Brussels Airlines schrapt deze zomer nog eens 527 vluchten om sociaal conflict rond hoge werkdruk te ontmijnen

Het zijn woelige weken bij luchtvaartmaatschappij Brussels Airlines. Eind juni staakte een deel van het personeel drie dagen lang tegen de hoge werkdruk tijdens het zomerseizoen en uit onvrede over hun loon. De CEO van het bedrijf, Peter Gerber, begrijpt de verzuchtingen van zijn personeel en wil daar nu aan tegemoetkomen.

"We zitten in een uitzonderlijke situatie", zegt hij in een interview met VRT NWS." De industrie is gedurende twee en een half jaar gekrompen en schakelt nu plots op enkele maanden tijd terug op naar zo goed als volle capaciteit. Dat is uitdagend en lastig, niet enkel voor onze luchtvaartmaatschappij maar voor de hele sector."

De directie schrapte enkele weken geleden al 148 vluchten tijdens het zomerseizoen in een poging om de werkdruk te verlagen. Dat ging toen over iets meer dan 1 procent van het volledige vluchtaanbod tijdens de zomer. De vakbonden namen geen genoegen met die beslissing en vragen dat er bijkomend nog vluchten uit het rooster worden gehaald. De directie wil daar nu aan tegemoetkomen. "We schrappen in juli en augustus nog 527 vluchten", zegt Gerber. "Voor de maand juli gaat het over meer dan 6 procent van ons aanbod en in augustus over iets meer dan 5 procent. Tegelijk zullen we met de vakbonden structurele oplossingen proberen te vinden voor de lange termijn."

Bijkomend vluchten schrappen is voor Brussels Airlines geen evidentie. De luchtvaartmaatschappij vecht al jaren voor haar overleven en ook nu is de financiële situatie allesbehalve rooskleurig. "We hebben tot nu toe geen enkele euro verdiend", zegt de CEO. "Tijdens de coronacrisis hebben we meer dan 500 miljoen euro verloren. Het eerste kwartaal van dit jaar nog eens 62 miljoen. De staking van eind juni zal ons méér dan 10 miljoen euro kosten. Financieel is dat een ramp voor ons."

Door het schrappen van vluchten in de zomervakantie ziet Brussels Airlines iets meer dan 10 miljoen euro in rook opgaan. Samen met de staking eind juni staat de teller zo al op meer dan 20 miljoen euro aan verloren inkomsten en extra kosten.

Traditioneel is het zomerseizoen in de luchtvaart het belangrijkste seizoen. Dan moet er geld verdiend worden om te compenseren voor de rustigere herfst- en wintermaanden. Gerber vergelijkt het met de horeca aan de kust. Ook daar moet harder gewerkt worden tijdens de zomer, wanneer iedereen naar zee trekt. Tijdens de wintermaanden is het er rustiger.

Bijkomende sociale acties, verstoringen van het vluchtaanbod of stakingen kan het bedrijf dus missen als kiespijn. "Als je zo'n groot verlies hebt zoals Brussels Airlines en je kunt geen geld verdienen in de zomer, dan weet je wat de situatie in de herfst zal zijn", zegt Gerber. "Ik wil geen vakbonden of personeel afdreigen. Dat is niet mijn stijl, maar je zit wel in een catch 22 waar je moet uitgeraken. Meer vluchten annuleren is meer geld verliezen. Je wil ook geen té groot verlies maken."

Het is zwaar erkent de CEO. Voor iedereen in het bedrijf. Niet alleen voor het vliegend personeel, ook voor het grondpersoneel, technisch personeel en voor de mensen die in de administratie werken, maar hij is ervan overtuigd dat nu de basis kan gelegd worden voor een structureel succesvol bedrijf.

"Het zal de komende weken moeilijk blijven, dat weet ik", zegt hij, "maar we hebben wel de basis gelegd met onze herstructurering voor een positieve toekomst. We zijn - ondanks financieel verlies - trouwens ook gegroeid. Er kwamen dit jaar twee vliegtuigen bij voor het Europese netwerk en één voor de lange afstand. Onze piloten die door de coronacrisis niet voltijds konden vliegen, doen dat nu opnieuw. Volgend jaar ontvangen we voor het eerst in de geschiedenis van de luchtvaartmaatschappij écht nieuwe toestellen. Dat is niet niks."

Samenwerken is het codewoord tijdens ons gesprek met de CEO. Brussels Airlines moet af van de sociale onrust en conflicten. Het is normaal dat er soms spanningen zijn of dat er tijdens crisismomenten grote verklaringen worden afgelegd, maar het wordt voor hem hoog tijd dat de bladzijde wordt omgeslagen. "Ik ben altijd bereid om te leren van de verzuchtingen van het personeel", zegt hij in het interview. "Er moeten nu oplossingen komen voor de lange termijn, dat begrijp ik."

"We hebben sinds de coronacrisis nog geen normaal werkjaar gehad", gaat de CEO voort. "Onze cao die we tijdens de herstructurering hebben onderhandeld is nog niet getoetst aan zo'n normaal werkjaar. Laat ons vooral ook kijken hoe dat loopt en waar we eventueel moeten bijsturen. We moeten echt af van de sociale onrust om de zes maanden. Dat is slecht voor onze passagiers en dus ook voor het bedrijf. Er moet opnieuw wederzijds vertrouwen komen."

Een van de redenen dat een deel van vooral de piloten van Brussels Airlines het werk neerlegden eind juni was uit onvrede met hun salarispakket. Tijdens de coronacrisis kwamen de sociale partners en de directie overeen om enkel nog 70 procent van het salaris (enkel van de hoogste lonen) te indexeren.

Vanaf een bepaalde grens wordt dan het resterende loon omgezet in een zogenoemd cafetariaplan, waar je dan extralegale voordelen mee kon financieren. Dat deel zou niet geïndexeerd worden. Maar door een inflatie die aanschurkt tegen de tien procent, wil de cockpit dat aspect nu herzien.

"Toen we de cao onderhandelden zat de inflatie al jaren rond 1 tot 2 procent", zegt de CEO daarover. "Nu is de situatie helemaal anders. Dat weet ik. We kunnen op termijn kijken naar de loonsvoorwaarden. Ik begrijp het probleem en we moeten dit grondig met elkaar bespreken. Maar het is ook duidelijk, als we nooit winst boeken, dan zal er ook nooit ruimte zijn om structureel iets aan de salarissen te veranderen. Vertrouwen is nodig langs beide kanten. Want we willen hetzelfde: dat Brussels Airlines groeit en dat we de grootste en meest relevante luchtvaartmaatschappij van België blijven."

Die ruimte voor groei is er nog, maar het ontbreekt België aan een strategische visie op de luchtvaartsector. Gerber begrijpt dat niet zegt hij, want er is nog zoveel potentieel. "Brussel is geopolitiek belangrijker dan Amsterdam, ligt strategisch ook beter en heeft niet dezelfde problemen als Schiphol. Toch is er geen visie vanuit de overheid", zegt hij.

"In Nederland, en tot op zeker niveau ook in Duitsland en Frankrijk is die visie er wel", benadrukt Gerber. "Brussels Airport is de tweede grootste economische motor van het land, na de haven van Antwerpen. En voor een land als België dat zo gericht is op export is dat eigenlijk onbegrijpelijk."

Dat de luchthaven bijvoorbeeld niet bediend wordt door een hogesnelheidstrein, zoals andere grote Europese luchthavens, is een doorn in het oog van de CEO van Brussels Airlines, net zoals het feit dat er geen gelijk speelveld is tussen de luchthavens van Brussel en Charleroi, zo betaal je op de laatste luchthaven fors minder taksen en toeslagen.

Ook de concurrentie met lagekostenmaatschappijen zoals Ryanair leidt ertoe dat voor een bedrijf als Brussels Airlines het gevecht om winstgevend te worden geen gevecht is dat zonder slag of stoot verloopt. "Maar het kan wel", zegt Gerber. "In Duitsland heeft Ryanair het kleinste marktaandeel in vergelijking met hun andere Europese markten. Ze hebben zelfs Frankfurt verlaten. We hebben dus wel wat recepten binnen de Lufthansa groep die we kunnen toepassen. We moeten ook denken aan het welzijn van ons personeel, dat staat vast."

Is dat Duitse Lufthansa, het moederbedrijf van Brussels Airlines, niet stilaan wat uitgekeken op die Belgische dochter die vooral geld kost en bitter weinig geld opbrengt voor de groep? "Niet elke strategische beslissing in het verleden was de juiste. Dat erken ik. België is en blijft economisch en strategisch een belangrijke markt voor ons. Het feit dat er dit jaar toestellen bijkwamen en dat er ook volgend jaar nieuwe vliegtuigen komen is een bewijs van het engagement van Lufthansa."

Heeft hij nog een  boodschap voor het personeel? Typische vraag om een interview mee af te ronden. "Wat ons personeel tijdens de coronacrisis gedaan heeft, is verbazingwekkend. Ook voor onze klanten", besluit Gerber. "Maar we gaan deze crisis alleen doorkomen door samen te werken, met onze sociale partners en met het personeel. Conflicten maken dingen alleen maar slechter. Het is nu tijd om de krachten te bundelen. Iedereen staat onder enorme druk, maar alleen door samen te werken, zullen we als bedrijf succesvol worden en blijven."