De veelbesproken gevangenenruil met Iran is een feit. De Belgische ngo-medewerker Olivier Vandecasteele keert na 15 maanden in een Iraanse cel terug naar ons land. In ruil is de in ons land veroordeelde Iraanse diplomaat-terrorist Assadollah Assadi vrijgelaten. Wie is Assadi en wat heeft hij op zijn kerfstok?
Wie is Assadollah Assadi, de veroordeelde Iraanse terrorist die geruild is voor Olivier Vandecasteele?
Jos De Greef
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Waar al bijna een jaar over gesproken wordt, is nu realiteit geworden. Iran en België zijn dankzij bemiddeling van Oman overeengekomen om gevangenen te ruilen. Daardoor kan Olivier Vandecasteele na 15 maanden terugkeren naar ons land. "Pasmunt" is de Iraanse terrorist Assadollah Assadi. Die werd in 2021 in Antwerpen veroordeeld tot 20 jaar cel wegens het plannen van een terreuraanslag in Parijs.
Diplomaat met "bijzondere activiteiten"
Assadollah Assadi is begin de 50. Hij werkte als diplomaat op de Iraanse ambassade in de Oostenrijkse hoofdstad Wenen. Volgens politiebronnen was die diplomatieke bescherming een dekmantel voor heel andere activiteiten, die gericht waren tegen Iraanse opposanten in Europa. Ook zou Assadi toen hebben gewerkt voor Departement 312, een beruchte eenheid voor "nationale veiligheid" in Iran die beschouwd wordt als een terreurorganisatie.
Assadi werd in het oog gehouden door onder meer de Duitse veiligheidsdiensten. In juni 2018 reed hij naar Luxemburg en daar overhandigde hij in een Pizza Hut een tas met een halve kilogram springstof en een ontsteker aan een Belgisch koppel van Iraanse afkomst. Op de terugweg werd Assadi bij een tankstation in Duitsland gearresteerd.
Iran reageerde woedend en sprak over een schending van de Conventie van Wenen van 1961 over Diplomatieke Relaties. Volgens Duitsland was de arrestatie echter mogelijk omdat Assadi in de Bondsrepubliek geen diplomatieke immuniteit genoot zoals in zijn standplaats Oostenrijk.
"Bomaanslag tegen bijeenkomst van tienduizenden mensen"
Het Belgisch-Iraanse koppel werd nadien met de bommentas onderschept toen ze onderweg waren vanuit Antwerpen naar Parijs. Intussen was in Frankrijk nog een vierde Iraniër opgepakt die als "gids" zou optreden tijdens de geplande aanslag. De arrestaties werden dan ook beschouwd als een toonbeeld van goede samenwerking tussen de Belgische, Duitse en Franse politie.
Het doelwit van de aanslag was een massabijeenkomst van tienduizenden aanhangers van de Iraanse oppositie in Villepinte nabij Parijs, of toch een deel van de oppositie. De meeting in Villepinte was georganiseerd door de Volksmujaheddin of Mujaheddin-e Khalgh (MEK), ook een vrij omstreden beweging.
Dat nam niet weg dat tal van westerse toplui aanwezig waren op die meeting in juni 2018, onder meer voormalige Amerikaanse politici zoals de Democraat Bill Richardson, de Republikein Newt Gingrich, de gewezen Canadese premier Stephen Harper, de Colombiaanse politica Ingrid Betancourt en Rudi Giuliani, gewezen burgemeester van New York en toen advocaat en adviseur van ex-president Donald Trump. Een bomaanslag tegen een massa mensen met dan nog eens bekende namen zou Europa wel hevig hebben geschokt.
Assadi is in februari 2021 in Antwerpen tot 20 jaar cel veroordeeld voor terrorisme. Het koppel Amir Saadouni (15 jaar cel) en Nasimeh Naami (18 jaar cel) en de in Parijs opgepakte medewerker Mehrdad Arefani (17 jaar cel) werden ook veroordeeld en verloren hun Belgische en Franse nationaliteit.
Een vrijlating of overbrenging van Assadi naar Iran lag door de zware feiten zeer gevoelig. De Iraanse oppositie veroordeelt de ruildeal fors. Ook de Verenigde Staten reageerden vorig jaar terughoudend op de mogelijkheid van een gevangenenruil. Anderzijds werd de situatie van Vandecasteele in de cel steeds prangender, en groeide de druk om actie te ondernemen.
Wie zijn de Volksmujaheddin? De MEK was een linkse beweging die indertijd aanslagen uitvoerde tegen het regime van de Shah in Iran en meewerkte aan de revolutie van 1979. De groep werd toen aan de kant geschoven door het nieuwe religieuze regime van ayatollah Ruhollah Khomeini en voerde vanuit Irak aanslagen uit in Iran.
Onder meer daardoor werd de MEK op een lijst van terreurorganisaties geplaatst, al is de beweging door de EU in 2009 en door de Verenigde Staten in 2012 van die lijst geschrapt. De Volksmujaheddin hebben nogal wat aanhang in Europa, maar het is veel minder duidelijk hoe dat staat in Iran zelf. Wel zou de MEK gevoelige informatie over het omstreden Iraanse kernprogramma hebben doorgespeeld aan westerse landen.
