leerkrachten zijn, zorgleerkrachten, kinesitherapie, logopedie... Bij buitengewoon onderwijs komt heel wat kijken."