Op de slotdag van de Conferentie over de toekomst van Europa in Straatsburg heeft de Franse president Emmanuel Macron een opvallend voorstel gedaan: een nieuw Europees samenwerkingsverband waarbij ook landen van buiten de EU zouden kunnen toetreden. Het idee is een tegemoetkoming richting kandidaat-lidstaat Oekraïne. Premier Alexander De Croo (Open VLD) pleit op zijn beurt voor vernieuwing op gebied van energie, defensie en EU-uitbreiding.
Franse president Emmanuel Macron stelt een nieuwe Europese politieke unie voor
Binnen de nieuwe Europese politieke unie waar de Franse president voor pleit, zouden landen kunnen samenwerken rond energiebeleid, veiligheid, vervoer van goederen en personen... Een dergelijke unie is nodig volgens Macron als de EU wil kunnen blijven inspelen op de uitdagingen van een veranderende wereld.
Oekraïne heeft al de wens uitgesproken om toe te treden tot de EU. Maar dat is een proces dat vele jaren kan duren. Decennia zelfs, aldus Macron. Via deze nieuwe unie kan er in afwachting toch al nauwer samengewerkt worden met die niet EU-landen. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor landen als Moldavië en Georgië.
Toekomstig lidmaatschap is ook geen noodzaak om in de nieuwe politieke unie te komen. En Macron vermeldde expliciet dat ook voormalige lidstaten welkom zijn. Een uitgestoken hand naar de Britten.
De toespraak van Macron stond dan wel in het teken van hoe Europa slagvaardiger en moderner kan worden, maar de oorlog in Oekraïne kreeg ook heel wat aandacht. Macron herhaalde nog eens dat de Europese landen niet in oorlog zijn met Rusland, maar wel in die zin betrokken zijn omdat de oorlog op Europees grondgebied plaatsvindt en dus directe gevolgen heeft.
Het is aan Oekraïne om te bepalen op welke voorwaarden er onderhandeld zal worden met Rusland over het beëindigen van de oorlog. De Europese landen zullen Oekraïne daarin steunen. En Macron zei ook dat de Europese landen Oekraïne zullen helpen met de heropbouw, eens de oorlog voorbij is.
Verdragen herzien
Ook Commissievoorzitter Ursula Von der Leyen hield een opgemerkte toespraak op deze slotdag van de conferentie over de toekomst van Europa. Het voorbije jaar hebben heel wat Europese burgers gedebatteerd over hoe de werking van Europa beter kan. Er werden voorstellen geformuleerd over defensie (een ééngemaakt leger), klimaat, gezondheidszorg, migratie, etc.
Von der Leyen zei zo snel mogelijk aan de slag te willen gaan met de ideeën van de bevolking, en ze wil de kortst mogelijke weg nemen om ze te realiseren. Om dat te bereiken is ze bereid om enkele processen in de werking te wijzigen. Als het van Von der Leyen afhangt hoeft niet bij alle stemmingen unanimiteit bereikt worden. Ook Emmanuel Macron zei eerder te vinden zijn voor een systeem van meerderheden.
En net als Ursula Von der Leyen was ook Macron ervoor te vinden om desnoods Europese verdragen te wijzigen als dat ervoor zorgt dat de Europese instellingen transparanter en slagkrachtiger kunnen werken.
De Croo pleit voor vernieuwing op drie domeinen
Ook onze premier Alexander De Croo heeft vandaag, op Europadag, een toespraak gehouden over de toekomst van Europa. Dat deed hij in de Franse Dom in de Duitse hoofdstad Berlijn, waar hij de Duitse bondskanselier Olaf Scholz (morgen) en president Walter Steinmeier (vandaag) ontmoet.
Voor De Croo moeten de oorlog in Oekraïne en de Russische dreiging de Europese Unie ertoe aanzetten om zichzelf te vernieuwen op basis van drie prioritaire domeinen: energie, defensie en uitbreiding, of zoals De Croo het liever hoort: "Europese eenmaking".
Om de energieprijzen in Europa weer betaalbaar te maken, pleit De Croo voor een nieuw financieringsplan op Europees niveau, naar het voorbeeld van de gemeenschappelijke schulden die de lidstaten gemaakt hebben om het coronaherstelplan te financieren.
Op het vlak van defensie zou De Croo graag een Europa zien dat "altijd openstaat naar de wereld, maar zonder naïef te zijn". Hij roept de EU op een "militair-industrieel blok" te vormen als "een van de twee pijlers van de NAVO", naast de Amerikaanse pijler.
Ten slotte vindt De Croo dat de EU een manier zou moeten vinden om het voor landen die hopen op lidmaatschap mogelijk te maken al sneller "dichterbij" de EU te komen. Door hen vervroegd bij bepaalde EU-instellingen te laten aansluiten, zouden burgers sneller de voordelen van de Europese democratie en de eenheidsmarkt moeten kunnen genieten.
Hetgeen De Croo opperde ligt dus in de lijn van de voorstellen die ook de Franse president Macron deed. De Duitse bondskanselier Olaf Scholz, die vanavond al Macron op bezoek had, noemde diens voorstellen "zeer interessant". Het bezoek aan Berlijn was de eerste buitenlandse reis van Macron sinds zijn herverkiezing twee weken geleden.
