De Nederlandse premier Mark Rutte (VVD) heeft in naam van zijn regering excuses aangeboden aan de Nederlandse blauwhelmen die in 1995 niet konden voorkomen dat Bosnisch-Servische milities meer dan 8.000 mannen en jongens uit de stad Srebrenica uitmoordden.
Nederlandse regering biedt excuses aan aan blauwhelmen die bloedbad in Srebrenica niet konden voorkomen
Jos De Greef
Gepubliceerd:
Premier Rutte bracht zijn excuses over aan enkele honderden voormalige Nederlandse VN-militairen in een kazerne in Schaarsbergen. De bijeenkomst vond plaats onder de slogan "erkenning en waardering".
Volgens premier Rutte is het duidelijk dat de Bosnische Serviërs de hoofdverantwoordelijken waren voor het bloedbad en dat de wereld het liet afweten, maar dat de militairen te weinig werden gesteund door de toenmalige politieke leiding en militaire top. Met zijn excuses wil Rutte wat goed maken voor de blauwhelmen die al jaren frustraties koesteren over de wreedheden in Srebrenica. Wel kregen ze vorig jaar een eenmalige premie van 5.000 euro.
De militairen maakten deel uit van Dutchbat III, het Nederlandse bataljon in de vredesmacht van de Verenigde Naties die tijdens de Bosnische Oorlog (1992-1995) zonder veel succes poogden om de strijdende partijen uit elkaar te houden en de burgerbevolking te beschermen. Het mandaat van de VN liet de militairen evenwel weinig toe en ze keken vooral toe hoe de Bosnisch-Servische milities Kroaten en moslims verjoegen. Rusland -dat een vetorecht in de VN heeft- hield de etnische Serviërs de hand boven het hoofd en weigerde om de VN-blauwhelmen een echt mandaat te geven. (Lees verder onder de foto).
In de zomer van 1995 liep de oorlog naar een climax. De Nederlandse blauwhelmen waren toen gelegerd in de enclave Srebrenica die door Bosnisch-Servische milities werd belegerd. De Nederlanders konden niet voorkomen dat de Bosnische Serviërs onder leiding van hun generaal Ratko Mladic Srebrenica innamen. Vrouwen en meisjes werden geëvacueerd, maar 8.000 mannen en jongens werden naar een onbekende bestemming afgevoerd. Nadien bleek dat ze door de eenheden van Mladic vermoord waren.
Het drama maakte een grote indruk op de Nederlandse militairen die van de VN en de eigen regering en legertop niet de middelen noch het mandaat gekregen hadden om dergelijk bloedbad te verhinderen. Het maakte ook een einde aan de VN-operatie: de NAVO nam nu het voortouw en dwong met bombardementen de Bosnische Serviërs om terug te plooien. Enkele maanden later werden de Dayton-akkoorden gesloten die een einde maakten aan de oorlog en waaruit het huidige Bosnië ontstond: een wankele staat bestaande uit een Bosnisch-Servische republiek en een deelstaat van moslims en Kroaten. (Lees verder onder de foto).
De Bosnisch-Servische oorlogsleiders Radovan Karadzic en Ratko Mladic werden nadien door Servië uitgeleverd aan het VN-tribunaal voor ex-Joegoslavië in Den Haag. Dat veroordeelde hen -en een aantal kompanen- tot levenslang wegens genocide, misdaden tegen de mensheid en oorlogsmisdaden.
