De aanslag op de voormalige Japanse premier Shinzo Abe (67) is zeer uitzonderlijk. Japan staat bekend als een van de meest veilige landen ter wereld en kent bijna geen gewelddadige criminaliteit, zeker niet met vuurwapens. Dat laatste is weinig verrassend, want Japan heeft een enorm strenge wapenwet. "Er zijn al schietincidenten geweest, maar nog niet van dit niveau en al zeker niet met politici als doelwit", zegt NOS-correspondent Anoma van der Veere op Radio 1.
Een van de veiligste landen ter wereld: waarom het zo uitzonderlijk is dat net in Japan ex-premier doodgeschoten wordt
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
De voormalige Japanse premier Shinzo Abe (67) is neergeschoten toen hij een toespraak hield in de stad Nara, in het zuiden van het eiland Honshu. De ex-premier werd naar het ziekenhuis gebracht en is daar om 11 uur onze tijd overleden.
De dader gebruikte daarvoor een zelfgemaakt wapen, dat bevestigt de politie. Beelden van het wapen circuleren op sociale media:
"Dit soort geweld is uitzonderlijk in Japan (in de recente geschiedenis, red.)", vertelt NOS-correspondent in Tokio, Anoma van der Veere. "Er zijn wel al schietincidenten geweest, maar nog niet van dit niveau en al zeker niet met politici als doelwit. Dit gaat een enorme invloed hebben op de politiek in Japan, op de manier waarop campagne wordt gevoerd en op de samenleving in het algemeen."
Japanse oud-premier Shinzo Abe neergeschoten tijdens speech: "Hij is er zeer ernstig aan toe"
Strenge wapenwetten
Japan heeft enorm strikte wapenwetten en die zijn vaak erg oud. Een decreet van de krijgsheer Hideyoshi uit 1588 beperkte het bezit van zwaarden, speren, bogen of andere wapens tot edelen, samurai en militairen. Een wet uit 1685 beloonde mensen die vuurwapens vrijwillig inleverden bij de overheid. Sinds het einde van de 19e eeuw en het opheffen van de samurai is ook de dracht van zwaarden en steekwapens strikt verboden.
Ook handvuurwapens zijn verboden in Japan en wie toch een geweer wil, moet tal van testen, onderzoeken en examens doorstaan. "Om een vergunning te krijgen, wordt eerst je achtergrond onderzocht", vertelt Van der Veere in "De ochtend".
"Daarna moet je verschillende trainingen volgen om nog maar te kunnen oefenen met een wapen en pas daarna mag je een examen afleggen en zal je misschien een geweer kunnen aanschaffen, maar zelfs dan gaat het om een beperkt aantal mogelijkheden."
Die strenge regels zouden volgens Van de Veere de reden kunnen zijn waarom de schutter van Abe zelf een wapen zou in elkaar geknutseld hebben. Ook Nils Duquet van het Vlaams Vredesinstituut denkt dat. Hij doet onderzoek naar onder meer zelfgemaakte wapens. "Japan is een land waar het zeer moeilijk is om toegang te krijgen tot vuurwapens, ook illegaal is daar niet echt een markt", weet hij. "Als je een aanslag wil plegen met een wapen, is een zelfgemaakt wapen een van de weinige mogelijkheden die je hebt."
Duquet benadrukt wel dat het niet eenvoudig is zo'n wapen te maken en dat er grote risico's aan verbonden zijn. "Het is niet zo simpel. Je moet het heel nauwkeurig doen en je hebt de juiste tools nodig. Maar het is vooral een wapen dat niet veel kwaliteit heeft. De kans dat dat wapen letterlijk ontploft in je hand is vrij groot. Dus het is geen voorkeurswapen voor mensen die dit soort aanslagen willen plegen."
Bijna geen gewelddadige criminaliteit
De strenge wapenwetten hebben als gevolg dat gewelddadige criminaliteit erg zeldzaam is in Japan, wat toch opvallend is voor een land met meer dan 125 miljoen inwoners. Uit een studie van het Institute for Health Metrics and Evaluation blijkt dat in Japan slechts 0,02 mensen per 100.000 inwoners per jaar worden vermoord met vuurwapens.
Van alle rijke landen (landen die volgens de Wereldbank een hoog inkomen hebben) met meer dan 10 miljoen inwoners is dat het beste resultaat. De VS scoort daar het slechtst met 4,12 vuurwapenmoorden per 100.000 inwoners per jaar. Ook België strandt behoorlijk hoog in de lijst. In Europa doen enkel Portugal, Italië en Griekenland het nog slechter.
Een van de veiligste landen ter wereld
In juni 2022 publiceerde het Insititute for Economics & Peace zijn zestiende vredesrapport (Global Peace Index) . Op basis van 23 parameters in drie grote categorieën (veiligheid, lopende conflicten en militarisering) bepaalt het instituut hoeveel vrede er in een land is. Het rapport bespreekt 163 landen die samen goed zijn voor meer dan 99 procent van de wereldbevolking.
Japan scoort altijd goed in de Global Peace Index en steeg dit jaar een plaatsje, het duikt nu de top 10 binnen. Ter vergelijking: België staat 22e in die ranking. Op vlak van veiligheid moet Japan zijn koppositie afstaan aan IJsland, maar blijft het wel stevig verankerd in de top 3. Noorwegen blijft daar op de tweede plaats staan.