De ene crisis lost meteen de andere af

Vandaag is de eerste dag van code geel in de coronabarometer en dus zijn jullie allemaal welkom in het "rijk van de vrijheid". Al klinkt dat nu, met de oorlog in Oekraïne, wel wrang. Want de ene crisis, de coronacrisis, werd meteen afgelost door de Oekraïnecrisis. 

Het betekent dat de polsslag van de regering-De Croo vooral bepaald wordt door externe feiten. Dat leidt in de eerste plaats opnieuw tot een "rally around the flag", het gevoel dat we ons "allemaal samen rond de vlag" moeten scharen. Een gevoel waar de regering dankbaar gebruik van maakt. Het gekibbel van de afgelopen maanden, in de nadagen van corona, maakt weer plaats voor eendracht.

Er zijn enkele schaduwvlekken: de trage omslag die de regering - door interne discussies - maakt rond de vraag of we nu wapens konden leveren aan Oekraïne, en almaar stijgende energieprijzen. 

Ook daar maakte de Oekraïnecrisis een verschil: gisteren zei minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V) in "VTM Nieuws" dat we de "energieonafhankelijkheid die we zouden hebben nu toch niet moeten prijsgeven door de gewijzigde geopolitiek situatie". 

Ik versta daaronder dat het niet het moment is om de twee kerncentrales te sluiten en ons nog meer afhankelijk te maken van gas. In De Standaard duwt minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) de deur van de koerswijziging helemaal open: ze pleit voor een "open blik op de kernuitstap". Want de wereld is veranderd.

Alleen de cast is wat gewijzigd: minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) verdwijnt naar de achtergrond en wordt vervangen door de minister van Buitenlandse Zaken, Sophie Wilmès (MR) terwijl ook de minister van Defensie Ludivinne De Donder (PS) een graantje van de aandacht probeert mee te pikken. 

Dan is er ook nog de staatssecretaris van Asiel en Migratie, Sammy Mahdi (CD&V), die meteen de actie #PlekVrij in het leven roept, om vluchtelingen uit Oekraïne een gastvrije plek te geven. Daarop zijn intussen al meer dan 220.000 reacties gekomen. Dat is meteen de aanleiding voor de Vlaamse minister-president Jan Jambon (N-VA) om ook zijn hulp aan te bieden. Vlaanderen belooft 60 procent van de Oekraïnevluchtelingen op te vangen, en stelt 1.000 euro per vluchteling ter beschikking. De start van  een Vlaams Wir schaffen das. 

Tegelijk weerklinkt kritiek op het federale niveau - ook in een veranderde wereld blijven sommige mechanismen hetzelfde - want N-VA-voorzitter Bart De Wever vindt dat de Oekraïnevluchtelingen door het federale asielsysteem hadden moeten worden opgevangen. Die opvangplaatsen zitten vol en volgens De Wever "grotendeels met mensen die geen recht hebben op asiel, en nu er een oorlog in Europa is, moet de federale regering daarom vragen aan de burgers om voor opvang te zorgen van echte vluchtelingen". 

Het is net omdat de Oekraïnevluchtelingen een statuut van oorlogsvluchteling hebben dat ze niet door de hele asielprocedure hoeven en dat ze ook meteen kunnen aankloppen bij de lokale besturen of bij mensen thuis. Misschien moeten we het voorlopig houden bij een eenvoudig Wir schaffen das, al heeft De Wever wel een punt: de enthousiaste, lokale opvang is een tijdelijke opvang. Bij een langdurigere opvang zal de overheid toch op een meer georganiseerde manier moeten tussenkomen.

Het enthousiasme werkt voorlopig nog aanstekelijk. In de beste traditie van de Volksunie destijds, als volleerde erfgenamen van wijlen Willy Kuijpers, reizen verschillende N-VA-parlementsleden, onder wie Theo Francken en Kris Van Dijck, af naar Warschau met drie bestelwagens vol hulpgoederen. 

Vervolgens maken ook de regeringsleden Sophie Wilmès en Sammy Mahdi bekend dat ze naar Polen vertrekken, naar de Pools-Oekraïense grens, om de situatie met eigen ogen te aanschouwen. Ook dat is de nieuwe wereld: politiek wordt voortaan bedreven met de oorlog in Oekraïne in het achterhoofd.