"Je blijft gaan voor de kindjes en je collega’s, maar op bepaald moment ben je gewoon op": 5 kinderbegeleiders getuigen

Het is ondertussen geweten dat er een groot personeelstekort is in de kinderopvang dat zijn tol eist. "We weten soms niet waar te beginnen", zegt Nathalie Galant (46) die in kinderdagverblijf De Bengeltjes (GO!) in Oudergem werkt. De scholengroep heeft verschillende crèches in heel Brussel. "We hebben een capaciteit voor 28 kinderen, maar er zijn vacatures die langer dan een jaar openstaan",  zegt Nathalie. "Momenteel staan we met 2 kinderbegeleiders in de crèche. Er zijn dus 10 kinderen die niet meer kunnen komen."

"Als we met 2 zijn, korten we onze openingsuren in. En wanneer iemand van ons 2 uitvalt, kunnen we gewoon niet openen. Dat is stresserend voor ons, maar ook voor de ouders. In dat geval zoeken we een oplossing voor de kinderen die echt niet thuis kunnen blijven. De meeste ouders begrijpen dat dat niet onze schuld is, maar sommigen zijn daar - terecht- niet mee opgezet. Sommige ouders zijn echt wanhopig. Er is zelfs een ouder die het zo erg vond die eens heeft aangeboden om te helpen."

"Ik werk al 26 jaar in de sector en er is enorm veel veranderd. Er zijn veel pedagogische taken bij gekomen. Ik moet plots dingen doen waarvoor ik eigenlijk niet gestudeerd heb. Er wordt steeds meer en meer van ons verwacht, maar de nodige waardering en het respect volgen niet."

"De politiek blijft onze job gewoon minimaliseren", vervolgt Nathalie. "En zo krijg je mensen die hun job dolgraag doen, maar oververmoeid raken. Je hoort bijna niet anders dan mensen met depressies en burn-outs. Ik ben vorige week zelf uitgevallen. Je blijft je er maar door trekken voor de kinderen, de ouders en de collega's, maar op een gegeven moment ben je lichamelijk en psychisch gewoon op. Ik heb het gevoel dat niemand naar ons omkijkt. Als dat wel zo zou zijn, zouden we hier niet geraakt zijn.

Nathalie benadrukt dat ze het nog steeds heel graag doet. "Anders houd je het echt niet vol. Je krijgt heel veel terug van de kindjes. Maar er moet dringend iets gebeuren. De job moet weer aantrekkelijk worden. Want uiteindelijk zijn de kindjes de echte slachtoffers van de situatie omdat ze niet de aandacht krijgen die ze verdienen."

Volgens de laatste cijfers is amper 3 procent van de begeleiders in de kinderopvang mannelijk. Een van hen is Jonathan Jacobs (26) in De Speelboom in Herentals. “Mijn ouders wilden eigenlijk dat ik iets anders deed, dus heb ik gestudeerd om boekhouder te worden”, vertelt hij. “Maar ik ben altijd graag bezig geweest met kinderen. Ik heb dan besloten om mij om te scholen. Nu werk ik ondertussen al 2 jaar als kinderbegeleider, het is eigenlijk echt een droom die is uitgekomen. De liefde die je krijgt van kinderen, is geweldig. Ze kunnen echt een slechte dag weer goedmaken. Ik zie mijn job eigenlijk niet als werk, maar als plezier.”

“We staan hier met vier personen voor drie groepen van elk een achttal kinderen. Het zou wel leuk zijn om extra mensen in dienst te hebben, maar we roeien met de riemen die we hebben. Het zwaarste aan mijn job is eigenlijk de verwachtingen van de ouders. Er zijn bijvoorbeeld ouders die willen dat het kindje al kan praten of rollen, terwijl kinderen elk op hun tempo ontwikkelen. Wij kunnen dat wel stimuleren, maar we kunnen ook niet toveren.”

"Daarnaast is het inderdaad waar dat er vooral vrouwen werken in de sector. Tijdens de opleiding waren we met 2 mannen van de 26 mensen in de klas. En nu ben ik de enige man in de opvang. Maar ik vind dat helemaal niet erg. Ik vind dat zelfs leuk. Je voelt wel dat er een vooroordeel over heerst in de maatschappij, maar ik word er meestal heel positief over aangesproken.”

Toch is Jonathan niet gespaard gebleven van enkele voorvallen. “Het begon eigenlijk al tijdens de opleiding. Er werd mij toen al gezegd dat ik moet opletten wanneer er een meisje op mijn schoot zit omdat sommige ouders dat niet zouden appreciëren, dus dat speelt dan wel in je achterhoofd. Er is ooit ook een papa naar de directie gestapt omdat hij niet wilde dat ik voor zijn zoon zorgde omdat ik als man agressiever zou zijn. Ik was daar wel door aangedaan. De directie heeft dan gelukkig gezegd dat ze vertrouwen heeft in mij en dat hij een andere crèche moest zoeken als hij een probleem had met mij. Hij heeft zich er dan wel bij neergelegd. We hebben nu een goed contact met elkaar.”

Kids & Co in Herent lijkt een van de weinige kinderdagverblijven in Vlaanderen waar het personeelstekort zich niet zo laat voelen. Nathalie Sellekaerts (26) en Jessica Janssens (38) staan bij volledige bezetting elk voor 5,5 kinderen, in tegenstelling tot de toegestane 9 kinderen. “Ik ben blij dat de politiek begint in te zien dat dat aantal naar beneden moet", zegt Nathalie. "Wij hebben echt het geluk om met zoveel samen te staan. We zijn ook goed op elkaar ingewerkt. Daardoor valt de werkdruk heel goed mee en is er voor elk kind voldoende aandacht op vlak van verzorging en ontwikkeling. ”

“Ik was vroeger onthaalmoeder, zelfstandige dus”, zegt Jessica, die ondertussen 16 jaar kinderbegeleider is. “Ik had toen heel weinig zekerheid. Geen kinderen betekent ook geen loon. Ik vond het ook moeilijk om mijn privéleven van mijn werk te scheiden. Daarom heb ik gekozen om in een kinderopvang in loondienst te werken.”

Voor haar overstap naar de kinderopvang drie jaar geleden was Nathalie kleuterjuf in Schaarbeek. “Ik deed dat heel graag, maar de job vergde echt veel energie door de vele administratie. Omdat ik graag wilde blijven werken met kinderen, ben ik kinderbegeleider geworden. Ik vind het geweldig dat kinderen mij zo kunnen verbazen. Je ziet kinderen voor je neus ontwikkelen. Ik kan mij dan echt zo fier voelen op hen, en dan ben ik blij dat ik deze job met hart en ziel doe.”

Toch is het niet allemaal rozengeur en maneschijn. Zo heeft Jessica moeite met de maatschappelijke perceptie dat kinderverzorgers “gewoon eten geven en pampers verschonen”. “Ik vind het psychologische aspect van mijn werk echt moeilijk. Er zijn bijvoorbeeld kinderen die het wat moeilijker vinden om contacten te leggen of door een moeilijke periode gaan. Je weet dan niet zo goed hoe je moet helpen. Je wordt hier niet echt op voorbereid tijdens de opleiding. Dat moet veranderen. Ik lees er nu zelf veel over, maar er er zou ook bijscholing moeten worden voorzien voor de mensen die al in het veld staan.”

“Er komt ook wel wat administratie te kijken bij de job en je moet bijvoorbeeld ook je activiteiten plannen” zegt Nathalie. “Tijdens drukke weken moet ik er echt op letten dat ik de perfectionist in mij eraan herinner dat de kinderen altijd op de eerste plaats staan. Als een kind het moeilijk heeft, moet je daar tijd voor maken. En dan moet de administratie maar even wachten.”

"Daarnaast is het ook zo dat de verhalen in de pers ook een bepaalde deuk hebben nagelaten in het vertrouwen van mensen", zegt Nathalie. "Ik hoor verhalen van crèches die camera's ophangen. Ik snap waarom het gebeurt, maar ik ken heel veel kinderverzorgsters die er alles aan doen om goed te zorgen voor de kinderen, die nu het gevoel krijgen dat ze allemaal over dezelfde kam worden geschoren. Gelukkig heb ik hier nooit het gevoel gekregen dat ouders bang waren om hun kinderen bij ons achter te laten."

"Ik ben nu veel banger om een fout te maken dan vroeger", zegt Jessica. "Ongelukjes gebeuren en zijn echt een momentopname. Ik heb het nu voor alle duidelijkheid niet over erge dingen, maar een kind kan wel al eens over een blokje struikelen. Wij hebben geen 100.000 ogen. En dan vind ik het jammer dat dat zodanig uitvergroot kan worden dat er meteen een stempel op jou geplakt wordt."

Annick Verstrepen (56) is zaakvoerder van Villa Kakelbont in Antwerpen én staat zelf elke dag tussen “haar” 14 kinderen. Niet uit noodzaak, maar omdat ze de job graag doet. “Ik doe het al 18 jaar zielsgraag”, zegt Annick. "Maar vergis je niet. De afgelopen maanden zijn heel zwaar geweest. Het is moeilijker dan anders om mensen te vinden. Zeker de juiste mensen. Vacatures raken maar niet ingevuld. Ik heb verschillende pistes geprobeerd om personeel te vinden, maar er kwam nergens reactie. Ik heb ook al lang geen stagiair meer gezien.”

Ze heeft nu gelukkig via via iemand gevonden, dus Villa Kakelbont blijft deze zomer gewoon open, op de jaarlijkse sluiting na. Al was dat niet zo vanzelfsprekend. “Als ik niemand had gevonden, weet ik niet wat ik gedaan zou hebben. En zelfs nu zit er ook geen rek op. Ik heb één persoon in dienst. Als zij zou uitvallen … Ik hou mijn hart vast. Ik lag en lig daar echt wakker van, maar ik moet gewoon doorzetten en mijn plan trekken, maar als je al zo lang in het veld staat, is dit echt huilen met de pet op.”

Volgens Annick is dit vooral een generatieprobleem. “Ik denk dat de opleiding het niveau uit het oog is verloren, maar ik denk dat de passie ook niet meer even aanwezig is als vroeger. Ik weet nog dat mijn allereerste werknemer altijd vroeg of ze nog iets kon doen voor ze vertrok. De persoon die ik nu in dienst heb, is 28 en werkt acht uur. Niet meer en niet minder. Ondertussen werk ik van 8 uur tot 19 uur. Ik merk echt dat ik volledig anders in het leven sta. Daardoor komt de last op mijn schouders terecht. Gelukkig ben ik fysiek nog oké – ik sport drie keer per week – maar dat is allemaal extra werk en stress op mijn schouders. Ik dacht dat de job met de tijd gemakkelijker zou worden, maar helaas.”