Opnieuw moesten de ministers gisteravond afdruipen zonder akkoord over de pensioenhervorming. De grootste discussiepunten? Het vervroegd pensioen en het minimumpensioen en wanneer je daarvoor vanaf 2024 in aanmerking komt. De PS lijkt almaar meer geïsoleerd te staan binnen de federale regering.
Gisteravond laat, rond kwart voor twaalf, zijn de ministers de regering-De Croo opnieuw vertrokken zonder akkoord over de hervorming van de pensioenen. Doel is om nu eindelijk eens de voorwaarden vast te leggen voor het minimumpensioen. Daarnaast zijn ook de voorwaarden voor wie met vervroegd pensioen wil voorwerp van discussie.
1. Het minimumpensioen
De discussie hier gaat over drie punten: hoelang moet je minimaal gewerkt hebben voor een minimumpensioen, welke overgangsperiode geldt voor die nieuwe vereisten en wat wordt beschouwd als een gewerkte periode?
Premier Alexander De Croo (Open VLD) stelt in zijn jongste nota voor om een voltijds minimumpensioen te garanderen voor wie 20 jaar gewerkt heeft met 260 dagen per loopbaanjaar. De PS, waartoe dus ook pensioenminister Karine Lalieux behoort, heeft haar verzet tegen die voorwaarde van 20 gewerkte jaren voor een voltijds minimumpensioen intussen min of meer opgegeven (ter herinnering: in het allereerste voorstel van Lalieux van vorig jaar was die voorwaarde slechts 10 jaar).
Een groot discussiepunt is dat de PS een hele reeks periodes wil laten meetellen als gewerkte dagen
Maar de Franstalige socialisten willen wel een veel soepelere overgangsperiode dan De Croo: ze willen alle jaren vóór 2014 als effectief gewerkt beschouwen. Bij De Croo gaat de nieuwe regeling al in voor wie op 1 januari 2024 jonger dan 59 is. Voor wie dan 59 jaar is of ouder zijn de voorwaarden voor een minimumpensioen iets soepeler: 15 gewerkte jaren als je 59 bent, 10 jaren als je 60 bent, 5 jaren als je 61 bent en geen voorwaarden als je 62 of ouder bent.
Wanneer krijg je vandaag eigenlijk een minimumpensioen? En is dat dan netto 1.500 euro?
In het regeerakkoord werd 2 jaar geleden afgesproken om het minimumpensioen op te trekken "richting 1.500 euro netto". Maar het blijft opletten met dat cijfer: dat bedrag krijg je namelijk alleen als je een volledige loopbaan van 45 jaar kunt voorleggen. Wie een onvolledige loopbaan heeft, ziet dat bedrag dus proportioneel dalen met het aantal jaren dat hij of zij minder gewerkt heeft. Stel dus dat je 30 jaar gewerkt hebt, dan heb je maar recht op 2/3 van dat bedrag.
Op dit moment bedraagt het minimumpensioen na een volledige loopbaan voor werknemers 1.504 euro bruto, zo laat het kabinet-Lalieux weten. Netto - dus zonder de bedrijfsvoorheffing - kom je vandaag dan uit op 1.423 euro. Door de komende welvaartsaanpassingen en indexeringen zou het netto minimumpensioen dan volgend jaar al boven de 1.500 euro kunnen liggen. Tegen januari 2024 ligt het zelfs op 1.628 euro.
Een groot discussiepunt is dat de PS een hele reeks gelijkgestelde periodes - tijdelijke werkloosheid, tijdskrediet, werkonbekwaamheid, ... - wil laten meetellen als gewerkte dagen. Volledige werkloosheid hoort daar niet bij. Bij De Croo tellen alleen zwangerschapsverlof of inactiviteit door een handicap mee in de effectief gewerkte tijd.
2. Vervroegd pensioen
De nota van De Croo oppert dat mensen pas met vervroegd pensioen zullen kunnen na een loopbaan van 42 jaar, waarin je effectief 35 jaar (260 dagen per jaar) gewerkt hebt. Je moet ook minstens 60 jaar oud zijn. In het meest recente voorstel van Lalieux kan je vanaf je 60e en met een loopbaan van 42 jaar met vervroegd pensioen als je effectief 25 jaar (156 dagen per jaar) gewerkt hebt.
De Croo wil in het vervroegd pensioen ook de gunstregimes bij de NMBS en Defensie geleidelijk wegwerken, maar ook dat is tegen de zin van de PS.
3. Deeltijds pensioen
De Croo wil deeltijds pensioen enkel mogelijk maken voor zelfstandigen, wanneer ze voldoen aan de voorwaarden voor vervroegd pensioen. Lalieux wil die optie van deeltijds pensioen in alle stelsels.
De Croo stelt voor dat je in het jaar voorafgaand aan het deeltijds pensioen minstens 4/5 moet hebben gewerkt. Maar de PS vindt dat discriminerend voor vrouwen, die vaker deeltijds werken.
4. Pensioenbonus
Hierover lijken de violen min of meer gelijk gestemd: je zou een pensioenbonus krijgen wanneer je voldoet aan de voorwaarden voor het vervroegd pensioen. Per extra gewerkte dag krijg je 3 euro bruto: in totaal dus zo'n 500 euro netto per jaar, maximum 3 jaar lang.
En nu?
Het lijkt erop dat de PS geïsoleerd staat met veel van haar voorstellen. Enkel vanuit Ecolo komt er af en toe nog wat steun. Die is er beduidend minder van Groen. Daartegenover staan de liberalen en CD&V, die zich ergeren aan de stugge houding van minister Lalieux.
Zelfs bij Vooruit-voorzitter Conner Rousseau was in "De ochtend" op Radio 1 toch wat ergernis te horen. Het akkoord had er volgens Rousseau "gisteren al moeten zijn". "Het zou wel heel makkelijk zijn om één iemand de schuld te geven van alles", reageert Rousseau op de onwrikbaarheid van zusterpartij PS. "Maar het is geen geheim dat Vooruit en PS op sommige vlakken anders denken over de pensioenen. Voor Vooruit is het essentieel dat die pensioenen ervoor zorgen dat wie werkt meer beloond wordt."
"Ik begrijp eigenlijk niet wat het probleem is", zucht hij. "We willen mensen vroeger met pensioen laten gaan en meer pensioen geven, maar dan moeten ze aantal jaren gewerkt hebben. Dat is echt een socialistisch verhaal en toch is dat breed uitlegbaar voor alle partijen."
De regering zal spoedig verder onderhandelen, want iedereen wil het dossier vóór 21 juli van de baan.
Conner Rousseau: "Belangrijk dat er pensioenhervorming komt die werkende mensen beloont"
