In Nederland heeft de regering haar plan bekendgemaakt om de uitstoot van stikstof over enkele jaren drastisch te verminderen. Tegen 2030 moet die uitstoot gehalveerd worden en dat kan enkel door een forse vermindering van de veestapel. Voor een aantal veehouders zal dat het einde van hun bedrijf betekenen. De aanpak verschilt wel erg per regio en de provincies krijgen inspraak in de uitwerking ervan.
Nederlandse regering komt met stikstofplan: "Keihard voor de boeren, maar er is geen andere keuze"
Jos De Greef
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
De kwestie van de uitstoot van stikstof en de schade die aan de natuur wordt aangericht is al veel langer een heet hangijzer in Nederland, maar minister voor Natuur en Stikstof Christianne Van der Wal (VVD) heeft vandaag haar plan voorgesteld. Dat is erg drastisch en zal wellicht op veel protest van de boeren stuiten.
Details van het plan waren eerder al uitgelekt in de pers. De kern is dat de regering de uitstoot van stikstof tegen 2030 met de helft wil terugdringen. Tegelijk zou de aanpak verschillen per regio: de regering zet de grote richtlijnen uit en verwacht van de provincies dat die tegen juli volgend jaar met concrete plannen komen hoe ze die doelstellingen willen realiseren. Doen ze dat niet, dan zal de regering zelf ingrijpen.
De natuur kan niet wachten
Minister Christianne Van der Wal
De aanpak zou dan erg verschillend per regio zijn. In sommige regio's nabij kwetsbare natuurgebieden zou de verplichte reductie van uitstoot 70 procent kunnen bedragen. Concreet zou daar geen veebedrijf meer mogelijk zijn. Het zou gaan om 131 afgebakende gebieden in de buurt van erg kwetsbare natuur. Elders zou de impact veel kleiner zijn.
Zeker is dat de veestapel met 30 procent zou moeten inkrimpen en dat een aantal landbouwbedrijven zullen moeten sluiten. Om dat te compenseren zou de regering 750 miljoen euro uittrekken. Overblijvende bedrijven zouden dan ook maatregelen moeten treffen om de uitstoot te verminderen, onder meer via technologie en minder intensieve veeteelt of de activiteiten verplaatsen, maar alleszins met minder dieren.
"Kaalslag voor het platteland"
De Nederlandse boeren vinden de plannen overdreven en absurd. Dirk Bruins van de boerenorganisatie LTO -de tegenhanger van onze Boerenbond- spreekt over "een kaalslag van het platteland". "Die plannen worden bedacht door ambtenaren in een stad die weinig kennis hebben van wat er echt gebeurt op het platteland", zegt Bruins.
"Dit gaat zorgen voor een leegloop van het platteland, de economische samenhang op het platteland komt in het geding."
De LTO-voorzitter zegt dat hij samen met vertegenwoordigers van KMO's en natuurbewegingen een ander plan heeft uitgewerkt waardoor de uitstoot met 40 procent zou verminderen, maar dat de regering daar geen gehoor aan heeft gegeven.
Protest wordt overigens niet enkel verwacht van de boeren. Ook binnen de liberale VVD van minister Van der Wal groeit het verzet bij parlementsleden en dat is ook het geval bij de coalitiepartners CDA en ChristenUnie. Die partijen tellen relatief veel boeren onder hun kiespubliek.
"Nieuw model van landbouw nodig"
Jan Willem Erisman, hoogleraar Milieu en Duurzaamheid van de Universiteit van Leiden, toonde in "De ochtend" op Radio 1 begrip voor de ingrijpende maatregelen. Hij heeft adviezen verstrekt aan de regering al zijn die niet helemaal gevolgd.
Zo gaat de regering in sommige gebieden verder dan de maximale vermindering van de stikstofuitstoot met 66 procent die Erisman had voorgesteld. Met reducties van 70 tot 80 procent is in bepaalde gebieden geen landbouw meer mogelijk, luidt het.
Nederlandse boeren krijgen vandaag "keiharde boodschap" over stikstof
Wel is Erisman blij dat de kwestie nu eindelijk wordt aangepakt omdat de situatie al erg lang scheefgegroeid is. Net zoals de industrie zal de landbouw in de toekomst rekening moeten houden met de draagkracht van de leefomgeving en dat geldt niet enkel voor uitstoot, maar ook voor klimaat en waterkwaliteit.
Tegelijk moet er volgens Erisman echter perspectief worden geboden aan de landbouwers en moet er steun komen om de overgang naar een ander model van landbouw mogelijk te maken. Hij denkt aan een landbouw die minder gericht is op de wereldmarkt met minder productie, maar meer kwaliteit en die vooral gericht is op de lokale markt in de directe omgeving.
