Dat een groep mensen lacherig doet over een ernstig geval van seksueel grensoverschrijdend gedrag is voor slachtoffers heel confronterend. Dat zegt Liesbet Stevens, professor seksueel strafrecht, nadat een getuigenis van de Nederlandse mediafiguur Johan Derksen veel ophef veroorzaakt heeft. "Het is net van dit soort misvattingen en cultuur dat we absoluut af moeten", benadrukt Stevens.
Na bekentenis Nederlands tv-gezicht Derksen over seksueel misbruik: "Heel confronterend voor slachtoffers"
Ellen Maerevoet
Gepubliceerd:
Wat voorafging In de Nederlandse talkshow "Vandaag inside" heeft mediafiguur Johan Derksen (73) dinsdagavond verteld dat hij als twintiger een bewusteloze vrouw had misbruikt met een kaars. Gisteren zat hij opnieuw in de talkshow en zei hij dat hij de vrouw niet met de kaars had gepenetreerd.
"Het was zo'n hele grote duizendurenkaars. Die hebben we gepakt en die juffrouw lag op de bank en die hebben we zo tussen haar benen gedaan. Dus toen we weggingen, stond die kaars loodrecht de lucht in." Dinsdag zei hij nog dat hij de kaars "erin gestopt" had en maakte hij daarbij een handgebaar alsof hij een voorwerp ergens in schoof. Dinsdag werd er aan tafel in de studio lacherig op het verhaal van Derksen gereageerd. Sommige gasten voegden er zelfs nog enkele uitspraken van een bedenkelijk niveau aan toe. Er kwamen heel wat boze en verontwaardigde reacties op het gesprek.
Volgens Liesbet Stevens, professor seksueel strafrecht en adjunct-directeur van het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen, is dit opnieuw een incident dat erg pijnlijk is voor alle slachtoffers van seksueel grensoverschrijdend gedrag.
Derksen zal volgens Stevens wel beseft hebben dat hij met zijn uitspraken controverse ging uitlokken. De passage in het gesprek draaide ook rond het perspectief van de dader, zonder oog te hebben voor de impact op het slachtoffer. "Wat er gebeurd is, illustreert vooral dat erover praten niet altijd goed is. Het is vooral belangrijk hoe je erover praat."
"Wanneer je iets enkel vanuit je eigen perspectief benoemt en je lijkt daar niet veel last van te hebben en je er niet veel vragen bij gesteld te hebben, dan illustreert dat vooral dat je 50 jaar later weinig besef hebt van de ernst van die feiten en van hoe die slachtoffers dat ervaren. Dat gesprek dinsdag zat volledig in de visie van de dader."
Je ziet weer dat de tot nu toe dominante visie van hoe daders hier naar kijken de meeste impact heeft
Liesbet Stevens, professor seksueel strafrecht
Dit incident illustreert volgens Stevens voor de zoveelste keer "dat we er nog niet zijn". "We weten al langer dat er heel veel verkrachtingsmythes de ronde doen, hier zie je weer dat de tot nu toe dominante visie van hoe daders hier naar kijken de meeste impact heeft. Het lijkt alsof niemand daar aan tafel beseft hoe ernstig de bekentenis is die er en passant gedaan wordt, met de bedoeling één en ander te minimaliseren."
Expert seksueel strafrecht over bekentenis Derksen: "Dit was 50 jaar geleden ook strafbaar"
"Ervaring slachtoffers wordt weer volledig onder de mat geveegd"
Voor het slachtoffer in kwestie moet het volgens Stevens aangevoeld hebben alsof Derksen opnieuw over haar grenzen ging. "Je weet ook niet dat hij dat verhaal ineens op nationale televisie zal vertellen", benadrukt Stevens. Bij uitbreiding kan zo'n getuigenis ook bij andere slachtoffers van seksueel grensoverschrijdend gedrag heel wat dingen losmaken en pijnlijke herinneringen opnieuw naar boven halen. "Het feit dat een hele groep mensen over een situatie van seksueel geweld lacherig doet, is voor slachtoffers heel confronterend, het betekent dat hun ervaring van dat soort gedrag weer volledig onder mat geveegd wordt."
Daarom is het dan ook niet verwonderlijk dat slachtoffers van seksueel grensoverschrijdend gedrag nog altijd vaak zwijgen over wat hen overkomen is, uit angst om niet geloofd te worden.
Het is net van dit soort misvattingen en cultuur dat we absoluut af moeten
Liesbet Stevens, professor seksueel strafrecht
"Die dame in kwestie had volgens hem te veel gedronken", gaat Stevens verder. "Dat is iets wat heel vaak tegen een slachtoffer gebruikt wordt. Wat hij toen had moeten doen, is ervoor zorgen dat die vrouw veilig was. Hij had ervoor moeten zorgen dat er een emmer naast haar stond en een deken over haar lag zodat ze het warm genoeg had. Ik denk dat de manier waarop slachtoffers hier te horen krijgen hoe bepaalde mensen toch nog denken over seksueel geweld en wat je mag doen met iemand die zich in een kwetsbare positie bevindt heel confronterend is. Het is net van dit soort misvattingen en cultuur dat we absoluut af moeten."
Bij de hulplijn 1712 kan je terecht met vragen over geweld, misbruik en kindermishandeling. Ook bij (106) vind je een luisterend oor. Kinderen of jongeren die nood hebben aan een gesprek kunnen ook terecht bij Awel (102).
