Leider van terreurgroep Al Qaeda gedood bij Amerikaanse drone-aanval in Afghanistan, Biden: "Gerechtigheid is geschied"

"Op mijn bevel hebben de Verenigde Staten zaterdag een luchtaanval uitgevoerd op Kaboel, waarbij de leider van Al Qaeda, Ayman al-Zawahiri, werd omgebracht", zei Biden. "Gerechtigheid is geschied en deze terreurleider is er niet meer." Er vielen geen burgerdoden bij de aanval, zei Biden.  Het gaat om de eerste Amerikaanse aanval (waar weet van is) op Afghaans grondgebied sinds de taliban er in augustus vorig jaar de macht overnamen. 

Het gaat om de eerste Amerikaanse aanval (waar weet van is) op Afghaans grondgebied sinds de taliban er in augustus vorig jaar de macht overnamen. 

Volgens de VS werden er 2 raketten met een drone afgevuurd op zijn huis, dat opmerkelijk genoeg in een drukke wijk in het hartje van de Afghaanse hoofdstad Kaboel lag, vertelt Amerikacorrespondent Michiel Vos.  "Hij woonde al sinds begin dit jaar in dat huis met een vrouw en kinderen. Onderzoek wees uit dat hij daar vaak op het balkon stond. Dat is hem fataal geworden. Daar zijn twee raketten op afgestuurd, die enkel hem hebben gedood en dus niet de vrouw en de kinderen in datzelfde huis."

Nadat Amerikaanse commando's in 2011 in Pakistan Osama bin-Laden ombrachten, kwam al-Zawahiri aan het hoofd van Al Qaeda, maar de arts erfde een verzwakte organisatie. Al-Zawahiri stond bekend om zijn vele provocerende video- en audioboodschappen, waarin hij aanhangers opriep de strijd tegen Amerika verder te zetten, maar diens charisma verbleekte bij dat van zijn voorganger. Onder zijn leiding verzwakte de organisatie verder. "Als je het in economische termen uitdrukt: al-Zawahiri was de CEO van een terreurbedrijf dat op de rand van het faillissement stond", zegt VRT NWS-buitenlandjournalist Jens Franssen in "De ochtend" op Radio 1.

Al-Zawahiri was desondanks nog altijd wereldwijd een van de meest gezochte terroristen. De Verenigde Staten hadden 25 miljoen euro veil voor elke inlichting die zou helpen bij de vondst van de terrorist. Al meer dan tien jaar was hij onvindbaar. Algemeen wordt hij beschouwd als het brein achter de aanslagen van 9/11, waarbij bijna 3.000 doden vielen in de Verenigde Staten.

Biden verwees in zijn toespraak dan ook naar de nabestaanden van die slachtoffers. "Ik hoop dat deze beslissende actie voor hen helpt om dit hoofdstuk af te sluiten." En naar andere terroristen klonk het ferm: "Hoe lang het ook duurt of waar je je ook verbergt: als je een bedreiging vormt voor onze mensen, zullen de Verenigde Staten je vinden en je uitschakelen."

Een VN-rapport uit juni vorig jaar situeerde de man in de grensregio tussen Afghanistan en Pakistan en suggereerde dat hij kampte met een zwakke gezondheid. Zijn laatste videoboodschap dateert van september, 20 jaar na 9/11. Maar het voorbije jaar doken steeds meer inlichtingen op dat hij, met name sinds de machtsovername van de taliban in Afghanistan, weer volop communiceerde met zijn netwerk.

Bronnen bij de Amerikaanse veiligheidsdiensten zeggen dat de taliban wisten dat de Al Qaeda-leider zich in de Afghaanse hoofdstad ophield. Daarmee werden de Amerikaans-Afghaanse afspraken duidelijk geschonden, klinkt het in Washington. "Daarover worden door Republikeinen in Amerika wel wat opmerkingen over gemaakt: 'Zie je wel, met de taliban zijn geen zaken te doen'", zegt ook Vos. "En ook: 'Hadden we ons dan beter niet teruggetrokken uit Afghanistan?' Daar zijn dus wel wat vragen over te stellen."

Volgens Franssen is het anderzijds niet ondenkbaar dat de taliban net geholpen hebben bij het vinden van al-Zawahiri. "Want hij was een wat oude wegdeemsterende figuur. Wie weet zou een samenwerking achter de schermen met de VS best wel wat goodwill kunnen opleveren voor de taliban. Zij zitten op dit moment in zware discussies met de VS over uitstaande miljarden van de Afghaanse centrale bank, waarover de taliban zeggen dat ze dat geld terugwillen, maar waarbij de VS aangeven dat zij een beweging zijn die ze niet kunnen steunen. Mocht blijken dat de taliban hier achter de schermen hebben meegeholpen, levert dat wel goede punten op."

"Wat we hier in het Westen soms missen, is dat de taliban eigenlijk een soort coalitieregering vormt die bestaat uit 3 grote groepen", legt Franssen uit. "Je hebt oude garde, die uit de bergen komt, de vechtersbazen zeg maar. Je hebt de jongeren die vooruit willen. En dan heb je een zachtere vleugel, die met de VS onderhandeld heeft. Die 3 groepen kunnen het niet altijd met elkaar vinden."

De taliban zelf hebben de drone-aanval wel publiekelijk veroordeeld. Ze spreken van "een duidelijke schending van de internationale beginselen en de overeenkomst van Doha". Binnen de overeenkomst van Doha van 2020 beloofde de VS de Amerikaanse en NAVO-troepen terug te trekken, in ruil voor de belofte van de taliban dat ze zouden voorkomen dat Al Qaeda in de door hen gecontroleerde gebieden actief is. "Zulke acties zijn in strijd met de belangen van de Verenigde Staten van Amerika, Afghanistan en de regio", aldus nog de taliban.

Zeker is dat de VS nooit helemaal weg zal zijn uit Afghanistan, weet Franssen. "De VS trokken zich wel terug vorige zomer, maar iedereen wist dat het lokale netwerk van de inlichtingendiensten, de CIA, actief zou blijven. De VS hadden daar nog wel wat rekeningen openstaan."