In Italië lijkt het einde van de regering van nationale eenheid onder leiding van de partijloze premier Mario Draghi nu toch in zicht. Draghi had zich vanmorgen nochtans bereid verklaard om zijn regering een tweede kans te geven, als alle regeringspartijen hun steun zouden geven. Maar na een weinig fraai debat in de Senaat won hij formeel weliswaar een nieuwe vertrouwensstemming, maar drie regeringspartijen stemden niet mee. De politieke crisis is nu dus nog dieper dan ze al was.
Val regering van premier Mario Draghi lijkt nu toch nabij na chaotische dag van politieke hoogspanning in Italië
"Zijn de partijen en jullie, de parlementsleden, klaar om het vertrouwenspact weer op te bouwen, met moed, altruïsme en geloofwaardigheid?". Dat vroeg Mario Draghi vanmorgen tijdens een toespraak in de Senaat, bij het begin van een lange dag van politieke hoogspanning in Rome.
De Italiaanse premier leek, kortom, bereid om zijn regering van nationale eenheid een tweede kans te geven, als hij tenminste de steun zou krijgen van alle meerderheidspartijen.
Maar tijdens het urenlange debat dat volgde, werd steeds duidelijker dat er van "nationale eenheid" nog weinig sprake was.
Politieke spelletjes
Er werd in de eerste plaats gekeken naar de reactie van de Vijfsterrenbeweging, die vorige week de politieke crisis had uitgelokt door afwezig te blijven tijdens een vertrouwensstemming. De premier had daaruit geconcludeerd dat er een vertrouwensbreuk was en zijn ontslag ingediend. Dat werd geweigerd door president Sergio Mattarella, die Draghi vroeg om in het parlement na te gaan of hij nog voldoende steun had.
In zijn toespraak vanmorgen gaf Draghi de Vijfsterrenbeweging maar ook de rechtse Lega een veeg uit de pan omdat ze met hun profileringsdrang de eenheid binnen de regering hadden ondermijnd.
Meteen na Draghi's toespraak zetten de senatoren van de Vijfsterrenbeweging de toon voor de rest van de dag door niét te applaudisseren. Ze wreven Draghi ook aan dat hij nog niet had gereageerd op de eisenbundel die ze hem hadden voorgelegd. De premier had van meet af aan aangegeven dat hij niet bereid was tot concessies.
Politieke spelletjes werden ook gespeeld door het rechtse blok, dat met de Lega van Matteo Salvini en Forza Italia van Silvio Berlusconi vertegenwoordigd is in de regering van nationale eenheid. Beide partijen herhaalden wat ze eerder al hadden gezegd: dat ze niet langer bereid waren om mee te besturen als de Vijfsterrenbeweging deel zou blijven uitmaken van de regering.
Morgen tweede keer ontslag indienen?
Een zichtbaar woedende Draghi kwam later opnieuw aan het woord. Hij vroeg de parlementsleden om te stemmen over een motie van senator Pier Ferdinando Casini met één vraag: kunnen de senatoren de toespraak van de premier goedkeuren?
Dat Draghi de brede steun die hij als voorwaarde had gesteld om aan te blijven niet zou halen, werd duidelijk toen achtereenvolgens Forza Italia en de Lega, en daarna ook de Vijfsterrenbeweging, aankondigden dat ze zich zouden onthouden bij de vertrouwensstemming. Strikt genomen won Draghi de stemming met 95 ja-stemmen versus 38 nee-stemmen. Maar vele tientallen senatoren stemden niet mee.
Draghi verliet nog tijdens de stemming de Senaat. Naar president Sergio Mattarella, werd eerst gedacht, maar dat bleek voorbarig. Morgen om 9 uur gaat Draghi naar de Kamer waar ook een vertrouwensstemming wordt gehouden. Wellicht wacht hij die af vooraleer hij naar de president trekt.
Als Draghi morgen opnieuw zijn ontslag zou aanbieden, komen er mogelijk vervroegde verkiezingen. De Italianen hadden sowieso naar de stembus moeten gaan in het voorjaar van 2023. Als de regering-Draghi zou vallen, dan zullen ze wellicht een half jaar eerder al moeten stemmen, in september of oktober al. Dat is een lastig moment want Italië, de derde economie van de EU, moet in het najaar zijn begroting goedkeuren.
Vraag om te blijven
In grote delen van de Italiaanse samenleving, maar ook daarbuiten, leefde de hoop dat Draghi zou aanblijven als premier. Zijn ontslag vorige week lokte de voorbije dagen veel reacties uit. Tienduizenden gewone Italianen, meer dan duizend burgemeesters, ondernemers, medisch personeel en vakbondsleiders vroegen de premier om niet op te stappen.
"Ongezien en onmogelijk te negeren", zei Draghi vanmorgen tijdens zijn toespraak in de Senaat, waarmee hij aangaf zijn regering van nationale eenheid een tweede kans te geven als alle meerderheidspartijen zich daarachter zouden scharen.
De bonte regering van nationale eenheid bestaat uit alle Italiaanse partijen, behalve het radicaal-rechtse Broeders van Italië, een partij die het momenteel goed doet in de peilingen.
Draghi, voormalig directeur van de Europese Centrale Bank, stemde er begin 2021 mee in om premier te worden, op voorwaarde dat hij een regering van nationale eenheid kon leiden. De Vijfsterrenbeweging, in 2018 nog de grote winnaar van de verkiezingen, maar intussen al minder populair geworden, zette die nationale eenheid vorige week onder druk door weg te blijven van een vertrouwensstemming, gekoppeld aan een stemming over een steunpakket voor de bevolking.
Draghi zag zijn gewenste nationale eenheid verbrokkelen en bood zijn ontslag aan bij de president, maar die weigerde en stuurde de premier terug naar het parlement om te onderzoeken of er geen andere oplossingen waren.