Mysteries ontrafeld: Waarom is de vondst van een boomstamgraf in Huizingen zo uitzonderlijk?

Felix Marchal uit Huizingen is als tiener nog naar de opgravingen gaan kijken waarbij het boomstamgraf werd blootgelegd. "De E19 in Huizingen is aangelegd in 1967 dus die opgravingen moeten voor die tijd gebeurd zijn", vertelt Marchal. "Ik denk dat ik met een paar van mijn broers gaan kijken ben, want wij waren thuis met 6. We zagen een kist met daarin de resten van een lichaam. De archeoloog stond errond met enkele medewerkers en hij vertelde over het boomstamgraf. Meer herinner ik mij niet meer. Ik had ook geen fototoestel bij, anders zou ik zeker een foto genomen hebben."

Boomstamkisten werden gebruikt in de bronstijd en ook tijdens de vroege middeleeuwen, maar de techniek raakte in onbruik. Toch is er tegenwoordig weer meer interesse naar natuurlijke doodskisten. Zo kan je  begraven worden in een mand die de vorm heeft van een doodskist. Bij begrafenisondernemer Vanhorenbeke in Brussel hebben ze enkele jaren geleden manden toegevoegd aan hun gamma. "Ze zijn milieuvriendelijker want je hoeft er geen boom voor te kappen", zegt Dylan Vanhorenbeke. "De manden worden gevlochten met bananenbladeren of waterhyacint. Een mand heeft ook iets beschermends en verwijst naar de wieg van bij je geboorte. Voor veel families werkt dat troostend." 

In de boomstamkist die in Huizingen werd gevonden, zaten ook nog enkele beenderen. Volgens archeoloog Eline Schotsmans hebben de tannines in de boomstam ervoor gezorgd dat het lichaam in de kist traag vergaan is. Schotsmans heeft ook onderzoek gedaan naar de factoren die bepalen of een lichaam snel of traag vergaat, zoals het gewicht. "Veel mensen denken dat magere mensen sneller vergaan maar dat is niet het geval. Bij zwaardere mensen gaat het sneller omdat daar "meer voeding" aan is voor de insecten. Magere mensen gaan eerder verdrogen en mummificeren. Maar ook de bodem speelt een rol. Als je in klei wordt begraven zal je minder snel ontbinden dan in zandgrond."

Het antwoord op de vraag waarom het boomstamgraf van Huizingen zo bijzonder is, vinden we in het erfgoeddepot van Vlaams-Brabant. Want daar wordt de boomstamkist bewaard. "Deze kist is echt speciaal", zegt Jan De Cock van erfgoed Vlaams-Brabant. "Ze stamt uit het begin van de negende eeuw na Christus. Dus de boom waaruit de kist gekapt is, groeide in de tijd van Karel De Grote. Ook al heeft deze kist geen deksel meer, ze is uitzonderlijk goed bewaard gebleven. Want andere kisten zijn vaak verpulverd, krom getrokken of zijn helemaal niet bewaard."

En wie lag er in het boomstamgraf van Huizingen? "Dat is natuurlijk de hamvraag", zegt De Cock. "Maar die kunnen we niet eenduidig beantwoorden. We kunnen wel veronderstellingen maken. Het was de enige boomkist die gevonden is in de oude onderlagen van de overblijfselen van de kerk, dus waarschijnlijk ging het om een hooggeplaatst persoon of een van de notabelen. De kist was gekapt uit een eikenboom, er was moeite voor gedaan om die kist te maken. Dus dat kan wijzen op een overledene met een hoge sociale status."

De boomstamkist van Huizingen is een van de enige boomstamkisten in de Lage Landen die zo goed bewaard is gebleven, en daarom zal er nu verder onderzoek op gedaan worden. Eind juli gaan onderzoekers een 3D-scan maken van de kist om zo een nog beter inzicht te krijgen in onze geschiedenis.