Na weken onderhandelen is het kernkabinet van de federale regering het eens geraakt over een pensioenhervorming. Centraal in de deal staan de voorwaarden om in aanmerking te komen voor het minimumpensioen en de herinvoering van een pensioenbonus voor wie langer wil doorwerken.
Pensioenbonus en 20 jaar werken voor minimumpensioen: dit staat er in de federale pensioendeal
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Na ettelijke pittige onderhandelingsrondes en gisteravond nog een lang gesprek tussen premier Alexander De Croo en enkele PS-excellenties werd de pensioenhervorming van de federale regering rond middernacht alsnog afgeklopt.
Op tafel lagen nog drie concrete dossiers: de toegang tot het minimumpensioen, de invoering van de pensioenbonus en een maatregel om voor meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen te zorgen. Het deeltijds pensioen en het vervroegd pensioen verdwenen de voorbije dagen van de onderhandelingstafel, net als de pensioenen bij Defensie en het rijdend personeel van de NMBS.
Het waren vooral de toegangsvoorwaarden voor het minimumpensioen die wrijvingen tussen de zeven partijen van Vivaldi veroorzaakten. Het ging daarbij concreet om het aantal gewerkte jaren, maar ook de zogenaamde gelijkgestelde periodes. Dat zijn periodes waarin niet effectief werd gewerkt, bijvoorbeeld wegens ziekte, maar die dan wel zouden kunnen meetellen. De PS was de partij die de toegang het ruimst wilde houden, terwijl andere partijen vooral de band tussen werken (en bijdragen) en het pensioen wilden versterken.
Wat staat er nu precies in deze hervorming? Premier Alexander De Croo (Open VLD) gaf wat meer toelichting in een persconferentie:
1. Effectief werken als voorwaarde voor minimumpensioen
Volgens het akkoord moet je effectief 20 jaar minimum vier vijfde gewerkt hebben om recht te hebben op een minimumpensioen. Het gaat dan om jaren van 250 werkdagen. Die 20 jaar wordt trouwens in dagen uitgerekend, dus dat komt neer op 5.000 werkdagen.
"Onze regering heeft het minimumpensioen fors opgetrokken, tot minimum 1.500 euro netto", stelt De Croo. "Maar dan is het normaal dat je daar iets tegenover stelt. We vragen aan mensen om een effectieve werkvoorwaarde te hebben van 20 jaar. Dat is nieuw in ons pensioensysteem."
De PS wist wel een ruime overgangsperiode te onderhandelen om rekening te houden met al verworven rechten. De grens van 5.000 gewerkte dagen om recht te hebben op een minimumpensioen geldt vanaf 1 januari 2024 (wanneer de hervorming ingaat) voor iedereen die 53 jaar en jonger is. Voor wie dan tussen 54 en 60 is, liggen de eisen voor het effectieve aantal gewerkte dagen lager.
Het minimumpensioen: hoe zat dat tot dusver?
In het regeerakkoord werd 2 jaar geleden afgesproken om het minimumpensioen op te trekken "richting 1.500 euro netto". Maar het blijft opletten met dat cijfer: dat bedrag krijg je namelijk alleen als je een volledige loopbaan van 45 jaar kunt voorleggen. Wie een onvolledige loopbaan heeft, ziet dat bedrag dus proportioneel dalen met het aantal jaren dat hij of zij minder gewerkt heeft. Stel dus dat je 30 jaar gewerkt hebt, dan heb je maar recht op 2/3 van dat bedrag.
Op dit moment bedraagt het minimumpensioen na een volledige loopbaan voor werknemers 1.504 euro bruto, zo laat het kabinet-Lalieux weten. Netto - dus zonder de bedrijfsvoorheffing - kom je vandaag dan uit op 1.423 euro. Door de jaarlijkse verhoging van de minimumpensioenen, komende welvaartsaanpassingen en indexeringen zou het netto minimumpensioen dan volgend jaar al boven de 1.500 euro kunnen liggen. Tegen januari 2024, wanneer de pensioenhervorming ingaat, ligt het zelfs op 1.628 euro.
Wie meer dan 5 jaar arbeidsongeschikt is, moet ook minder dan 20 jaar gewerkt hebben voor dat minimumpensioen. Volgens de PS is dat een manier om vrouwen, bij wie langdurige ziekte vaker voorkomt, te beschermen tegen uitsluiting van het recht op het minimumpensioen. Ook zwangerschapsverlof, borstvoedingsverlof en palliatief zorgverlof worden trouwens als daadwerkelijke arbeid beschouwd.
2. Pensioenbonus
De pensioenbonus, ooit afgeschaft door de vorige regering, keert terug. "We zorgen dat het loont als je ervoor kiest om te blijven werken", vertelt De Croo nog. "Dan kan je een hoger pensioen opbouwen. Die verhoging zal voelbaar zijn en die is ook onderbouwd. Want iemand die blijft werken, blijft ook bijdragen aan het pensioensysteem. Dan is het normaal dat je die bijkomend beloont."
Wie ervoor kiest om langer te werken, bouwt meer pensioen op. Dat is de wortel. Maar de stok is dat we wel een effectieve werkvoorwaarde invoeren voor het minimumpensioen
Premier Alexander De Croo (Open VLD)
De pensioenbonus zal 2 tot 3 euro per dag bedragen voor wie niet vervroegd met pensioen gaat. Daarvoor moet je jaarlijks, gedurende maximaal 3 jaar, tussen de 300 en 500 euro netto extra pensioen kunnen krijgen. "Dat vormt dus een soort extra 13e maand als je 3 jaar extra werkt", aldus De Croo, die ervan uitgaat dat dat "mensen langer zal doen werken". Het Planbureau moet het exacte bedrag en de kosten daarvan wel nog verder berekenen.
De Croo spreekt van "de wortel en stok": "Wie ervoor kiest om langer te werken, bouwt meer pensioen op. Dat is de wortel. Maar de stok is dat we wel een effectieve werkvoorwaarde invoeren voor het minimumpensioen."
3. Hoger pensioen na deeltijds werk
Tot slot komt er ook wat extra pensioen bij voor wie in het (verre) verleden (lees: vóór 2001) deeltijds gewerkt heeft, bijvoorbeeld om voor de kinderen te zorgen.
"Als we naar de cijfers kijken, zal dit vooral in het voordeel zijn van vrouwen", stelt De Croo. "Voor zij die vóór 2001 ervoor kozen om minder te werken, om bijvoorbeeld voor de kinderen te zorgen, komt er een correctie. Waarom vóór 2001? Toen zijn systemen als tijdskrediet en dergelijke ingevoerd en was er meer een gelijkstelling. Voordien werden vooral vrouwen benadeeld als ze minder gingen werken."
4. Nog meer op komst?
Alle ministers benadrukken vandaag dat "dit geen eindpunt is". Er moet nog een grotere hervorming volgen, een "tweede luik", klinkt het. "In pensioen moet je blijven hervormen en stappen blijven zetten." Daarvoor is aan de sociale partners gevraagd om verder te werken op een reeks andere thema's, zoals onder meer de loopbaanvoorwaarde van 42 jaar voor het vervroegd pensioen en de veralgemening van de tweede pijler. Doel is volgens PS-minister van Pensioenen Karine Lalieux om het pensioensysteem "sociaal en financieel draagbaar" te houden.
