Het is onrustig aan de grens tussen Servië en Kosovo. De Kosovaarse politie heeft twee grensovergangen gesloten nadat Servische Kosovaren wegversperringen hadden opgeworpen. De wegblokkades worden nu verwijderd door de Servische autoriteiten. Er zouden ook schoten gelost zijn. De NAVO laat weten dat KFOR - de door hen geleide vredesmissie in het land - paraat staat om indien nodig in te grijpen. De rechtstreekse aanleiding is een aanslepende discussie over nummerplaten.
Onrust aan grens Servië en Kosovo laait weer op door aanhoudende discussie over nummerplaten
De onrust aan de grens tussen Servië en Kosovo lijkt weer op te laaien. Zo weerklonk urenlang het luchtalarm in de Kosovaarse stad Mitrovica waar een belangrijke minderheid van Serviërs woont. Over de rivier de Ibar zijn enkele bruggen die het Servische en Albanese deel van de stad verdelen. De bruggen zijn al langer een symbool van de moeilijke relatie tussen beide bevolkingsgroepen.
Kosovaarse Serviërs hadden verschillende wegblokkades opgericht in de buurt van de grens met Servië. Later vandaag werden die wegblokkades verwijderd door de Servische autoriteiten. De grensovergangen in Brnjak en Jarine blijven tot nader order wel gesloten. In een persbericht laten ze weten dat er schoten zijn gehoord, maar dat er geen gewonden zouden zijn gevallen. Er zouden ook Kosovaarse Albanezen zijn aangevallen door de Kosovaarse Serviërs.
Kosovo riep in 2008 eenzijdig de onafhankelijkheid uit van Servië, tien jaar na de oorlog (1998-1999) tussen het Servische leger en Albanese onafhankelijkheidsstrijders van Kosovo. Die oorlog kostte aan meer dan 13.000 mensen het leven.
De Kosovaarse onafhankelijkheid wordt door bijna 100 landen erkend. Waaronder de meeste westerse landen (onder wie dus ook België) en Japan. Onder meer Servië en Rusland erkennen het land niet.
De Serviërs beschouwen het gebied als een afvallige provincie, die ze ook vaak de "bakermat van de Servische beschaving" noemen. In Kosovo wonen vooral etnisch Albanezen, maar er zijn ook Servische, Bosnische, Turkse, Gorani en Roma minderheden. Het land telt net geen 2 miljoen inwoners.
Documenten en nummerplaten
De onrust past in een aanslepende discussie over nummerplaten. Normaal zouden Serviërs in Kosovo vanaf vandaag twee maanden de tijd krijgen om een Kosovaarse nummerplaat aan te vragen. Veel Serviërs in Kosovo erkennen de regering in de Kosovaarse hoofdstad Pristina niet en rijden rond met Servische kentekens. Binnenkort gaat dat dus niet meer mogen. Tegelijk moesten vanaf vandaag Serviërs een speciaal document hebben om de grens over te steken.
Omgekeerd zijn Kosovaarse bestuurders overigens al vele jaren verplicht om hun nummerplaat te vervangen (of deels af te dekken) als ze Servië willen binnenrijden. Het is niet de eerste poging van Kosovo om zelf dezelfde regel in te voeren. Vorig jaar hebben ze dat uiteindelijk gestaakt na hevig protest van de Servische minderheid in het land. Toen moest de Europese Unie komen bemiddelen tussen beide landen. Nu waagt de regering in Pristina een nieuwe poging en dat lokt meteen nieuw protest uit.
Naar aanleiding van het protest in Kosovo sprak de Servische president de media toe. "Ik roep iedereen op om de vrede te allen prijze te bewaren", zei de Servische president Aleksandar Vucic. "Ik vraag de Albanezen om tot inkeer te komen en ik vraag de Serviërs om niet geprovoceerd te worden en niets te doen wat tot een conflict zou kunnen leiden."
Vucic vraagt daarnaast "aan de grote landen die de onafhankelijkheid van Kosovo erkend hebben om niet toe te staan dat hun beschermeling een conflict uitlokt". "We vragen vrede en willen alleen maar vrede, maar als ze Serviërs vervolgen, mishandelen of doden, dan gaan we ons niet overgeven en dan gaat Servië winnen."
Nieuwe regels uitgesteld?
De Kosovaarse premier Albin Kurti heeft intussen laten weten dat Kosovo bereid is om de nieuwe regels rond identiteitsdocumenten en nummerplaten van Serviërs met een maand uit te stellen, als de blokkades die Serviërs hebben opgezet in het noorden van het land worden opgeheven.
De premier, president Vjosa Osmani en verschillende vicepremiers hadden gisteren contact met de Amerikaanse en Europese vertegenwoordigers in het land. "Naar aanleiding daarvan belooft de regering van Kosovo om de implementatie van twee beslissingen (....) uit te stellen tot 1 september 2022, zodra op maandag 1 augustus alle barricades verwijderd zijn en de vrijheid van beweging volledig is hersteld op alle wegen in het noorden van Kosovo."
Volgens de Kosovaarse regering hebben de blokkades en de schietpartij als doel "om Kosovo te destabiliseren en de vrede en veiligheid van onze burgers en ons land te bedreigen. Verschillende agressieve daden vonden deze namiddag en avond (lees: gisterennamiddag en -avond, red.) plaats, aangemoedigd en gepland door de autoriteiten in Belgrado", klinkt het in de Engelstalige mededeling van Kurti.
KFOR: "Paraat om in te grijpen"
De fragiele vrede in Kosovo wordt bewaard door de KFOR (Kosovo Force Pristina-Kosovo), een door de NAVO geleide vredesmissie van een kleine 4.000 troepen sterk. In een persbericht laat het militaire bondgenootschap weten dat de situatie in het noorden van Kosovo gespannen is. En dat de KFOR paraat staat om indien nodig in te grijpen als de stabiliteit er in gevaar komt. Volgens verschillende bronnen waren er al KFOR-troepen aanwezig in Mitrovica.
Al benadrukt de KFOR ook dat ze de gesprekken geleid door de Europese Unie om de relatie tussen Pristina (Kosovo) en Belgrado (Servië) te normaliseren zullen blijven steunen. "Dit is van cruciaal belang voor vrede en veiligheid in de regio", klinkt het. "Constructief overleg is de sleutel voor stabiliteit in de regio."
Een woordvoerster van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken roept via het Russische persbureau Tass dan weer Kosovo, de Verenigde Staten en de Europese Unie op "om te stoppen met provoceren en de rechten van de Serviërs in Kosovo mee te helpen garanderen".
Rusland is een belangrijke bondgenoot van Servië. Het land is bijna volledig afhankelijk van Russisch gas en Rusland steunt Servië dan weer in het verzet tegen de onafhankelijkheid van Kosovo. Tegelijk is Servië ook een kandidaat-lidstaat van de EU.
