De voormalige Amerikaanse president Donald Trump plande in de dagen voor 6 januari 2021 de mars op het Capitool, maar wilde zijn oproep als een ingeving van het moment laten overkomen. Dat blijkt nog maar eens uit nieuw bewijsmateriaal verzameld door de speciale parlementscommissie die de bestorming van het Capitool onderzoekt. In een zevende hoorzitting werd ook verslag gedaan van een explosieve vergadering midden december 2020, waarbij Trump op een gegeven moment voorstelde om alle stemcomputers in het land in beslag te laten nemen.
Bestorming Capitool geen spontane ingeving, zat al dagen in Donald Trumps hoofd, blijkt in hoorzitting
Freek Willems
Gepubliceerd:
Voor de zevende keer hield de commissie die de bestorming van het Capitool op 6 januari 2021 onderzoekt, een hoorzitting in het Amerikaanse parlement. Dinsdag boog de commissie zich over de tijdspanne van 14 december 2020 tot de ochtend van die 6e januari 2021. Uit de hoorzitting, de langste tot nog toe, blijkt onder meer dat de toenmalige Amerikaanse president Donald Trump de mars naar het Capitool, het Amerikaanse parlement, wel degelijk op voorhand had gepland.
Wat gebeurde er op 6 januari 2021? Op 6 januari 2021 moest het Congres, het Amerikaanse parlement, de verkiezingsoverwinning van Joe Biden officieel bekrachtigen. Daarover bestond bij toenmalig president Donald Trump én diens aanhangers zeer grote wrevel en frustratie, volgens hen was er sprake van bedrog. Duizenden Trump-supporters waren op 6 januari naar Washington getrokken voor een manifestatie. Het kwam tot een bestorming van het Capitool. Vier mensen kwamen om, van wie er een werd doodgeschoten door de politie. Meer dan honderd mensen raakten gewond.
De parlementscommissie kon onder meer beslag leggen op een kladversie van een tweet die nooit is verstuurd, waarin Trump oproept om na zijn toespraak op de 6e januari naar het Capitool te trekken. "Ik ga een Grote Toespraak geven om 10 uur op 6 januari aan de Ellips (zuiden van het Witte Huis.). Kom alsjeblief vroeg, grote massa's verwacht. Mars naar het Capitool later. Stop de Diefstal!!!", zegt de tweet. De tweet werd vrijgegeven door de National Archives, die de Witte Huis-documenten van Trump beheert.
Ook uit communicatie tussen medewerkers van Trump, de communicatie tussen Trump en zijn medewerkers en de verschillende versies van Trumps speech maakt de commissie op dat Trump van plan was om zijn aanhangers naar het Capitool te sturen. Conclusie van de commissie: Trump zelf wilde het als een ingeving van het moment laten overkomen, maar het idee zat al dagen in zijn hoofd.
"Neem alle stemcomputers in beslag"
De hoorzitting focuste ook op verhitte discussies op 18 december in het Witte Huis. Het juridische team van het Witte Huis en eigen campagnemedewerkers hadden Trump al gezegd dat hij niet anders kon dan erkennen dat Joe Biden de rechtmatige winnaar was. Maar op 18 december verwelkomde Trump enkele informele adviseurs, onder wie zijn persoonlijke advocaat Rudy Giuliani en voormalig veiligheidsadviseur Michael Flynn. Zij geloofden toen -en nu nog- in vervalste verkiezingen en wilden bewijzen verzamelen. Zijn adviseurs stelden Trump onder meer voor om het ministerie van Defensie op te dragen om alle stemcomputers in het hele land in beslag te nemen en ze te analyseren.
Medewerkers van het Witte Huis, evenals het juridische team, kregen lucht van de informele vergadering. Enkele advocaten sloten bij de vergadering aan, onder wie Pat Cipollone, hoofd van het juridische team. "Geen van de aanwezigen was blij om mij te zien", was te horen in een vooraf opgenomen getuigenis van Cipollone die tijdens de hoorzitting getoond werd.
Wat volgde was een urenlange vergadering waarin over en weer werd geroepen. De discussies liepen hoog op tussen zij die de fraudeclaim steunden en zij die het nonsens vonden. Cipollone werd op de hoogte gesteld van Trumps plannen om een presidentieel besluit te ondertekenen waarin hij opdroeg alle stemcomputers in beslag te nemen. Cipollone noemde dat een "verschrikkelijk idee voor ons land". "Er is geen enkele wettelijke grond om de federale overheid alle stemcomputers in beslag te laten nemen."
Die 18 december werd er nog meer geschreeuwd, gevloekt en beledigd in het Witte Huis, vertelden verschillende getuigen aan de commissie. Tijdens een explosieve vergadering tot na middernacht bleven Trumps medestanders over complottheorieën praten, onder meer over hacking vanuit het buitenland, zoals Venezuela, Iran of China. De Witte Huis-advocaten, onder wie Cipollone, maakten Trump echter duidelijk dat er een absoluut gebrek aan bewijs van fraude was.
Het kon Trump niet overtuigen. Kort na het einde van de vergadering, rond 1.40 uur 's nachts Amerikaanse tijd, stuurde Trump de intussen beruchte tweet de wereld in, met zijn oproep om op 6 januari naar Washington D.C. af te zakken. “Be there, will be wild", voegde hij eraan toe. Extremistische organisaties als de Proud Boys en de Oath Keepers waren er als de kippen bij om iedereen op te roepen om die dag naar de hoofdstad te trekken. In de commissie werden gewelddadige tweets voorgelezen die opriepen tot geweld, tot "het doden van alle Democraten", en die vrijwilligers zochten die konden schieten. Trump zelf bleef de dagen nadien het "evenement" op de 6e promoten.
"Trump legitimeerde plannen militie"
In het "tweede deel" van de hoorzitting kwamen twee getuigen aan het woord die een licht wierpen op hoe Trump zijn aanhangers meetrok in zijn verhaal van verkiezingsfraude en hen overtuigde om die 6e januari naar het Capitool te trekken.
Een van hen was Jason Van Tatenhove, een voormalige woordvoerder van de Oath Keepers, volgens de commissie een "private paramilitaire militie". De bewuste tweet van Trump op 19 december overtuigde de Oath Keepers en die andere militie, de Proud Boys, om voortaan hun acties te coördineren. Van Tatenhove vertelde de commissieleden dat Stuart Rhodes, de stichter van de Oath Keepers, het vanaf dat moment aanvoelde alsof Trump zijn acties legitimeerde. "Rechtstreeks of onrechtstreeks sprak hij met hen."
Van Tatenhove vindt dat zijn landgenoten zich gelukkig mogen prijzen dat er niet meer bloedvergieten is geweest op die 6e januari. "Het had zoveel erger kunnen zijn." Hij is naar eigen zeggen heel erg bang voor wat de volgende verkiezingen in 2024 kunnen voortbrengen.
Ook een van de bestormers van het Capitool kwam vandaag aan het woord, Stephen Ayres. Ayres was geen lid van de Proud Boys, de Oath Keepers of een andere extremistische vereniging. Hij vertelde dat hij aanvankelijk niet van plan was om het Capitool te bestormen, maar het deed omdat Trump het vroeg. "We volgden hem gewoon." Hij was er toen van overtuigd dat de uitslag van de verkiezingen nog altijd in Trumps voordeel kon uitvallen.
Ayres gold ook als voorbeeld van welke gevolgen de bestorming van het Capitool had voor de levens van vele gewone mensen die door Trump opgejut werden. Ayres verloor onder meer zijn job. "Het heeft mijn leven veranderd en niet op de goede manier." Hij wordt er naar eigen zeggen kwaad van dat Trump nog altijd de theorie van de verkiezingsfraude en de "grote leugen" promoot en voelt zich bedrogen door de ex-president.
