Bruno Beeckman blikt terug op 3 weken verslaggeving in Kiev: "Zolang je aan het werken bent, voel je de angst niet"

Sinds de invasie van Rusland in Oekraïne duikt Bruno Beeckman bijna dagelijks op in de nieuwsuitzendingen. Hij is producer bij EBU, de organisatie van alle Europese openbare omroepen, en bracht de voorbije weken verslag uit vanuit de hoofdstad. Want "elk volk heeft het recht om z'n informatie naar buiten te brengen", om het met zijn eigen woorden te zeggen.  

Na drie weken is hij teruggekeerd. Uit veiligheid, omdat hij voelde dat zijn inschattingsvermogen begon te lijden onder de slapeloze nachten. In "Laat" deelt Beeckman zijn ervaringen uit Oekraïne.

Bruno Beeckman is naar Oekraïne vertrokken op 25 februari, de tweede dag van de Russische invasie. "Ik had één doel: mijn ploeg in Kiev vervoegen. Maar ik werd al meteen met het verhaal geconfronteerd na één meter op Oekraïens grondgebied."

Beeckman reisde via Polen en kwam Oekraïne te voet binnen. "Omdat er een te lange rij stond, ben ik moederziel alleen de grens overgestoken door no man's land. In de andere richting, van Oekraïne naar Polen, stond een rij van 46 kilometer lang. Een gigantische file, de gemiddelde tijd voor Oekraïense vluchtelingen om de grens over te steken was toen vijf dagen."

Veel tijd om zich aan te passen had Beeckman dus niet. Vanaf dat eerste moment zag hij de gevolgen van de oorlog. Hij moest een knop omdraaien en meteen aan de slag met die realiteit.

"Elke vluchteling heeft natuurlijk een individueel en tragisch verhaal. En in de komende drie weken bleven die verhalen gewoon op mij afkomen als journalist."

Zo zag Beeckman zijn rol ook: zo veel mogelijk verhalen vertellen. "Het gaat om de slachtoffers van de oorlog, zij komen altijd op de eerste plaats. Want wij hebben ervoor gekozen om daar te zijn en onze job te doen, zij niet."

Als journalist moet Beeckman op een zakelijke manier verslag uitbrengen, maar veel van die verhalen zullen hem nooit meer loslaten. "Vooral als ik me tussen de vluchtelingen zelf bevond. Zo was mijn terugreis heel dramatisch. Op de terugweg van Kiev naar Slowakije heb ik achttien uur non-stop op de trein gezeten met vluchtelingen."

Daar heeft Beeckman ook een Oekraïense vrouw leren kennen die onderweg was naar België. Hij heeft nog steeds contact met haar. "Voor zowel de vrouw als haar kinderen was dat hun eerste reis naar het buitenland. Ze zijn vandaag aangekomen in Balen, waar ze gaan wonen bij een nicht van de vrouw."

Naast al de ellende die Beeckman in Kiev kon vaststellen, was er ook ruimte voor hartverwarmende momenten. Hoe vreemd dat ook mag lijken.

"Hoop is een heel gevaarlijk iets", zegt Beeckman. Maar hij zag het wel in de vorm van solidariteit tussen de mensen. Wat hem ook opviel, was dat hij niemand is tegengekomen die haat koesterde voor de Russen. "Door de Sovjetgeschiedenis heeft iedereen ook familie in Rusland. De angst was dan wel dat die familie een andere mening had dan de Oekraïners zelf. Families werden uit elkaar gescheurd omdat ze door verschillende informatie werden gevoed, dat was heel tragisch."

"Maar het verschil tussen arm en rijk, dat meer dan drie weken geleden nog zo aanwezig was in Oekraïne, was volledig weg", vertelt Beeckman. "Iedereen hielp iedereen, want iedereen besefte dat wat nu gebeurde van een heel hogere orde was dan de aardse dingen die golden tot voor de invasie. Het is heel hartverwarmend dat uit zulke momenten hoop ontstaat."

Beeckman filmde ook dagelijks hoe het Oekraïense volkslied 's ochtends vlak bij zijn hotel werd gespeeld. Heel vroeg al, nog voordat de avondklok werd opgeheven. "Ik kreeg toestemming van de soldaten om daar moederziel alleen beelden te maken, wat normaal niet mocht."

Ook al luisterde er niemand, het was voor Beeckman toch telkens een heel krachtig moment. "Ook omdat het op het Maidanplein was, het plein van de onafhankelijkheid dat zo’n groot historisch belang heeft voor Kiev en voor Oekraïne."

Een andere constante voor Beeckman was dat explosies en sirenes de nachtrust verstoorden.

"Als je een luchtalarm hoort, volgt de explosie normaal 50 seconden tot anderhalve minuut later. Je slaap wordt dus voortdurend onderbroken", vertelt Beeckman. "Adrenaline is altijd aanwezig, maar tijdens de tweede week heb ik uit pure vermoeidheid toch twee nachten door de sirenes geslapen."

Dat slaaptekort ging gepaard met lange werkdagen. Van half zes 's ochtends tot 's avonds om half elf was Beeckman voortdurend in de weer. "Zolang je met je werk bezig bent, voel je de angst niet. Maar eens je gedaan hebt met werken, leidt dat na twee of drie weken wel tot extreme vermoeidheid."  

Door die vermoeidheid voelde Beeckman dat zijn inschattingsvermogen ook begon te verminderen. "Na drie weken voel je de angst en de aandacht voor de luchtsirenes verslappen." Na verloop van tijd kroop hij zelfs de schuilkelder niet meer in als hij het alarm hoorde. 

"We hadden bijvoorbeeld één warme maaltijd per dag, om zeven uur 's ochtends. Als de sirene tijdens de derde week ging om vijf voor zeven, zag je alle journalisten naar elkaar kijken. Het was de enige warme maaltijd die we hadden en voor hetzelfde geld moet je dan twee of drie uur in die kelder zitten. Je kunt dan ook een dag niet werken, en voor een journalist primeert blijven werken altijd."

Dat verminderde inschattingsvermogen is een van de redenen waarom Beeckman nu is teruggekomen naar België. "Want ja, dat gaat soms natuurlijk ten koste van de veiligheid, dat moet je durven te erkennen."