Twee dagen na de verwoesting van het theater van Marioepol, in het zuiden van Oekraïne, is nog altijd niet duidelijk of er dodelijke slachtoffers zijn gevallen en hoeveel mensen nog vast zouden zitten in het gebouw. Omdat de stad nog steeds belegerd wordt, lijkt de reddingsactie nauwelijks op gang te komen. "Wie het overleefd heeft, is intussen gestorven of zal sterven onder het puin", besluit een Oekraïens parlementslid somber.
"Wie het overleefd heeft, zal sterven onder het puin": oorlogsgeweld hindert reddingsactie in verwoest theater Marioepol
Freek Willems
Gepubliceerd:
Het imposante theatergebouw werd woensdag in de loop van de dag grotendeels vernield. Volgens Oekraïne is het theater gebombardeerd door de Russen, volgens Rusland hebben leden van de Oekraïense Azov-militie het gebouw zelf opgeblazen. Getuigen spreken de Russische versie tegen, zij zouden effectief een bom of raket hebben zien vallen.
Voor de vele burgers die in het gebouw schuilden, maakt het geen verschil uit. Zij zitten sowieso in een hoogst benarde situatie. Als ze nog leven. Twee dagen later is nog steeds onduidelijk hoeveel mensen in het gebouw aanwezig waren, of er dodelijke slachtoffers zijn en hoeveel het overleefd hebben. Gisteren bleek dat de schuilkelder van het theater nog intact was. Er zouden in de loop van de dag zo'n 130 mensen uitgehaald zijn.
De gemeenteraad van Marioepol meldt dat er volgens voorlopige informatie geen doden zijn aangetroffen. Er zou wel minstens een zwaargewonde zijn gevallen.
De voorbije dagen kwamen berichten binnen over honderden mensen in het gebouw. Het stadsbestuur had het zelfs over meer dan duizend. Een getuige die het gebouw intussen heeft kunnen verlaten, zei dan weer dat veel mensen de voorbije dagen uit het theater vertrokken waren en er nog zo'n 700 achtergebleven waren. Een Oekraïens parlementslid had het vanmorgen dan weer over zeker 1.300 mensen.
Onduidelijkheid troef dus. Bovendien is ook nog altijd niet duidelijk of al die mensen in de schuilkelder zaten. Mogelijk waren er op het moment van de explosie ook elders in het gebouw mensen aanwezig. De kans dat zij het overleefd hebben, lijkt bijna onbestaande.
Maar ook wie het mogelijk wel overleefd heeft, is daarom nog niet gered. Er sijpelt geen informatie door over een vervolg van de reddingsactie van gisteren. De oorlogssituatie in de stad zou het de hulpdiensten bijna onmogelijk maken om hun werk te doen. Niet alleen wordt de stad dagelijks bestookt, Russische militairen zouden ook heel wat materieel van de hulpdiensten vernield hebben. Er zijn ook berichten dat medisch personeel moedwillig gedood werd.
Er raken is dus al een hele opgave, laat staan hulp bieden aan de mensen die mogelijk nog levend in de schuilkelder zitten. Het vooraanstaande Oekraïense parlementslid Sergij Taroeta ziet het dan ook heel somber in: "Al degenen die het bombardement hebben overleefd, zullen ofwel sterven onder het puin of zijn intussen al overleden."
Hoewel het - mogelijke - menselijke leed er niet mee verzacht wordt, probeerde de Italiaanse minister van Cultuur intussen een boodschap van hoop naar Oekraïne te sturen. Italië zegt dat het bereid is om het theatergebouw "zo snel mogelijk" weer op te bouwen.
"Het is er de hel"
In Marioepol zijn amper onafhankelijke media aan het werk, waardoor zowat alle informatie van de lokale overheid komt. Die deed al herhaaldelijke oproepen tot steun, omdat de humanitaire situatie er rampzalig zou zijn.
Dat blijkt ook uit getuigenissen die onze VRT NWS-ploeg in Zaporozje de voorbije dagen optekende van mensen die Marioepol konden verlaten. "Geen water, geen gas, geen licht. We gebruikten regenwater van het dak, daarna smolten we sneeuw", vertelt een man. "De lijken liggen op straat. Dit is de hel. Als de hel bestaat, is het daar" en "Zoveel kinderen zijn gestorven. Ik heb er geen woorden voor. Het ergste is nog niet getoond", getuigen twee vrouwen, overmand door verdriet.
Dat Marioepol het toneel is van een humanitaire catastrofe, moet ook blijken uit een verslag van twee journalisten van het Amerikaanse persagentschap AP, die zelf vastzitten in de stad, als enige internationale journalisten . Zij getuigen over continue luchtaanvallen en beschietingen, soms minuut na minuut. Rusland knijpt langzaam het leven uit Marioepol, schrijven ze.
De stad is omsingeld door de Russen en de wegen rond de stad zijn met mijnen bezaaid. Er is geen elektriciteit in de stad en water is schaars. Voedsel raakt ook op en pogingen om humanitaire hulp te leveren zijn door de Russen gestaakt, schrijven de AP-journalisten.
Op straat worden meubelstukken in brand gestoken om zich te kunnen verwarmen of om het weinige eten te kunnen koken.
Volgens de lokale overheid zouden al meer dan 2.500 mensen in de stad omgekomen zijn. Mogelijk zijn het er veel meer, door de voortdurende aanvallen kunnen de doden niet eens geteld worden. "De dood is overal", getuigen de journalisten. Ze zagen tientallen lijken in een massagraf in een buitenwijk van de stad. Lichamen van vrouwen, tieners, van peuters ook.
Volgens de AP-journalisten liggen ook de straten vol met lichamen. En ook in de kelder van het ziekenhuis liggen lichamen te wachten tot iemand ze weghaalt. "En het ergste moet nog komen", voorspelt de adjunct-burgemeester.
Lees hier het volledige verslag van de twee AP-journalisten (in het Engels). De Nederlandse krant NRC publiceerde hun artikel vandaag ook in het Nederlands (achter betaalmuur!) .
