Steeds meer kinderen en jongeren groeien op in pleeggezin, toch staan er nog 872 op de wachtlijst

Helaas heeft niet elk kind of jongere het geluk in een veilige of goede thuissituatie op te groeien. "Een pleeggezin kan op dat moment een tijdelijke oplossing bieden", zegt Niels Heselmans van het Agentschap Opgroeien aan VRT NWS. Net als tijdens de afgelopen 10 jaar is tussen 2020 en 2021 het aantal kinderen dat voor korte of langere termijn wordt opgevangen bij zo’n gezin toegenomen. Nu zijn het er net geen 10.000.

"Het is positief dat kinderen in een moeilijke situatie dankzij pleegzorg in een warm nest kunnen terechtkomen", zegt Heselmans daarover. "Het is belangrijk dat we ze zo een stukje de stabiliteit van een gezin kunnen geven. Anderzijds betekent het ook dat steeds meer kinderen en jongeren nood hebben aan opvang buiten het eigen gezin."

In alle provincies neemt het aantal kinderen dat terecht kan in een pleeggezin toe. De grootste toename zien we in de provincies Oost-Vlaanderen, Vlaams-Brabant en in Brussel. Het aantal opgevangen pleegkinderen daar steeg met om en bij de 7 procent.

Er zijn ook grote regionale verschillen wat de leeftijd betreft. In principe kunnen jongeren tot 25 jaar terecht in een pleeggezin. In de provincies Antwerpen en Oost-Vlaanderen worden vooral pubers tussen 15 en 17 jaar opgevangen in een pleeggezin. "Opvallend, want we weten dat pleeggezinnen vinden voor pubers niet evident is", aldus Heselmans.

Dat is een groot contrast met West-Vlaanderen. "In bijna één op de drie opgestarte pleegzorgsituaties in die provincie ging het om een kind tussen 0 en 2 jaar oud", zegt Heselmans. "Vooral voor de hechting van jonge kinderen is de stabiliteit en de warmte die in een gezin aanwezig is, eigenlijk onbetaalbaar."

Ook het aantal nieuwe pleeggezinnen is fors toegenomen de voorbije jaren. "We kunnen dat warm engagement alleen maar toejuichen", zegt Heselmans. Toch blijft de vraag naar nieuwe pleeggezinnen hoger dan het aanbod. Vorig jaar vonden zo 872 kinderen en jongeren geen plaats in een pleeggezin.

Heselmans benadrukt daarom dat gezinnen niet noodzakelijk fulltime een pleegkind in huis moeten nemen. "Ook voor één weekend per maand, kan je al een enorm verschil betekenen als pleeggezin", zegt hij. "Op die manier geef je een kind dat opgroeit in een leefgroep extra kansen of geef je ouders bijkomende ademruimte en een duwtje in de rug."

GRAFIEK – Die ondersteunende pleegzorg zit in alle provincies in de lift:

Tegelijk wil het Agentschap Opgroeien meer inzetten op zogenoemde gezinshuizen. Daarbij vangt een professionele zorgouder kinderen die niet thuis kunnen wonen op, binnen hun eigen gezin. Die zorgouder is feitelijk een pleegouder die daar ook een loon voor uitbetaald krijgt van een jeugdzorgorganisatie.

"Belangrijk hierbij is dat de zorgouder een relevante opleiding heeft gevolgd en op begeleiding en ondersteuning kan rekenen vanuit de jeugdhulporganisatie", zegt Heselmans daarover. "Het grote verschil met klassieke pleegzorg is dat het bij een gezinshuis om betaalde professionals gaat en geen vrijwilligers zoals bij pleeggezinnen."

Bij het Agentschap Opgroeien zien ze de gezinshuizen als oplossing voor kinderen en jongeren in specifieke situaties. Het gaat bijvoorbeeld om broers en zussen die samen een plaats zoeken, kinderen met complexe problemen en om tieners. Het zijn groepen waarvoor niet gemakkelijk een klassiek pleeggezin gevonden wordt.

Voorlopig zijn die gezinshuizen nog geen wijdverspreid fenomeen. "Op dit moment zijn er slechts een beperkt aantal pilootprojecten", geeft Heselmans toe. Het Agentschap Opgroeien wil daar dus iets aan veranderen en roept daarom jeugdzorgorganisaties op, om mee gezinshuizen op te richten.