WHO slaat alarm: "Uitbraak apenpokken is internationale medische noodsituatie"

De noodcommissie van de WHO kwam eind vorige maand al een eerste keer samen om te bespreken of de hoogste alarmfase moest worden afgekondigd door uitbraken van apenpokken wereldwijd. Op dat moment waren er nog "maar" 3.000 gevallen. 

Intussen zijn de aantallen gestegen tot meer dan 16.000 bevestigde gevallen in 75 landen. Toch was er ook nu discussie onder experten, omdat de ziekte meestal mild verloopt en zich voorlopig niet verspreidt onder verschillende bevolkingsgroepen. Van de 16.000 bevestigde gevallen zijn er op dit moment 5 patiënten overleden.

In ons land zijn er momenteel 311 bevestigde gevallen. Vaccinoloog Pierre Van Damme verwacht dat de beslissing van de WHO om de medische noodtoestand af te kondigen een boost kan geven aan de vaccinproductie. “We beschikken in ons land over een dikke 3.000 vaccins. Daar spring je niet ver mee als je dat echt preventief gaat gebruiken.” Er zijn wel extra vaccins besteld, maar die worden pas tegen het vierde kwartaal van het jaar verwacht.

"De experten van de commissie zijn het niet eens geraakt of de uitbraak wel of geen internationale medische noodsituatie is", zegt directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus van de WHO. "Toch heb ik beslist om de alarmfase af te kondigen, omdat er een duidelijk risico is dat het virus zich snel verder zal verspreiden over de wereld. We weten nog te weinig over de nieuwe manieren waarop het virus zich verspreidt."

De WHO bestempelt de risico's als hoog in Europa en matig in de rest van de wereld.

De alarmfase is vooral een wake-upcall voor regeringen en maakt het de WHO mogelijk om (niet-bindende) aanbevelingen te doen aan landen om de verspreiding van het apenpokkenvirus tegen te gaan. Het maakt het ook makkelijker om budgetten in te zamelen en om internationale samenwerkingen op poten te zetten voor de ontwikkeling van behandelingen en vaccins. Er is al veel geweten over het virus. Dat maakt het gemakkelijker om aangepaste vaccins te ontwikkelen. 

De WHO roept landen nu op om de verspreiding van het virus tegen te gaan, om kwetsbare en getroffen groepen te beschermen, om preventieve maatregelen in ziekenhuizen te verstrengen en om onderzoek naar vaccins, geneesmiddelen en behandelingen te versnellen. "Dit is een uitbraak die kan worden gestopt met de juiste strategieën in de juiste bevolkingsgroepen", zegt Dr. Tedros.

Naast apenpokken geldt de globale medische noodtoestand op dit moment enkel voor de coronapandemie en het poliovirus, dat kinderverlamming veroorzaakt. Het is de 7de keer dat de WHO de medische noodtoestand uitroept. Eerder werden ook de Mexicaanse griep (2009), ebola (2014 en 2019) en het zikavirus (2016) uitgeroepen tot internationaal gevaar voor de volksgezondheid.

Apenpokken bij mensen kwam tot voor kort bijna uitsluitend voor in West- en Midden-Afrika. Maar sinds mei dit jaar duikt het virus ook in veel andere landen op. Op dit moment zijn er voornamelijk uitbraken in Europa en de Verenigde Staten.

Het virus is overdraagbaar door huid-op-huidcontact en verspreidt zich nog altijd voornamelijk onder mannen die seks hebben met mannen. Al gaat het niet om een seksueel overdraagbare aandoening en kan iedereen een infectie oplopen. 

In de VS zijn gisteren de eerste twee gevallen van apenpokken bij kinderen vastgesteld. De kinderen zouden niet erg ziek zijn en worden momenteel behandeld. Er wordt nog onderzocht hoe ze de infectie hebben opgelopen. Ook in Nederland was er al een besmetting bij een kind opgedoken.