Niet geheim, wel vergeten: repo's uit 1976 en 1981 over adoptie in Azië bieden inkijk in (illegale) praktijken van toen

Geheim waren ze niet, vergeten wel: de aflevering "Baby te koop" van "Panorama" uit 1976 over adoptie van kinderen uit Azië en een reportage specifiek over adoptie van kinderen uit Zuid-Korea van het Humanistisch Verbond die de toenmalige BRT in 1981 uitzond. 

Veeleer toevallig kwamen ze onder de aandacht van Yung Fierens. Zij is voorzitter van Critical Adoptees Front Europe (CAFE), een belangenvereniging van mensen die zijn geadopteerd. Zelf is ze meer dan veertig jaar geleden uit Zuid-Korea geadopteerd door ouders in België.

Hoewel ze niet in de reportages is te zien, boden de beelden haar een ongeziene en vooral onverwachte inkijk in haar eigen adoptieverleden. Omdat ze hoopt dat ook andere mensen die zijn geadopteerd de afleveringen waardevol zullen vinden, heeft CAFE besloten ze in september en oktober te vertonen.

"Ik had de verhalen over mijn adoptie mondeling meegekregen van mijn adoptieouders", vertelt Fierens in "De wereld vandaag" op Radio 1. "In die tijd was het nog niet de gewoonte dat men alles filmde of fotografeerde. Om het nu echt te zien, was ontnuchterend en schokkend."

"Ik denk dat het belangrijk is voor geadopteerde mensen die interesse hebben om ze ook te zien omdat we vaak weinig informatie hebben over onze ontstaansgeschiedenis. Elk stukje informatie, is mooi meegenomen om de puzzel van ons adoptieverhaal te kunnen voltooien. Wij hebben de verhalen die anderen hebben over de zwangerschap van mama of de geboorte niet. wij moeten ons redden met de beetjes informatie die beschikbaar zijn."

In de aflevering van "Panorama" gaat het soms letterlijk over baby's kopen. "Dat was toen de normale gang van zaken. Internationale adoptie is in oorsprong ontstaan als liefdadigheid, maar omdat de vraag uit het Westen zo groot was heeft men al snel begrepen dat daar een stevige duit mee was te verdienen."

Zelf is Fierens destijds door de familie van haar biologische vader voor adoptie afgestaan, zonder medeweten van haar biologische moeder. Toch stond op haar papieren dat ze een weeskind was. "Dat was gangbaar in Zuid-Korea en in veel andere landen omdat de wet vaak verbood kinderen adopteren die nog levende ouders hadden."

"Men moest van kinderen op papier dus weeskinderen of vondelingen maken of hun familiegeschiedenis toch zo goed mogelijk proberen uit te wissen. Ik was 30 toen ik dit van mezelf ontdekte. Ik was niet op zoek omdat ik overtuigd was dat toch niks te vinden was. De schok was groot toen ik hoorde dat mijn biologische moeder nog leefde en naar mij op zoek was."

"Dat is intussen alweer vijftien jaar geleden en we zijn er al even lang over aan het doen om iets tot stand te brengen dat je een relatie zou kunnen noemen. Dat is niet eenvoudig, door culturele obstakels en taalbarrières. Ik heb onze bloedband snel gevoeld, maar toch blijf je vreemden voor elkaar. Je deelt geen geschiedenis. Sowieso is het moeilijk een relatie op te bouwen met iemand die op duizenden kilometers afstand woont."

Fierens is op dit moment in Zuid-Korea waar ze haar biologische familie opnieuw heeft gezien. "Het is de vierde keer dat ik hier ben, het was alweer bijna tien jaar geleden. Het is een contact dat op en af is gegaan. Deze keer heb ik wel ervaren dat een soort rust in de familie is gekomen, een soort ervaring misschien. Daarvoor zijn wel vijftien jaar, heel wat soul searching en verwerking nodig geweest."

Opvallend: al in de aflevering van "Panorama" uit 1976 worden kritische kanttekeningen gemaakt bij de mogelijke psychologische en emotionele gevolgen voor kinderen die (illegaal) werden geadopteerd. "Het gaat niet alleen over familie, maar ook over culturele ontworteling, raciale herkenning en een band met je geboorteland die je is ontzegd."

"Het verbaasde me enorm dat destijds al stemmen opgingen die dezelfde vragen stelden als nu en die wij nu kunnen bevestigen. Helaas gebeurt het nog altijd. In 2016 zijn zes ontvoerde kinderen uit Congo naar België gekomen. Die zaak is men nu via gerechtelijke weg aan het uitspitten. Ook bij adoptiedossiers uit Ethiopië zijn er aanwijzingen van fraude. Dat zijn nog altijd dezelfde verhalen als toen."

"Wij verwachten excuses van de Belgische overheid. Men wist het, het is nu bewezen dat de verhalen en meldingen al meer dan veertig jaar bestaan. De overheid heeft wel stappen gezet, maar het blijft gebeuren. Men geeft ook toe dat een honderd procent fraudevrij adoptiesysteem nooit zal bestaan, men kan het niet garanderen."