Overleeft de Britse premier Boris Johnson een vertrouwensstemming binnen zijn eigen Conservatieve Partij? De stemming over het politieke lot van Johnson is om 21 uur afgelopen, maar het is nog wachten op de uitkomst ervan. Volgens de BBC zou het resultaat om 22 uur bekend worden. Johnson ligt onder vuur voor de vele lockdownfeestjes die plaatsvonden in zijn ambtswoning tijdens de coronacrisis.
Komt positie Britse premier Johnson dan toch in gevaar? Vertrouwensstemming afgesloten, wachten op het resultaat
Komt het lot van de Britse premier dan tóch in gevaar? Al maanden komt er kritiek op Johnson door "Partygate", de vele lockdownfeestjes in de ambtswoning van de premier tijdens de coronacrisis. Eind mei kwam er nog een rapport uit over de hele heisa, waarin 16 bijeenkomsten werden onderzocht. Johnson zelf kreeg wel een boete van de politie voor de feestjes.
Verschillende partijgenoten van Johnson vonden de afgelopen weken al dat hij niet kon aanblijven als premier, maar dat waren er voorlopig niet genoeg voor een echte vertrouwensstemming.
Het afgelopen weekend volgden nog meer leden, nadat ze het boe-geroep zagen en hoorden van afgelopen weekend. De Britse premier werd samen met zijn vrouw uitgejouwd toen ze te zien waren bij de vieringen voor de Britse Queen.
"Het is niet normaal dat een conservatieve premier uitgejouwd wordt", zegt parlementslid Adrew Bridgen aan BBC. Hij zal vanavond tegen Johnson stemmen, omdat hij vreest dat het Partygate-schandaal zal blijven aanslepen en dat mensen het niet zomaar gaan vergeten en vergeven. Volgens hem is er nogal wat intimidatie binnen de partij geweest, om de brieven die nodig zijn voor de motie van wantrouwen te onderdrukken.
Uiteindelijk hebben nu meer dan 54 parlementsleden van de Conservatieve Partij een brief van wantrouwen ingediend tegen Johnson, wat nodig is om een vertrouwensstemming te organiseren.
De stemming zelf is om 19 uur (onze tijd) begonnen en zal om 21 uur afgesloten worden. Het resultaat zal kort daarna bekendgemaakt worden. Om Johnson weg te stemmen moeten 180 van de 359 conservatieve parlementsleden tegen hem stemmen.
158 conservatieve parlementsleden hebben al openlijk te kennen gegeven dat ze Johnson zullen steunen en 47 hebben verklaard dat ze tegen hem zouden stemmen. Daarbij moet wel opgemerkt worden dat de stemming uiteindelijk geheim is. Hoe het ook zij: als Johnson wint, kan er een jaar lang geen nieuwe vertrouwensstemming meer komen.
Een BBC-verslaggever meldt op Twitter dat bronnen dicht bij Johnson er gerust op zijn dat hij gewonnen heeft, "maar de grote vraag is met hoeveel":
Hoe liggen zijn kaarten?
De verwachting is dat er niet genoeg parlementsleden het vertrouwen in Johnson zullen opzeggen en dat Johnson bijgevolg kan aanblijven. Dat zegt VRT NWS-verslaggever Ivan Ollevier vanuit Londen. Al zal deze stemming Johnson hoe dan ook beschadigen, voegt Ollevier eraan toe.
Dat er een grote kans is dat Johnson de stemming overleeft, heeft er vooral mee te maken dat er in de Conservatieve Partij geen opvolger klaarstaat met een uitstraling én zo’n grote achterban als Boris Johnson, legt Ivan Ollevier uit.
"De Conservatieve Partij is verdeeld in een heleboel kleine fracties, vaak met tegenstrijdige belangen, en er is niemand die - zoals Boris Johnson een lange tijd heeft gedaan - al die fracties achter zich kan verenigen."
Dat zou volgens Ollevier een overweging kunnen zijn voor vele conservatieve parlementsleden om Johnson te blijven steunen. Johnson is ook een geboren overlever, merkt Ollevier op, die zich uit de meest penibele situaties weet te redden.
Hoe verloopt een vertrouwensstemming bij de Britse conservatieve partij?
15 procent van de parlementsleden van de Conservatieve Partij moeten een brief schrijven naar de voorzitter van het 1922 Committee, het comité binnen de partij dat onder meer een rol speelt bij de verkiezing van een nieuwe leider. In die brief moet duidelijk staan dat ze de huidige premier niet langer steunen. Aangezien er momenteel 359 conservatieve parlementsleden zijn, gaat het om 54 leden die die brief moeten sturen.
Zodra er voldoende brieven zijn binnengekomen, moet de voorzitter van het comité aan de premier laten weten dat er een vertrouwensstemming moet komen.
Bij de vertrouwensstemming zelf moet een meerderheid van de conservatieve parlementsleden zijn steun uiten voor Johnson. In dit geval moeten 180 parlementsleden voor de premier stemmen. De stemming zelf is geheim.
Als Johnson de stemming wint, kan er een jaar lang geen nieuwe motie van wantrouwen worden ingediend. Al kan hij bij een kleine overwinning altijd zelf beslissen om op te stappen.
Als Johnson de stemming verliest, wordt er sowieso een nieuwe leider gekozen. Het is het 1922 Committee dat beslist hoe dat exact zal gebeuren.
Boris Johnson heeft er een goed oog in
Johnson ziet de stemming met vertrouwen tegemoet. In een reactie zegt hij dat hij de mogelijkheid verwelkomt om zich te verdedigen bij de parlementsleden. "Het is een kans om een einde te maken aan maanden van speculatie. De regering kan er dan een streep onder trekken en verder gaan."
De conservatieve parlementsleden kregen ondertussen ook al een document dat uitlegt waarom ze Johnson moeten steunen. Daar staat onder meer in dat de regering moet focussen op de oorlog in Oekraïne en op maatregelen om de stijgende levensduurte aan te pakken in Groot-Brittannië. Johnson wil de criminaliteit doen dalen, belastingen verminderen en wachtlijsten in de gezondheidszorg verminderen. Hij wordt geloofd voor zijn aanpak van de coronacrisis, waarbij hij snel een vaccinatiecampagne uitrolde.
Daarnaast hebben de meeste ministers al hun steun geuit voor Johnson, zoals minister van Buitenlandse Zaken Liz Truss, minister van Financiën Rishi Sunak en minister voor Noord-Ierland Brandon Lewis.
Volgens Lia van Bekhoven, onze correspondent in het Verenigd Koninkrijk, zal Boris Johnson de vertrouwensstemming winnen. "Hij kan dan een jaar lang niet uitgedaagd worden", schrijft ze op Twitter.
Winnen en toch verliezen?
Toch zit ook daar nog een addertje onder het gras. Het zou kunnen dat parlementsleden de regels gaan veranderen, zodat er toch nog binnen het jaar een nieuwe vertrouwensstemming kan worden georganiseerd.
Oppositieleider Keir Starmer van de Labourpartij vindt dat de conservatieve parlementsleden tegen Johnson moeten stemmen. Volgens hem is de premier onherroepelijk beschadigd. "Zelfs als hij wint, is dit het begin van het einde."
Hij verwijst naar wat er met andere conservatieve premiers gebeurd is die een vertrouwensstemming wonnen, zoals Margaret Thatcher, John Major en Theresa May. Thatcher won een vertrouwensstemming in het parlement, maar nam enkele dagen later toch ontslag, omdat ze binnen haar eigen partij niet sterk genoeg meer stond.
John Major kon zijn termijn uitdoen, maar verloor daarna de verkiezingen met zware cijfers ten voordele van Labour-kopstuk Tony Blair. Theresa May nam zes maanden nadat ze een vertrouwensstemming won toch ontslag, omdat ze de Brexit niet rond kreeg.
