Ferdinand Marcos Jr., de zoon van de vroegere dictator Ferdinand Marcos, wordt zo goed als zeker de nieuwe president van de Filipijnen. De huidige vicepresident Leni Robredo staat op de tweede plaats met een grote achterstand, zo blijkt uit voorlopige resultaten. De verkiezingen draaiden vooral om de erfenis van de dictatuur van vader Marcos in de jaren 70 en 80.
Zoon van oud-dictator Ferdinand Marcos stevent af op winst bij Filipijnse presidentsverkiezingen
Als we de voorlopige resultaten mogen geloven, dan volgt Ferdinand Marcos Jr. (64) Rodrigo Duterte op als president van de Filipijnen. Hij zou dubbel zoveel stemmen hebben gehaald als zijn belangrijkste tegenkandidaat Leni Robredo. De twee kandidaten hadden een heel gelijkaardig verkiezingsprogramma: beiden willen meer investeren in infrastructuur, onderwijs, gezondheidszorg en jobs. De Filipijnen kampen met grote armoede en door de pandemie zijn veel mensen hun baan kwijtgespeeld.
Toch draaiden de verkiezingen vooral om de dictatuur van de vader van Marcos Jr. van de jaren 1970 en 1980. "We mogen niet vergeten dat meer dan de helft van de kiezers jonger is dan 40 en die hebben de dictatuur niet actief meegemaakt", zegt Kris van Slambrouck, coördinator van het Aziëprogramma van 11.11.11, bij Nieuwe Feiten op Radio 1. Toch hadden tienduizenden jonge kiezers zich gemobiliseerd voor Robredo's campagne in de hoop om een nieuwe dictatuur onder Marcos Jr. te vermijden.
De dictatuur van Marcos
Ferdinand Marcos was president van de Filipijnen van 1965 tot 1986. Zijn eerste termijn werd gekenmerkt door een economische groei, maar naar het einde toe had het land te maken met grote armoede en een economische crisis. Hij heeft verschillende verkiezingen gefraudeerd, waaronder die in 1969 om herverkozen te geraken en de laatste in 1986, die de emmer deed overlopen bij de gefrustreerde bevolking. Ook het leger had er genoeg van en keerde zich tegen hem.
Van 22 tot 25 februari 1986 kwamen miljoenen mensen op straat om vredevol te protesteren tegen Marcos en zijn dictatuur. Uiteindelijk vluchtten hij en zijn familie naar Hawaï, waar hij drie jaar later stierf. Corazon Aquino, de vrouw van de vermoorde oppositieleider Benigno Aquino, werd de nieuwe president van de Filipijnen. Haar regering onderzocht de corrupte praktijken van de Marcos-familie en ontdekte zo'n 10 miljard dollar aan illegaal verkregen banktegoeden en andere bezittingen. De familie wordt ook beschuldigd van het leegroven van de Filipijnse staatskas.
Gaan stemmen verliep echter niet overal even vlot. In de zuidelijke provincie Mindanao zijn 4 mensen doodgeschoten, onder wie 1 kiezer en 3 leden van plaatselijke vredestroepen. Het is niet geweten of de schietpartijen gerelateerd zijn aan de verkiezingen. Tijdens de presidentsverkiezingen van 2016 werden 133 gewelddadige incidenten geregistreerd.
De zoon van een dictator
Marcos Jr. heeft al verschillende politieke functies uitgeoefend op de Filipijnen. Hij is congreslid en senator geweest. In 2016 was hij kandidaat voor de vicepresidentsverkiezingen, maar verloor toen tegen Leni Robredo (die nu ook deelneemt aan de presidentsverkiezingen). Hij heeft die uitslag altijd betwist en hij beschuldigt Robredo nog steeds van verkiezingsfraude. Hij is ook zeer populair op sociale media. Hij trekt veel jongeren aan met een spelprogramma op zijn YouTubekanaal.
BEKIJK: Wie was Ferdinand Marcos, de vader van huidig presidentskandidaat Ferdinand Marcos Jr. ?
Tijdens zijn politieke carrière heeft hij zijn familienaam, die geassocieerd wordt met de dictatuur, altijd verdedigd en daarvoor gebruikte hij die grote populariteit. "Hij heeft doorheen de jaren de geschiedenis van de dictatuur proberen te herschrijven en naar zijn hand gezet via sociale media. Doordat de Filipijnse bevolking zo met sociale media bezig is, lijkt het alsof dat collectieve geheugen over de dictatuur verstoord is", aldus van Slambrouck.
Er is onder de bevolking een grote kenniskloof ontstaan omdat meer dan de helft van de bevolking de dictatuur niet meer heeft meegemaakt en omdat er weinig tot geen les over wordt gegeven. Hier maakte Marcos Jr. gretig gebruik van. Hij combineerde zijn grote populariteit op sociale media met de onwetendheid van de jongere generaties om desinformatie te verspreiden over de dictatuur. Facebook en Twitter hebben al honderden accounts, berichten en groepen verwijderd wegens het verspreiden van desinformatie, maar ook vanwege spam en manipulatie.
Roze Revolutie als tegenbeweging
Leni Robredo was de belangrijkste tegenkandidaat van Marcos Jr.. Robredo is bij veel mensen zeer geliefd omdat ze veel heeft gedaan voor verschillende gemeenschappen. Ze is altijd een van de eersten ter plaatse in rampgebieden (er komen veel aardbevingen en zware stormen voor), heeft zich sterk ingezet voor de bevolking tijdens de pandemie en heeft het harde antidrugsbeleid van huidig president Rodrigo Duterte veroordeeld.
Maar Robredo hinkte achterop in de peilingen. Dat kwam mede door de desinformatie die Marcos Jr. over haar verspreidde: hij schilderde haar af als een communist en onintelligent. Hierdoor hebben tienduizenden jongeren zich op vrijwillige basis gemobiliseerd om campagne te voeren voor Robredo. Ze droegen roze t-shirts met "Jongeren stemmen voor Leni" op gedrukt, verspreidden flyers en gingen van deur tot deur om mensen te overtuigen om niet voor Macros Jr. te stemmen.
Er zijn zelfs liedjes voor haar campagne geschreven, waaronder "Rosas" dat in 2 maanden tijd 3,9 miljoen keer gestreamd werd op Spotify. "We willen een goed bestuur, eerlijke, hardwerkende ambtenaren, die echt om de mensen geven, en ze is er eindelijk", zegt Nica del Rosario, de zangeres die "Rosas" heeft geschreven. Zo'n politiek engagement van de jongeren is zeer zeldzaam op de Filipijnen. Het heeft echter niet geholpen: volgens voorlopige resultaten staat Robredo fel achter Marcos Jr..
De roze kleur en het politieke engagement achter haar campagne doen denken aan de "People Power"-opstand van 1986. Toen werd er 3 dagen vredevol geprotesteerd tegen de jarenlange dictatuur van Marcos nadat hij bij de verkiezingen van 1986 had gefraudeerd. Tijdens die protesten werden kenmerkende gele lintjes gedragen.
En wat met de huidige president?
De ambtstermijn van huidig president Rodrigo Duterte (77) loopt ten einde in juni. De Filipijnse grondwet laat slechts 1 termijn van 6 jaar toe per president, waardoor een herverkiezing dus niet mogelijk was. Hij maakte vorig jaar eerst bekend dat hij zich kandidaat had gesteld voor de vicepresidentsverkiezingen, maar trok zich later terug nadat de bevolking zijn kandidatuur zag als een manier om toch aan de macht te blijven.
Duterte heeft zichzelf altijd voorgesteld als een president die zijn plicht deed voor het volk en niet verlangde naar macht. "De Filipijnse bevolking vindt dat ik niet gekwalificeerd ben en het zou een schending van de grondwet zijn. Ik zal volgen wat u wenst en kondig mijn terugtrekking uit de politiek aan", zei Duterte.
Volgens critici en oppositieleden was het vicepresidentschap een manier om enerzijds zijn beleid langer te kunnen uitvoeren en anderzijds om te ontsnappen aan de onderzoeken van het Internationaal Strafhof. Het Strafhof wil het harde antidrugsbeleid van Duterte onderzoeken op mensenrechtenschendingen. Hij heeft zelf ook herhaaldelijk geweigerd om mee te werken aan de onderzoeken.
Volgens mensenrechtenorganisaties zijn er al duizenden drugsdealers en -gebruikers omgekomen door zijn beleid. Duterte heeft de politie geregeld aangemoedigd om de dealers en gebruikers dood te schieten wanneer ze onderschept werden. Veel mensen hebben al kritiek geuit op het genadeloze beleid, maar toch eindigt Duterte zijn presidentschap met een hoge populariteit, wat zeldzaam is voor het land.
