De Saudische kroonprins Mohammed bin Salman heeft tijdens zijn bezoek aan Turkije blijkbaar de plooien met dat land glad gestreken. In een gemeenschappelijke verklaring achteraf kondigen de kroonprins en de Turkse president Recep Tayyip Erdogan "een nieuwe periode van samenwerking" aan. De moord op journalist Jamal Khashoggi 3,5 jaar geleden lijkt zo vergeten.
Turkije en Saudi-Arabië kondigen "nieuwe periode van samenwerking " aan, vier jaar na moord op Khashoggi
Kroonprins Mohammed bin Salman, de facto de leider van Saudi-Arabië, is door de Turkse president Recep Tayyip Erdogan ontvangen in het presidentieel paleis in Ankara voor gesprekken. Er worden geen publieke verklaringen verwacht, maar algemeen werd verwacht dat de gespannen relaties tussen beide landen hersteld zouden worden. Dat is vanavond bevestigd in een gemeenschappelijke verklaring na de top. Daarin kondigen beide leiders "een nieuwe periode van samenwerking" aan. Concreet zullen de handelsrelaties tussen Turkije en Saudi-Arabië versoepeld worden en gooit Ankara de deur open voor Saudische investeringen, vooral dan in startende Turkse bedrijven. De voorbije jaren vochten Ankara en Riyadh een strijd om invloedssferen uit en stonden ze aan tegengestelde kanten in onder Libië en het conflict rond de Golfstaat Qatar, maar vooral tijdens en na de moord op de Saudische journalist Jamal Khashoggi in het Saudische consulaat in de Turkse stad Istanbul.
Het was vooral die moord in oktober 2018 die de relaties tussen Saudi-Arabië en Turkije onderkoeld had. Het lichaam van de journalist werd in stukken gehakt en nooit teruggevonden. Spionage van de Turkse geheime diensten had evenwel geluiden onderschept van de moord in het consulaat en nadien publiek gemaakt.
De Turkse president Erdogan ging voluit in de aanval tegen de Saudi's en dan vooral tegen de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman, zonder wiens toestemming niets gebeurt in het Saudische koninkrijk. Maar de Saudische kroonprins Mohammed heeft alle betrokkenheid bij de moord steeds ontkend. Blijkbaar is nu de spons over dat verleden geveegd. Verrassend is dat niet, want Turkije zit financieel en ook qua voedselbevoorrading (oorlog in Oekraïne, weet u wel?) in de problemen.
Wie was Khashoggi?
Khashoggi (59) schreef als journalist voor The Washington Post en was een criticus van Bin Salman. In oktober 2018 ging hij het Saudische consulaat in Istanbul binnen om papieren voor zijn aanstaande huwelijk te regelen. Amerikaanse inlichtingendiensten concludeerden dat Bin Salman verantwoordelijk was voor de moord op Khashoggi.
Khashoggi stond niet eens zo vijandig tegenover de Saudische monarchie, maar hij kon het niet vinden met de machtige kroonprins Mohammed bin Salman. Turkije, maar ook de VS en Europese landen houden mensen uit de omgeving van kroonprins Mohammed verantwoordelijk voor de moord op Khashoggi. In Saudi-Arabië zijn een aantal "kleine garnalen" veroordeeld tot celstraffen, maar hoger geplaatsten gingen vrijuit.
Moordzaak Khashoggi overgedragen aan Saudi-Arabië
Al in april bezocht Erdogan Saudi-Arabië om te praten over de onderlinge relaties. In diezelfde maand werd de moordzaak over Khashoggi in Turkije overgedragen aan de Saudische autoriteiten, daarmee werd de weg naar toenadering vrijgemaakt. Er stonden 26 verdachten bij verstek terecht voor de moord. Maar mensenrechtenorganisaties veroordeelden de overdracht. Ze zijn ervan overtuigd dat Saudi-Arabië geen eerlijk proces zal organiseren.
Erdogan kan momenteel best financiële steun gebruiken om de zeer slechte Turkse economie een duw in de rug te geven.
Volgens Turkse functionarissen zullen er tijdens het bezoek deals worden ondertekend over energie, economie en veiligheid. Voorts zou er een plan in de maak zijn om Saudische fondsen de kapitaalmarkten in Turkije te laten betreden.
De Turkse economie staat zwaar onder druk door een dalende lira, bovendien is de inflatie opgelopen tot meer dan 70 procent. Volgens experts zouden Saudische fondsen en buitenlandse valuta Erdogan erg kunnen helpen in de aanloop naar de Turkse verkiezingen in 2023, die hij graag wil winnen.
De ontmoeting van de Saudische kroonprins met Erdogan maakt deel uit van een rondreis waarbij hij eerder deze week een bezoek bracht aan Egypte en Jordanië. Daar vertoefde kroonprins Mohammed onder vrienden, in Ankara heeft hij opnieuw vrienden gemaakt. De rondreis van kroonprins Mohammed bin Salman komt niet toevallig. Zijn vader is flink op leeftijd en de kroonprins lijkt zo persoonlijke banden te smeden met leiders uit de omgeving en dat is handig als hij in de toekomst ook officieel de heerser van Saudi-Arabië zal worden.
Meer dan drie eeuwen van rivaliteit
De Turken en Saudi's vegen dus de spons over hun meest recente conflict. Nochtans hebben beiden een woelig verleden. Het huidige Saudi-Arabië is het derde Saudische rijk op het Arabisch Schiereiland nadat de stichter in de 18e eeuw de extreme islamitische strekking van het wahhabisme omarmde, sindsdien de staatsgodsdienst van de Saudi's.
Die waren toen de rivalen van het Turkse Ottomaanse rijk dat het grootste deel van het Midden-Oosten en Noord-Afrika controleerde. Wat volgde, was een eeuwenlange machtsstrijd waarbij in 1818 de Turken zelfs een Saudische heerser lieten onthoofden. Telkens opnieuw kwamen de Saudi's evenwel terug en tijdens de Eerste Wereldoorlog vonden ze een bondgenoot tegen de Turken in de Britten. De stichter van het huidige staat profiteerde nadien van de ineenstorting van het Ottomaanse rijk om zijn nieuwe Saudische koninkrijk in 1932 uit te roepen als dominante macht op het schiereiland. Sindsdien zijn alle koningen van dat "derde" Saudi-Arabië zonen van die stichter, de huidige koning Salman incluis.
