Schrik niet als je vandaag of morgen een laagje stof terugvindt op je auto of op de bank in het park, want er kan de komende uren saharastof uit de lucht vallen. Rond deze tijd van het jaar komt het fenomeen wel vaker voor, omdat er stormen ontstaan boven de Afrikaanse woestijnen. Al komt het dit keer relatief vroeg.
Saharastof onderweg naar België: "We zullen het merken op auto's en aan de hemel"
Door stormen boven het noordwestelijke deel van Afrika wordt er heel wat stof naar hogere luchtlagen getild. Als de windrichting dan gunstig zit, kan dat stof tot bij ons worden meegevoerd. En als het dan nog eens regent, zoals voor volgende nacht wordt voorspeld, zal een deel van dat stof rechtstreeks uit de lucht gewassen worden.
"Komende nacht kan er uit het westen wat regen komen, waardoor het saharastof kan neerslaan. Onder andere op de koetswerken van auto’s kan je dat dan zeker zien", vertelt VRT-weerman Frank Deboosere.
De import van lucht uit de Sahara laat zich vandaag al goed voelen. We krijgen veel zon en we krijgen een echte lentedag. De van oorsprong subtropische lucht jaagt het kwik naar waarden tot 19 en mogelijk zelfs 20 graden Celsius.
Het saharastof blijft overdag nog wel in de lucht hangen: "In België zien we daardoor ietwat heiige luchten", zegt Frank Deboosere. De kleuren zijn wat fletser, stoffiger dan anders."
Vooral in de provincies Namen, Henegouwen, Luxemburg, West-Vlaanderen en Oost-Vlaanderen is dat het geval. Dat komt omdat boven deze provincies, op een aantal kilometers hoogte, op dit moment saharastof aanwezig is.
Komende nacht kan het vanuit het westen regenen, voorspeelt Frank Deboosere. Daardoor kan het saharastof dan neerslaan. Morgen wordt het dan uiteindelijk koeler, wanneer de wind voor noordelijke richtingen kiest. Het saharastof zou dan definitief worden weggeblazen.
Wat mogen we verwachten?
De Europese klimaatdienst Copernicus toont met een animatie aan tot hoe ver zo'n "wolk" saharazand wel kan reiken: een hele tong over de Atlantische Oceaan maakt de oversteek tot het Zuid-Amerikaanse continent enerzijds, terwijl een andere wolk een groot deel van West-Europa gaat afschuimen.
Hoe werkt het?
Het gebeurt nog wel eens dat saharastof tot bij ons komt. Het is zelfs een eeuwenoud fenomeen. Zulke gigantische stofwolken worden ook wel "SAL" genoemd (Saharan Air Layer): luchtmassa's met heel droge lucht die veel saharastof bevatten. Ze worden over de Saharawoestijn gevormd tijdens de late lente, de zomer en de vroege herfst. Soms komen de stormen ook in de vroege lente voor, zoals nu.
De woestijnen in het noorden van Afrika zouden elk jaar 800 miljoen ton stof elders uitstrooien. Het zou gaan om 70 procent van het stof dat wereldwijd in de atmosfeer komt. Het Afrikaanse continent is daarmee veruit het productiefst op dat vlak, met zes keer zoveel stof als Azië. Bekijk de tekening van de motor van dat stof hieronder (bron: Adams et al. 2012).
Goed nieuws voor de Amazone
Vaak reikt het stof tot de Zuid-Amerikaanse oostkust, omdat de overheersende windrichting van het westen van Afrika richting Latijns-Amerika loopt. Daar kan nog tot 130 miljoen ton aan fijnstofpartikels in de atmosfeer overblijven, berekenden wetenschappers, waarvan naar schatting 30 miljoen ton uitvalt over het Amazonebekken. Dat stof bevat mineralen en wordt daarmee een soort meststof voor het regenwoud in de Amazone.
De luchtmassa met woestijnstof die geregeld de Atlantische Oceaan overtrekt, is meestal 3 tot 4 kilometer dik en begint ongeveer op anderhalve kilometer hoogte. Die vele stofpartikels in de lucht laten minder zonlicht door en hebben daardoor een afkoelend effect.
