Honderden euro's per maand méér voor gas en elektriciteit: vijf mensen getuigen over impact van torenhoge energiefactuur

• Maandelijkse voorschotfactuur elektriciteit en gas 2021: 270 euro

• Maandelijkse voorschotfactuur elektriciteit en gas 2022: 577 euro

• Energiemaatschappij: Ebem, variabel contract

• Gezinssituatie: gepensioneerd, geen kinderen

“Dat ik in deze situatie terechtkom na een leven lang te hebben gewerkt en – als alleenstaande zonder kinderen – altijd ontzettend hoge belastingen te hebben betaald: dat grijpt mij enorm aan.” Aan het woord is Erica (*), intussen twee jaar op pensioen, maar afgelopen weekend gaan flexi-jobben om haar hoge energiefactuur te compenseren.

“Vroeger betaalde ik 270 euro per maand en kreeg ik geld terug. Dit jaar moest ik bijna 2.000 euro opleggen en kreeg ik een voorschotfactuur van zo’n 650 euro voorgeschoteld. Dat mocht ik herleiden tot 577 euro. Ik heb gespaard in de wetenschap dat je altijd tegenslag in het leven kan hebben, maar ik had niet verwacht mijn spaarcenten aan een basisbehoefte te moeten spenderen.” Als het van Erica afhangt, gaat ze dan ook deeltijds opnieuw werken. “Ik heb bij verschillende instanties gesolliciteerd. Al is het maar voor een jaar: liever dat dan elke maand op je tandvlees zitten.”

Nog zuiniger leven is volgens de gepensioneerde moeilijk. “Ik ga amper uit eten, ben niet meer op reis of weekend geweest, droom niet meer van pakweg een nieuwe handtas. Lampen die vroeger brandden voor de gezelligheid blijven uit, ik zat vorige winter al met een jasje en de verwarming op 18 graden in de zetel, ik kook vaker in de stoomoven dan op het gasvuur en mijn huis is geïsoleerd waar mogelijk. Ja, af en toe doe ik een terrasje, maar mogen we nog een béétje leven?”

Dat De Croo nog vijf à tien moeilijke winters voorspelt, valt Erica zwaar. “Een regeringsleider moet in dit soort situaties excelleren, boven de massa uitstijgen en ervoor zorgen dat zijn bevolking niet in de miserie terechtkomt. Wat doet onze premier? Hij maakt – na twee vreselijke coronajaren – de mensen opnieuw bang. Ik ben er niet over te spreken.”

• Maandelijkse voorschotfactuur elektriciteit en gas 2021: 300 euro

• Maandelijkse voorschotfactuur elektriciteit en gas 2022: 1.100 euro

• Energiemaatschappij: Eneco, variabel contract

• Gezinssituatie: getrouwd, twee kinderen

“Voor het uitbreken van de oorlog in Oekraïne hadden wij het goed: een fijn huis, een zwembad, een elektrische auto, een sociaal leven. We leefden niet boven onze stand en konden ons dat permitteren, maar een half jaar later is het een volledig ander verhaal.” Stephanie werkt als sales medewerker in de bouwsector. “De verkoop in mijn segment is volledig stilgevallen. Dure renovaties moeten plaatsmaken voor zonnepanelen en warmtepompen. Ik krijg geen commissie meer en moet het plots doen met een minimumloon.”

Het laatste wat je op zo’n moment kan gebruiken, is een energiefactuur die de pan uit swingt. “Maar door ons variabel contract kregen we in mei een eindafrekening van 2.500 euro geserveerd. We maakten de overstap naar een nieuwe maatschappij, maar daar is het niet veel beter: we moeten nu 1.100 euro per maand betalen, waarvan 720 euro voor gas. Onverklaarbaar. Ons huis is volledig gerenoveerd en geïsoleerd, vorig jaar installeerden we een nieuwe ketel en op verwarming zijn we altijd al zuinig geweest. Ik heb nu een verwarmingsaudit aangevraagd voor tips want ik ben ten einde raad.”

Om die som te kunnen betalen, moet het gezin elke maand zijn spaarrekening aanspreken. “Als de prijzen nog meer stijgen, moeten we naar de bank om onze lening te herzien. Onze spaarrekening is niet oneindig, wij zijn oprecht bang dat we straks ons huis moeten verkopen. We passen voor etentjes, drinken een glaasje op ons terras in plaats van op café, laten leuke activiteiten aan ons voorbijgaan. Wat kunnen we meer doen?”

Stephanie voelt zich in de steek gelaten door de regering. “Het lijkt alsof we als werkende mensen alleen maar geld afgeven, en we er niks voor in de plaats krijgen. Het is mooi dat mensen met weinig middelen worden geholpen, maar het geld gaat altijd die richting uit. De werkende mens staat in de kou.”

• Maandelijkse voorschotfactuur elektriciteit en gas 2021: 68 euro

• Maandelijkse voorschotfactuur elektriciteit en gas 2022: 140 euro

• Energiemaatschappij: Luminus

• Gezinssituatie: alleenstaand, twee kinderen

“Of ik een vast of variabel contract heb? Geen flauw idee. Ik weet alleen dat ik nu 140 in plaats van 68 euro per maand betaal, en dat is voor een alleenstaande vader met een inkomen van 1.500 euro veel geld.” 

Met behulp van de Bespaarkiosk was Driek er de voorbije jaren zeker van dat hij een voordelig tarief betaalde. “Ik moest nooit bijleggen, kreeg nooit terug, alles was in balans. Tot februari. Eerst ontving ik een bericht dat ik 20 euro terugkreeg, twee weken later kwam een afrekening van 1.500 euro. Die 20 euro kwam van Essent, dat schijnbaar was overgenomen door Luminus. Aan hen had ik 1.500 euro te weinig betaald. Dat los ik nu via een spreidingsplan af. Tot eind dit jaar komt er maandelijks dus nog eens 105 euro bovenop.”

Alleen wanneer zijn tienerkinderen naar huis komen, gaan de twee gaskachels – “in een bescheiden rijhuisje” – aan. “Anders eentje, plus de gasboiler. Hoe kan dat nu zoveel kosten? Ik heb naar Fluvius gebeld om na te gaan of ik een gaslek heb, maar die antwoordde laconiek “dat ze die vraag vaak krijgen, maar dat meestal niet het geval is”. Ik zou mijn woning graag beter isoleren, maar kom amper aan sparen toe, zelfs al werk ik 6 op 7.”

Voor Driek is de menselijkheid in het beleid ver zoek. “De mensen die ervoor zorgen dat het land blijft draaien, worden in hun gezicht uitgelachen en afgestraft. Dat is misschien wat kort door de bocht, maar zo voelt het wel aan. Rijk wordt rijker, arm wordt armer, het leven is niet recht evenredig. Ik sta in de horeca en kom met mensen uit alle leefwerelden in contact. Ik kan je zeggen: de emmer stroomt over. Dat blijft niet duren, straks komen we op straat.”

• Maandelijkse voorschotfactuur elektriciteit en gas 2021: 85 euro

• Maandelijkse voorschotfactuur elektriciteit en gas 2022: 200 euro

• Energiemaatschappij: Eneco, vast contract

• Gezinssituatie: alleenstaand, invaliditeitsuitkering

Vijf jaar geleden viel Debby van de trap, sindsdien blijft ze noodgedwongen thuis. “En dus leef ik op een invaliditeitsuitkering, hoegenaamd geen vetpot. Ter compensatie heb ik recht op een sociaal tarief, maar ook die prijzen stijgen: twee maanden geleden betaalde ik nog 85 euro, nu is dat 200. Eigenlijk moet het zelfs 260 euro zijn, maar dat krijg ik niet gebolwerkt.”

“Nachtenlang lig ik te piekeren, maar: hoe meer stress, hoe meer pijn. Ik mag al bij een sociale kruidenier boodschappen doen en koop tweedehandskleding. De verwarming staat in de winter amper aan, zal ik dan maar een skipak dragen? Dit is geen menswaardig bestaan. Mijn zoon komt in september zelfs weer thuis wonen zodat hij mij wat kan helpen. Dat mag toch niet de bedoeling zijn.”

Net als Driek (zie hierboven), heeft ook Debby het gevoel dat de rijken rijker worden, en de armen armer. “Op deze manier duwen ze mensen steeds meer de dieperik in. Wanneer wordt er eens aandacht besteed aan de situatie van invaliden en alleenstaanden?”

• Maandelijkse voorschotfactuur elektriciteit 2021: 120 euro

• Maandelijkse voorschotfactuur elektriciteit 2022: 350 euro

• Energiemaatschappij: Luminus, vast contract

• Gezinssituatie: alleenstaand, geen kinderen

50 vierkante meter: groter is het appartement van Denis uit Heverlee niet. Toch zou het hem maandelijks 503 euro kosten om zijn flat te voorzien van gas en elektriciteit. “Dat kan ik simpelweg niet betalen zonder aan mijn spaargeld te gaan”, zegt de software developer. “Ik heb het voorstel teruggeschroefd naar 350 euro, dat is al 230 euro meer dan toen ik er introk. Voor het resterende bedrag spreek ik mijn eindejaarspremie wel aan.”

Denis verwarmt zijn huurwoning op elektriciteit. “De EPC-waarde is niet denderend, ik woon boven de kelder. In de winter moet je slofjes aandoen. (lacht) Veel meer kan de huurbaas helaas niet doen, de ramen hebben al dubbel glas. Dan moet hij al zowat de hele vloer uitbreken.” Voorlopig hoeft Denis de broekriem niet heel hard aan te halen, maar op zijn uitgaven letten doet hij wel. “Restaurantbezoekjes of eten laten bezorgen probeer ik te vermijden, en ik denk twee keer na of ik bepaalde aankopen echt nodig heb.”

Door berichten over “vijf à tien moeilijke winters” zinkt de moed hem naar eigen zeggen in de schoenen. “Het is nu al erg, waar gaat dat naartoe? Ik besef dat dit geen makkelijk dossier is, maar nu wordt er wel erg veel gepraat in plaats van met concrete oplossingen te komen. De overheid zou wat meer naar het volk mogen luisteren, nu voelen we ons niet gehoord.”