Opdoffer voor Rusland: vlaggenschip Moskva in Zwarte Zee is gezonken na raketaanval of brand aan boord

De Moskva, het vlaggenschip van de vloot van Rusland in de Zwarte Zee, is gezonken. Dat heeft het Russische ministerie van Defensie gemeld. De Moskva had in de nacht van woensdag op donderdag zware averij opgelopen.

Hoe dat is kunnen gebeuren, blijft een vraag. De communicatie van Rusland staat lijnrecht tegenover die van Oekraïne. “Bij een brand aan boord heeft ontplofte munitie veel schade veroorzaakt”, klinkt het bij de Russen. “Twee Neptune-kruisraketten hebben de Moskva vol aan bakboordzijde geraakt”, beweren de Oekraïners.

Nog voor de Moskva was gezonken, bevestigde Rusland dat de volledige bemanning van boord was gehaald. Dat vindt marinewoordvoerder Olivier Vogels, die met ervaring spreekt, merkwaardig. “Je verlaat je schip pas als alle andere mogelijkheden zijn uitgeput”, zegt hij. “Je gaat met elke plank en elke dichting aan de slag om te voorkomen dat het vaartuig het begeeft. Het beste reddingsvlot is namelijk steeds je eigen schip.”

De averij en de mededeling dat de Moskva is gezonken, wekt heel wat vragen op. Hoe is het mogelijk dat hét vlaggenschip van de Russische Zwarte Zeevloot zo zwaar is toegetakeld? Mogelijk door Oekraïne nota bene, dat zelf al twee maanden kreunt onder de bombardementen? En hoe groot is dit verlies voor Rusland?

“In de maritieme oorlogsvoering zijn er drie domeinen”, schetst Vogels de situatie. “Sommige schepen binnen een vloot zijn uitgerust om oppervlaktedoelwitten aan te vallen (andere schepen), andere schepen focussen zich op doelwitten onder water (onderzeeërs) en nog andere  schepen concentreren zich op luchtdreigingen (vliegtuigen en inkomende missiles, raketten en bommen)."

Het vlaggenschip – in dit geval dus de Moskva – herbergt de autoriteiten en specialisten die de verschillende wapensystemen van de volledige vloot aansturen. "Daarbovenop is het schip uitgerust met een eigen arsenaal aan missiles en militaire assets zoals drones en helikopters die – eens afgevuurd of verloren – niet aangevuld kunnen worden." 

Oftewel: je wil niet dat net dit vaartuig wordt geraakt. "Het verlies kan een invloed hebben in de optimale aansturing van de overige schepen in een conflict."

“Vervangen is overigens niet aan de orde”, gaat Vogels verder. “In de maritieme oorlogsvoering wordt aan het begin van de oorlog meteen de volledig beschikbare vloot om het doel te behalen, verzameld en eropuit gestuurd. Het is niet zo dat Rusland nu pakweg 16 schepen heeft ingezet en er later nog eens 10 zou achteraan zenden om de opdracht te voltooien.”

Zelfs al zou Rusland dat willen, dan houdt Turkije dat tegen. Het land heeft namelijk het Verdrag van Montreux ingeroepen, wat de toegang tot de Zwarte Zee in tijden van oorlog afsluit voor militaire schepen. Het Russische leger is met andere woorden zijn vlaggenschip binnen de Zwarte Zeevloot definitief kwijt, en dat is een streep door hun rekening wanneer het op de verovering van havensteden als Marioepol en Odessa aankomt.

Het verlies van de Moskva is tegelijk een stevige opsteker voor Oekraïne. “Als zij daadwerkelijk met missiles het schip hebben uitgeschakeld, dan kan dat als een hele prestatie beschouwd worden”, zegt Vogels.

Volgens Oekraïense autoriteiten werd het afweersysteem van het marineschip afgeleid met drones, en konden zo twee Neptune-kruisraketten de bakboordzijde vol raken. “Het is niet onwaarschijnlijk dat zo’n tactiek is toegepast. Volgens de laatste berichten was het ook zeer onstuimig weer, en het was nacht. Op papier lijkt het misschien weinig evident dat Oekraïne tot zoiets in staat is, maar als de omstandigheden meezitten, is niks uitgesloten."

Waarom dan niet diezelfde strategie inzetten op de grond, om zo weerwerk te bieden tegen de regen aan raketaanvallen waarmee Oekraïense steden al wekenlang worden geconfronteerd? “De omstandigheden om dergelijke raketsystemen te kunnen lanceren, moeten juist zitten." 

"Je moet onder meer een numeriek overwicht hebben, een no fly-zone kunnen afdwingen en de vrijheid hebben om een platform te creëren van waarop je de raketten kan lanceren. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Ook heeft elk wapensysteem zijn eigen kenmerken en specificaties, en kunnen niet alle missiles bedoeld tegen schepen gebruikt worden om doelen op land te treffen, en vice versa.”