Studenten die het slachtoffer zijn van grensoverschrijdend gedrag tussen studenten onderling vinden te weinig gehoor bij hun universiteit of hogeschool en bij hun studentenvereniging. En de daders worden niet genoeg gestraft. Dat blijkt uit onderzoek van "Terzake" in samenwerking met studenten van de master journalistiek aan de VUB. Twee studentes getuigen anoniem over hoe ze aangerand werden tijdens een studentenactiviteit.
"Als je iemand aanrandt, word je niet buitengezet": studenten over hoe ze weinig gehoor vinden bij onderwijsinstelling
Pakken universiteiten en hogescholen grensoverschrijdend gedrag tussen studenten onderling bij studentenactiviteiten en dopen drastisch genoeg aan? Ondanks alle schandalen die er de voorbije jaren in de samenleving al aan het licht gekomen zijn, lijkt het daar niet op.
Twee jonge vrouwen getuigen vanavond in "Terzake" anoniem over grensoverschrijdend gedrag dat ze recent meemaakten en dat voor hen persoonlijk een enorme impact had. Ze voelen zich amper gehoord of ondersteund door hun onderwijsinstelling. De daders wordt weinig in de weg gelegd.
Melissa en Nora zijn niet de echte namen van de getuigen. De situaties waarover ze het hebben zijn nagespeeld door acteurs.
Melissa: "Ik heb daarna twee uur zitten huilen in de kelder van de fakbar"
Melissa staat op een avond te tappen in een fakbar (een café uitgebaat door studentenverenigingen) in Leuven wanneer ze wordt aangerand door een dronken mede-student die ze kent.
"Mensen hadden al gezegd dat we hem geen drank meer mochten geven omdat hij zo dronken was. En toen kwam hij aan de bar en vroeg hij om jenever of zo en toen zei ik: neen, jij mag geen drank meer. Ik draaide me weg en toen is hij achter de bar gekomen. Daar heeft hij me aangerand."
"Hij heeft me vastgepakt, bij mijn borsten. En daarna een hand zo..., hij heeft me opgetild en dan een hand onder... bij mijn vagina. Ik heb geprobeerd om zijn handen van me af te trekken, dat lukte op zich wel en dan hebben anderen hem bij de bar vandaan gehaald. Ik was in shock. Ik ben naar de kelder gegaan en heb daar gewoon twee uur lang zitten huilen."
Hoewel er verschillende getuigen in de bar zijn, wordt er na de aanranding niet echt actie ondernomen. De jongeman in kwestie wordt niet aan de deur gezet, wat Melissa vreemd vindt.
Als je iemand slaat in onze bar, word je buitengezet. Als je iets steelt, word je buitengezet. Maar als je iemand aanrandt, word je niet buitengezet, da's heel raar
"Als je iemand slaat in onze bar, word je buitengezet. Als je iets steelt, word je buitengezet. Maar als je iemand aanrandt, word je niet buitengezet, da's heel raar en toont dat we nog een heel ander beeld hebben van fysiek geweld en grensoverschrijdend gedrag, dat dat beeld nog niet klopt, met de impact daarvan."
Die impact laat zich voelen in de periode daarna. Melissa blijft in de fakbar werken en de jongeman komt er ook nog gewoon langs. "Dat vond ik heel vervelend. Ik voelde echt zo'n knoop in mijn maag. Ik was boos en verdrietig. Ik had ook huilbuien op willekeurige momenten. Ik was heel angstig, omdat zeg maar, de bar was mijn veilige plek, zeker achter de bar."
KU Leuven: "We nemen alle meldingen ernstig"
Uiteindelijk kaart Melissa de zaak aan bij de studentenvereniging die voorstelt de jongen een waarschuwing te geven. Melissa vindt dat die straf helemaal niet opweegt tegen wat hij gedaan heeft. "Ik wilde dat hij niet meer naar de bar zou mogen komen. Een week later kreeg ik telefoon: "We hebben toch besloten het anders aan te pakken, want zijn sociale leven hangt wel af van onze bar..."
Melissa stapt daarna naar het meldpunt van de KU Leuven. De fakbar valt, dat zegt ook de universiteit, onder hun tuchtreglement. Maar daar heeft Melissa het gevoel dat formeel een klacht indienen ontmoedigd wordt. Ze gaat uiteindelijk een bemiddelingstraject aan. Een bemiddelingsgesprek met de dader levert weinig op, vindt ze.
De KU Leuven zegt alle meldingen ernstig te nemen. "Indien de melder het gevoel heeft dat het informele traject niet toereikend is of niet aan de verwachtingen voldoet, kan er alsnog gekozen worden om een formeel traject op te starten."
Een formele klacht indienen, dat overweegt Melissa nu wel. De fakbar heeft de jongen gevraagd weg te blijven tot de zaak is afgehandeld.
"Het is wel jammer dat ik moet berusten op de goodwill van mijn dader om me een beetje ok te voelen, dat voelt gewoon heel gek. Dit is ook geen "he said, she said" of zo. Dit is gebeurd. Drie mensen hebben dat gezien, dan volgt er toch een consequentie of zo? Maar zo makkelijk gaat dat helaas niet."
Nora: "Hij zat te voelen op plaatsen waar hij niet moest zijn"
Nora wordt aangerand wanneer ze deelneemt aan een studentendoop, waar veel drank mee gemoeid is. Samen met twee studenten moet ze zo snel mogelijk een fles sterke drank leegdrinken. Mensen dronken voeren is in het Vlaamse doopcharter van 2019 verboden.
"Ik had gezegd: wat als ik dat niet wil drinken? Ja, dan krijg je nog een tweede fles, klonk het. Er waren veel studenten die wilden overgeven en dat mocht niet. Zo zeiden ze: als je overgeeft, dan krijg je weer een fles of dan is er eentje alleen voor u. Dus er werd veel druk gelegd op het feit dat dat gedronken moest worden, dus we hebben dat dan maar gedaan."
Er werd veel druk gelegd op het feit dat dat gedronken moest worden, dus we hebben dat dan maar gedaan
Nora raakt zo dronken dat ze niet meer op haar benen kan staan en enkele keren het bewustzijn verliest.
Net in die periode is de zaak van Sanda Dia, de student die overleed tijdens een studentendoop, volop in het nieuws. Drankmisbruik bij dopen ligt onder vuur. Toch belt niemand een ambulance. De doop gaat gewoon door en Nora blijft achter met haar groepje van drie. Wanneer ze opnieuw het bewustzijn verliest, gaat haar vriendin hulp halen.
Ik ben weer wakker geworden van het gevoel dat hij met zijn handen onder mijn trui en onder mijn T-shirt zat
In de tussentijd blijft de jongen uit het groepje bij haar. "Ik voelde dat iemand mij kuste. Daarvan ben ik weer bij bewustzijn gekomen. Ik zag dat die jongen van in mijn team boven mij hing. Ik heb hem weggeduwd, ik zei: wat doe jij, laat me gerust. Toen ben ik weer weggevallen, daar herinner ik me ook niks meer van. Ik ben weer wakker geworden van het gevoel dat hij met zijn handen onder mijn trui en onder mijn T-shirt zat... Hij zat te voelen op plaatsen waar hij niet moest zijn."
Op dat moment komt de verantwoordelijke van de doop aan met de auto, hij ziet wat er aan het gebeuren is en trekt de jongen weg van Nora. Nora wordt naar bed gebracht en enkele anderen worden op de hoogte gebracht.
Maar de doop gaat gewoon door. "Omdat we op weekend waren, hadden we natuurlijk activiteiten gepland. We hebben die allemaal wel nog gedaan. Ik was nog aanwezig en de jongen van mijn team, die is ook nog heel het weekend gebleven."
Ik was nog aanwezig en de jongen van mijn team is ook nog heel het weekend gebleven
Net zoals bij Melissa is ook voor Nora de impact van wat er gebeurd is enorm groot. Ze vertelt wel alles aan haar ouders en verbreekt alle contact met de club. "Ik had veel last om te studeren. Ik kon niet slapen, ik kon niet eten, ik was heel veel afgevallen. Ik functioneerde eigenlijk niet meer na wat er gebeurd was dat weekend."
Hogeschool: "Als er sprake is van verplicht drankgebruik, zal de club alsnog geschorst worden"
De moeder van Nora neemt contact op met de Karel de Grote Hogeschool in Antwerpen, waar Nora studeert. Maar de hogeschool kan niets doen tegen de dader. Hij is wel lid van de studentenvereniging, maar geen student meer. Een klacht indienen bij de politie ziet Nora niet zitten.
Maar ook de studentenvereniging draagt een grote verantwoordelijkheid. Tijdens de doop werden deelnemers dronken gevoerd, wat leidde tot de bewusteloze toestand waarin Nora werd aangerand. Nochtans is dat niet toegestaan volgens het Vlaamse doopcharter: "Deelnemers aan de doop of andere activiteiten hebben het recht de inname van drank of voedsel te weigeren. Niemand mag dronken worden gevoerd", staat er letterlijk.
De KdG Hogeschool ondertekende dat doopcharter. Toch neemt ze geen zware maatregelen, zoals bijvoorbeeld een schorsing. Gevraagd om een reactie voert de hogeschool initieel aan dat het in dit geval om een presidiumdoop ging. "Het alcoholverbod zoals bepaald in het doopcharter is niet van toepassing. Wat betreft de verplichting om grote hoeveelheden alcohol te drinken: ons is het gebracht als drankgebruik binnen een spelcontext."
Vandaag laat de Karel de Grote Hogeschool weten opnieuw in gesprek te willen gaan met de vereniging. "Als er sprake is van verplicht drankgebruik, dan zal de club alsnog geschorst worden."
De studentenclub besliste zelf dat de jongen zijn lint moest afgeven en een jaar lang niet naar activiteiten van de club mocht komen.
"Nood aan meer vertrouwenspersonen"
"Het is normaal dat er in eerste instantie wordt bemiddeld en als dat niet voldoende blijkt te zijn, dat er dan een klacht wordt ingediend", zegt rector van de Universiteit van Antwerpen Herman Van Goethem in "Terzake". De feiten waarvan sprake in de reportage speelden zich niet af in zijn universiteit, maar de problematiek van grensoverschrijdend gedrag ligt hem nauw aan het hart.
"Ik ben nu zes jaar rector en onze universiteit is ook niet perfect, dus ik heb zelf ook al een aantal tuchtprocedures meegemaakt en die zijn niet gemakkelijk. Je ziet dat deze twee vrouwelijke studenten tot nu toe niet goed opgevangen zijn, maar je ziet ook hoe moeilijk dat is in zo'n procedure die nog lopende is", aldus Van Goethem.
De Vlaamse Regering werkt op dit moment aan een centraal meldpunt voor grensoverschrijdend gedrag, maar eigenlijk zou het beter zijn dat dergelijke zaken op lager niveau gemeld worden, bij studenten of vertrouwenspersonen. "Maar dat moet op een betere manier kunnen dan vandaag en daarom werkt onze universiteit prioritair aan een nog ruimer systeem van vertrouwenspersonen."
Wie vragen heeft over seksueel geweld, kan terecht op de hulplijn 1712.
