Wie schuldig is aan een verkrachting, wordt voortaan strenger gestraft. In de Kamer is het nieuwe seksueel strafrecht officieel goedgekeurd. Nu krijgen daders niet meer dan vijf jaar cel, dat wordt opgetrokken naar tien jaar. Wie zijn slachtoffer verdooft met bijvoorbeeld drugs, kan tot vijftien jaar cel krijgen.
Finaal groen licht voor nieuw seksueel strafrecht, onder meer strengere straffen voor verkrachting
Leen De Witte
Gepubliceerd:
In het kort - wat wordt er allemaal aangepast in de wet?
Centraal staat de toestemming. Wanneer die ontbreekt, is er sprake van een misdrijf.
Een minderjarige jonger dan 16 jaar kan geen toestemming geven voor seksuele handelingen. Er geldt één uitzondering: tussen de leeftijd van 14 en 16 jaar kan je wél toestemmen met seksuele handelingen zolang het leeftijdsverschil met de andere persoon niet meer dan drie jaar bedraagt.
De definitie van verkrachting wordt aangepast. De penetratie hoeft niet langer volledig te zijn, maar kan ook gedeeltelijk zijn. De toestemming kan worden ingetrokken tijdens de daad.
De straffen worden strenger. Op voyeurisme staan straffen van 6 maanden tot 5 jaar cel (al kan die straf nog hoger liggen als er verzwarende omstandigheden zijn). Voor verkrachting riskeert een dader 6 maanden tot 10 jaar cel (maar ook hier kunnen er verzwarende omstandigheden zijn).
Sekswerk voor meerderjarigen zal (stapsgewijs) gedecriminaliseerd worden. Tegen misbruik - bijvoorbeeld door pooiers, loverboys of sugardaddies - zal strenger opgetreden worden.
Erg belangrijk is dat voor het eerst duidelijk moet zijn wanneer een slachtoffer toestemming geeft. Die toestemming kan volgens de nieuwe wet ook op elk moment weer ingetrokken worden, zegt parlementslid voor Groen Stefaan Van Hecke. "De wet zal de voorwaarden om van toestemming te kunnen spreken veel strenger maken. Wanneer een slachtoffer bijvoorbeeld slaapt of niet meer in staat is om heldere keuzes te maken omdat hij of zij teveel gedronken heeft, dan kan er geen sprake zijn van toestemming. Daardoor kunnen daders niet meer zo makkelijk met excuses komen."
Daders zullen niet meer zo gemakkelijk met excuses kunnen komen
Toestemming staat centraal
Tot nu toe is toestemming een vaag begrip en gaat het in zaken vaak om woord tegen woord. Dat blijkt ook uit de getuigenis van Laura in "Het journaal". Ze verscheen in 2020 voor de rechtbank nadat ze aangerand werd door een medestudent toen ze was meegegaan naar zijn kot om een film te bekijken. Hij werd vrijgesproken omdat er niet genoeg bewijzen waren. In het vonnis staat te lezen dat het feit dat Laura met hem is meegegaan, telt als toestemming. De impact van dat oordeel weegt nog altijd zwaar op haar.
Ze hoopt dat de nieuwe wet iets verandert. "Toestemming wordt veel duidelijker omschreven, maar ik hoop vooral dat mensen beseffen dat toestemming niet blijft gelden. Je mag eerst ja zeggen en tien minuten later nee, en dat moet gerespecteerd worden."
Elk jaar worden er ongeveer 4.000 verkrachtingen aangegeven bij de politie. Voor veel slachtoffers blijft dat een moeilijke stap, omdat de procedures lang zijn en omdat er veel zaken geseponeerd worden. De meest recente cijfers uit 2016 spreken van ongeveer 400 veroordelingen.
Je mag eerst ja zeggen en tien minuten later nee, en dat moet gerespecteerd worden
Laura
Weg van de 19e eeuw
De nieuwe wet moderniseert het strafrecht op verschillende punten en dat was nodig, zegt Van Hecke. Het huidige dateert al van 1867. "Zo wordt de definitie van voyeurisme aangepast omdat onder de rok kijken bijvoorbeeld niet altijd veroordeeld werd omdat het slachtoffer niet altijd helemaal ontbloot was, terwijl dat volgens de wet het geval moest zijn. Ook dat wordt rechtgezet."
Nog nieuw is dat sekswerk uit de strafwet gehaald worden en dus niet langer strafbaar is. Op dit moment wordt sekswerk in veel gevallen al gedoogd maar voor sekswerkers was het in de praktijk moeilijk om bijvoorbeeld een lening aan te gaan of een boekhouder onder de arm te nemen.
Vanaf 14 onder voorwaarden
De wettelijke leeftijd om seks te mogen hebben blijft 16 jaar maar vanaf 14 kan er een seksuele relatie mogelijk zijn, op voorwaarde dat het leeftijdsverschil met de partner niet groter is dan drie jaar. "Een cruciaal gegeven om te vermijden dat het leeftijdsverschil te groot wordt of dat er een relatie ontstaat tussen mensen die in een gezagsrelatie zitten", zegt Van Hecke. "Ik denk aan een sportleraar en een atleet of een relatie tussen een leerkracht en een leerling, dat blijft uiteraard problematisch."
Op de oppositiebanken waren Sophie De Wit (N-VA) en Katleen Bury (Vlaams Belang) tevreden over een aantal wijzigingen die de wettekst doorvoert, maar allebei zagen ze een gebrek aan coherentie. Dit omdat later nog een hervorming van het Strafwetboek moet volgen en deze aanpassing al een voorafname zou vormen.
Ook laakten ze dat er geen aanpassing kwam van de terbeschikkingstelling. Dat betekent dat iemand na het uitzitten van de straf nog een tijd kan opgevolgd worden. Volgens minister van Justitie Van Quickenborne (Open VLD) zal de terbeschikkingstelling nog tegen het licht worden gehouden bij het nieuwe Strafwetboek.
Slachtoffers van seksueel geweld kunnen altijd hulp zoeken via help@puntvzw.be.
