Darmkanker in opmars bij jongere mensen, ook Vincent Verelst kreeg de ziekte: "10 jaar kon tumor zijn ding doen"

Iets minder dan een jaar geleden ontdekte collega Vincent Verelst dat hij darmkanker had. Hij ging naar het ziekenhuis met een vermoeden van appendicitis, maar kreeg een heel ander verdict te horen. "Ik zal nooit vergeten hoe het gezicht van de mevrouw die de scan deed, veranderde", getuigt hij in "Terzake". "We hadden een fijne babbel, een glimlach op het gezicht, en opeens verdween die glimlach. Ze stuurde me door naar de CT-scan en dan meteen naar spoed. Daar werd duidelijk wat ik had: een tumor in mijn dikke darm."

Vincent is lang niet de enige prille veertiger die met darmkanker te maken kreeg. De ziekte komt vooral bij 50-plussers voor, maar wereldwijd is er een opmerkelijke toename bij jongere darmkankerpatiënten. Vandaag is al 6 procent van alle Belgische darmkankerpatiënten jonger dan 50 jaar. In de Verenigde Staten is dat zelfs 10 procent.

"Er is zeker een stijging", beaamt Pieter-Jan Cuyle, oncoloog in het Imeldaziekenhuis. "Iets waar we vroeger enorm van opkeken als dat bij personen jonger dan 50 jaar voorkwam, is nu eigenlijk helemaal geen uitzondering meer. Dit is zeker iets waarmee we de tendens in de meeste westerse landen volgen."

De oorzaak van de toename is niet gekend, wel valt op dat de diagnose bij jonge mensen vaak gebeurt wanneer de kanker al vergevorderd is. "Misschien zijn die darmtumoren agressiever in hun biologisch gedrag", oppert Cuyle, "maar daar hebben we tot op heden wetenschappelijk niet veel argumenten voor".

"We vinden ze waarschijnlijk per definitie te laat", is een andere mogelijke verklaring volgens Cuyle. "Jonge personen zitten niet in een screeningsprogramma wat vaak een manier is om dingen vroegtijdig te vinden. Symptomen bij dikkedarmkanker ontstaan daarnaast vaak laattijdig en als die symptomen dan nog een tijdje miskend worden omdat het jonge mensen zijn, is de reflex er niet dat het mogelijk iets kwaadaardigs kan zijn."

Met Vincent gaat het nu veel beter. Hij moest meteen geopereerd worden, maar kreeg ook het goede nieuws dat de kanker niet was uitgezaaid. Toch had dit alles vermeden kunnen worden. "Bij mij heeft het veel te lang geduurd. Ik heb hem wellicht ontwikkeld toen ik een jaar of 30 was, maar ik heb nooit gedacht me te laten controleren. Mijn kinderen ga ik wel aanmanen om dat vanaf 20 jaar te laten doen", vertelt hij. 

In Vlaanderen krijgen mannen en vrouwen vanaf 50 jaar een uitnodiging voor de screening op dikkedarmkanker. Het zorgt voor een eigenaardige paradox waarbij men darmkanker op jonge leeftijd ziet toenemen, terwijl het aantal tumoren bij 50-plussers daalt als gevolg van de screening.

"Als we bij iedereen vanaf 20 jaar een coloscopie doen, gaat darmkanker gigantisch naar beneden gaan want je kan het in principe vroeg detecteren en voorkomen dat het ooit ontstaat", reageert Cuyle. "Alleen zijn het niet de makkelijkste onderzoeken en de gezondheidszorg moet ook de capaciteit hebben én iemand moet dat ook betalen natuurlijk."

Er gaan nu stemmen op om de leeftijd van de screening te verlagen naar 45 jaar, zoals in de Verenigde Staten onlangs is gebeurd. Luc Colemont, maag- en darmspecialist van de vzw Stop Darmkanker is daar een voorstander van. "En ik denk dat het ook belangrijk is om het bevolkingsonderzoek te stimuleren", voegt hij meteen toe.

In 2020 heeft 'maar' 48,5 procent van de Vlamingen tussen 50 en 74 jaar (de screeningsleeftijd) meegedaan met de test. Dat is minder dan de helft, een schril contrast met Nederland, waar 70 procent deelnam aan het bevolkingsonderzoek. "Onze boodschap is heel simpel: doe de test. Die test kan levens redden, leed vermijden en kosten besparen", vat Colemont samen.

Volgens Eric Van Cutsem, diensthoofd Digestieve Oncologie aan het UZ Leuven, is er op dit moment geen draagvlak om de screeningsleeftijd te verlagen. "Niet bij specialisten en niet bij de overheid. We zien dat de toename zich vooral in de leeftijdsgroep tussen 20 en 40 jaar bevindt. 45 tot 49 jaar is 3 procent van de bevolking en daar zitten ook nog mensen met een erfelijke belasting bij die sowieso een onderzoek laten doen. Door de leeftijd te verlagen gaan we het dus ook niet bij jonge mensen voorkomen."

Van Cutsem pleit voor drie andere maatregelen om darmkanker bij jonge mensen terug te dringen. "Dat is eerst en vooral de bewustwording, zowel bij huisartsen als de bevolking. Een tweede zaak is het bewustmaken van de risicofactoren en een derde zaak is het investeren op wereldschaal in innovatief onderzoek."

En niet alleen bij mensen die genetisch belast zijn, want 80 procent van de mensen met darmkanker zijn "geïsoleerde" gevallen, zonder de ziekte in de familie. Andere risicofactoren zijn chronische ontstekingen, obesitas, en leefgewoonten zoals veel rood of bewerkt vlees eten, veel alcohol nuttigen, weinig bewegen, en vermoedelijk ook roken.

"Informatie en voorlichting zijn de cruciale stappen, de eerste stappen in de strijd tegen darmkanker", sluit Colemont zich aan. "Vandaag hebben 23 Belgen te horen gekregen dat ze darmkanker hebben, vanmorgen zijn er 10 begrafenissen geweest door darmkanker. Ik vind dat eigenlijk voor een moderne welvaartsstaat onaanvaardbaar dat mensen sterven aan een ziekte waarvan we minstens de helft zouden kunnen voorkomen."