Groot Barrièrerif in Australië getroffen door “grootschalige verbleking”, proces versnelt elk jaar

Het Groot Barrièrerif is het grootste koraalrif ter wereld. Het strekt zich uit over maar liefst 2.300 kilometer langs de kust van Noordoost-Australië en bestaat uit zo'n 3.000 individuele riffen en 900 eilanden. Door de opwarming van de aarde heeft het rif sinds 1995 al de helft van zijn koraal verloren, zo blijkt uit een studie van marinebiologen aan het ARC Centre of Excellence for Coral Reef Studies in Australië. Koraalrif is zeer gevoelig aan temperatuurveranderingen en als het water te warm wordt, verbleekt het en sterft het af. Dat proces gaat de laatste jaren steeds sneller.

Het instituut dat de situatie in het koraalrif monitort, doet regelmatig surveillancevluchten om na te gaan hoe de situatie is. Door over het koraalrif te vliegen, kan het best vastgesteld worden hoe groot de omvang van de verbleking is. Daaruit blijkt vandaag dat voor de vierde keer in zes jaar tijd het rif verbleekt is.  Verbleking is een eerste fase van afsterving.  Omdat de temperatuur van het water stijgt (ten gevolge van de klimaatopwarming) verdwijnen de symbiotische algen die het koraal zijn mooie kleuren geven.

Opvallend: dit jaar deed zich het weerfenomeen "La Niña" voor, dat koudere zeewatertemperaturen met zich meebrengt.  Maar ondanks dat fenomeen, bleef de oceaantemperatuur toch te hoog voor het koraal.

Uit de studie blijkt eveneens dat er grote verschillen zijn in het rif.  Niet overal bleekt het koraal even hard en snel af. De mate van verbleking hangt samen met over welk soort rif het gaat, hoe diep in de oceaan het ligt en welk type koraal erop groeit. Ook de stroming van het water en de temperatuurverschillen hebben een invloed.

Toch is het belangrijk om te benadrukken dat dit niet per se hoeft te betekenen dat het koraalrif ook zal afsterven. Herstel is zeker mogelijk, als de condities van het oceaanwater verbeteren.  De komende twee weken wordt het water nauw gemonitord. De voorspellingen zijn helaas niet bijzonder positief: ook de komende weken zou de watertemperatuur 1 tot 1,5 graden boven de gemiddelde temperatuur liggen. Pas tegen eind april, zou de temperatuur opnieuw dalen.

Op langere termijn is de afkoeling van het water cruciaal, want als het afkoelt, kan het rif zich volgens wetenschappers opnieuw herstellen. Dat herstel zou zeker 10 tot 15 jaar duren. Maar dan moet er wel snel iets gebeuren, want in sommige gebieden is er nu al niet genoeg koraal over om herstel mogelijk te maken. 

Volgens de beheersorganisatie van het rif de "Great Barrier Reef Marine Park Authority" blijft klimaatverandering de grootste bedreiging, maar ook de mens speelt een rol in de teleurgang van het rif. Stikstof en pesticiden van de landbouw die in het water terecht komen zorgen ervoor dat de waterkwaliteit afneemt en algengroei wordt gestimuleerd. Ook illegale visserij en toeristen in het water beschadigen het rif.

Het Groot Barrièrerif staat al meer dan 40 jaar op de werelderfgoedlijst van Unesco.  Uit onderzoek vorig jaar bleek dat Australië niet genoeg inspanningen levert om de waterkwaliteitsdoelstellingen te halen en zo het rif tegen klimaatverandering te beschermen. Daarom adviseerde Unesco om het koraalrif te klasseren als 'bedreigd'. Vorig jaar werd beslist om Australië meer tijd te geven.

Voor Australië is het belangrijk dat het koraalrif niet als bedreigd wordt geklasseerd. Voor het land is het rif een toeristische attractie en een bron van werkgelegenheid. Het doet dus al jaren pogingen om het van de zwarte lijst te houden en zegt "alles in het werk te stellen" om het koraalrif te beschermen. Omdat het nu opnieuw slechter blijkt te gaan met het rif, volgt er in juni een nieuwe stemming over of het Great Barrier Reef al dan niet geklasseerd zal worden als "bedreigd".