Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) zegt dat Iran 27 camera's en ander controlemateriaal gaat verwijderen uit zijn nucleaire installaties. Volgens IAEA-topman Rafael Grossi zou dat "een fatale klap" kunnen zijn voor het nucleair akkoord dat Iran in 2015 met de internationale gemeenschap gesloten heeft.
Atoomagentschap: "Iran verwijdert 27 bewakingscamera's uit zijn nucleaire installaties"
Jos De Greef
Gepubliceerd:
Oorzaak van de onvrede in Iran is de goedkeuring met een ruime meerderheid door de lidstaten van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) van een resolutie van westerse landen. Daarin wordt Iran op de vingers getikt omdat het weigert om uitleg te geven over sporen van uranium die gevonden zijn op sites die eerder niet bekend waren.
Iran zal geen enkele stap in zijn onderhandelingspositie terugzetten na deze resolutie
De Iraanse president Ebrahim Raisi
Teheran reageert en zegt dat het 27 camera's en ander bewakingsmateriaal zal weghalen uit de nucleaire sites. Op die manier wordt het voor het IAEA erg moeilijk om op te volgen wat daar gebeurt. Het zou onder meer gaan om de ondergrondse fabriek van Natanz waar uranium verrijkt wordt en een belangrijk verwerkingscentrum voor uranium in de stad Isfahan.
Dit zou een fatale klap voor het nucleaire akkoord kunnen zijn
Rafael Grossi, de topman van het Internationaal Atoomenergieagentschap
Volgens Rafael Grossi, de topman van het IAEA, zijn er nu nog een veertigtal camera's actief, maar voor hoe lang is niet duidelijk. Als die situatie binnen de drie of vier weken niet opgelost raakt, zou het IAEA volgens Grossi de mogelijkheid verliezen om controle te houden over de nucleaire activiteiten en het materiaal in Iraanse installaties. Dat zou een "fatale klap zijn" voor de onderhandelingen die moeten leiden tot het heropstarten van het nucleaire akkoord dat Iran in 2015 met de internationale gemeenschap gesloten heeft. Dat akkoord maakte toen een einde aan de meeste economische sancties die Iran waren opgelegd.
Eindpunt van het nucleaire akkoord?
Het nucleaire akkoord van 2015 maakte een einde aan de meeste economische sancties die Iran waren opgelegd. In ruil moest Teheran wel forse controles op de kerninstallaties door het IAEA toelaten om te voorkomen dat Iran in staat zou zijn om een atoombom te maken. (Lees verder onder de foto).
Dat akkoord werd goed nageleefd, maar kwam in de verdrukking toen voormalig VS-president Donald Trump zijn land in 2017 uit het akkoord terugtrok. De andere landen proberen sindsdien om het akkoord via onderhandelingen te redden, vooral nadat Trump in de VS is opgevolgd door huidig president Joe Biden.
Het ongeduld van Iran over sancties heeft er echter toe geleid dat het land stapsgewijs de bepalingen van het akkoord is gaan overtreden waardoor de onderhandelspositie van de VS -en ook andere westerse landen- verstrakt is. Een volledig mislukken van het nucleaire akkoord zou kunnen leiden tot een nieuwe ronde van zware sancties en een nieuw isolement van Iran.
Erger is dat het dan mogelijk tot een gewapend treffen komt als de VS of Israël zouden vermoeden dat Iran effectief werkt aan kernwapens. Een ander negatief gevolg zou kunnen zijn dat andere landen in de regio -uit vrees voor een Iraanse nucleaire dreiging- zelf kernwapens zouden ontwikkelen. In dat geval wordt onder meer gedacht aan Saudi-Arabië, een aartsrivaal van Iran in de Perzische Golf.
De belangrijkste nucleaire installaties in Iran zijn een beetje verspreid over het land. In Saghand en in Gachin aan de Perzische Golf zijn er mijnen waar uraniumerts gedolven wordt. In de havenstad Bushehr aan de Golf staan kerncentrales die door Rusland gebouwd zijn.
In Natanz in het centrum is een ondergronds complex onder een berg uitgehouwen, goed beschermd tegen bombardementen. Daar staan centrifuges voor de verrijking van dat uranium tot een niveau dat het bruikbaar zou worden voor kernwapens. Er zijn ook fabrieken voor de verwerking van uranium in onder meer voor sjiieten heilige stad Qom en in de oude cultuurstad Isfahan. Om begrijpelijke redenen zijn die een erg gevoelig doelwit voor mogelijke aanvallen.
