Van blitzkrieg naar weerstand tegenstander doen verschrompelen: hoe Poetin tactiek in Oekraïne lijkt te veranderen

Al in februari waren er signalen dat Poetin een grote aanval op het land wilde uitvoeren. Die vrees werd vorige week donderdag bevestigd toen bleek dat er niet enkel in het oosten van Oekraïne Russische troepen waren, maar dat ze tegelijkertijd ook vanuit het zuiden, het noordoosten en het noorden oprukten om Oekraïne binnen te vallen. 

Oekraïne demilitariseren en snel doorstoten naar Kiev om daar president Zelenski te dwingen af te treden en een Russischgezinde regering te installeren, op dat scenario leek president Poetin gerekend te hebben. Maar dat is niet gelukt en het lijkt er stilaan op dat de Russische president het over een andere boeg probeert te gooien in een volgende fase van het conflict.

Die nieuwe fase zou omschreven kunnen worden met de militaire term softening. "Dat komt erop neer dat je de weerstand van je tegenstander langzaam gaat uithollen, doet verschrompelen door een hele reeks acties", legde Roger Housen, kolonel buiten dienst bij het Belgische leger, uit in "Nieuwe feiten" op Radio 1. "Dat houdt onder meer in: de bevoorrading bemoeilijken, een aantal sleutelinstallaties onder vuur nemen (regeringsinstanties, energiebevoorrading, telecommunicatieinfrastructuur, ...). Dus de tegenstander echt blind, doof en stom maken en tegelijkertijd zijn moreel naar beneden proberen te krijgen."

Want hoewel Poetin bij het begin van de invasie beweerde dat Rusland enkel militaire doelwitten zou viseren, worden intussen ook steeds meer woonwijken en burgers getroffen. De "softening"-tactiek lijkt Poetin op dit moment dus al toe te passen in de grote steden, zoals Kiev, Charkov en de zuidelijke stad Marioepol.  Die zou door de Russen zo goed als omsingeld zijn. Volgens het stadsbestuur bestoken de Russen er noodzakelijke infrastructuur, met daarbij ook burgerdoelwitten en is er geen of amper toegang tot water of voedsel. Gevreesd wordt dat er al honderden doden zijn gevallen en het is ook moeilijk om de gewonden te verzorgen. 

"Marioepol stevent af op een  humanitaire crisis", zegt de burgemeester. De havenstad is van strategisch belang voor de Russen als aansluiting op de Krim en de zelfverklaarde volksrepublieken Donetsk en Loegansk in het oosten. 

In die tweede fase zien we ook meer en meer bombardementen. "Ik vrees dat die langzaam gaan vervangen worden door tapijtbombardementen", aldus Housen. Bij tapijtbombardementen wordt een groot aantal bommen tegelijkertijd afgeworpen op een breder, vaak grootstedelijk, doelgebied. "Volgens mij hebben de Russen zich in de eerste fase nog ingehouden en voornamelijk precisiebommen gebruikt zodanig dat ze de bevolking niet tegen zich in het harnas joegen." 

Nu overduidelijk is dat het Oekraïense leger en de bevolking toch meer weerstand bieden dan Poetin vermoedelijk verwacht had, zit er volgens experts voor Poetin niets ander op dan over te schakelen naar een andere strategie.

Volgens Housen heeft Poetin nog twee manieren waarop hij het conflict nu kan verderzetten, al is het nog niet duidelijk welke keuze hij definitief gaat maken. Ofwel kiest Rusland voor die softening-techniek, de "wurgactie" ofwel moet het de steden echt beginnen aanvallen en plat bombarderen. 

"Optie 1: de wurgactie, dat is de stad omsingelen en langzaam doodknijpen, maar zelf niet echt de stad ingaan", legt Housen uit. "Er zijn wel nog precisiebombardementen, ook op kritieke infrastructuur. Je gaat de bevolking letterlijk uithongeren en de voedselbevoorrading doen ophouden." Het nadeel van deze actie is dat het een actie is die erg lang kan duren, maar in principe maak je wel minder burgerslachtoffers, benadrukt Housen. 

"Optie 2: de steden echt aanvallen. Dan denken we aan steden als Charkov en Kiev. Na een omsingeling en een voorbereidend bombardement zouden de troepen dan echt de stad moeten binnentrekken met tanks. Het voordeel van deze actie is dat die veel sneller zou kunnen gaan, het nadeel is dat je veel meer burgerslachtoffers zal hebben en dat je de overblijvende bevolking dan volledig van je vervreemdt." 

Met deze tweede optie zullen de Russen volgens Housen zo lang mogelijk wachten. "Een stad gaan zuiveren is echt de hel, dat is horror, dat wil je als militair en als militaire chef pas als laatste optie gaan doen." Kiest Poetin voor deze optie, dan beseft hij dat hij zelf ook heel veel manschappen gaat verliezen. 

Dat vervreemden van de bevolking is trouwens ook een enorm risico bij de wurgactie-tactiek. "De Russen kunnen dat heel lang volhouden, maar wanneer je dat doet, ga je uiteindelijk met een ander probleem zitten", zegt Housen. "Als Poetin erin zou slagen het regime te vervangen en een marionettenregering zou kunnen installeren, dan zit hij met een vijandige Oekraïense bevolking. Die gaat misschien in het verzet en gaat jarenlang weerstand bieden. Poetin zal dan een grote bezettingsmacht in het land moeten houden en dat gaat misschien de economische draagkracht van Rusland te boven."

En dan is er nog steeds heel veel speculatie over het konvooi met Russische militaire voertuigen dat zich nu al enkele dagen ten noorden van de hoofdstad Kiev bevindt. 

Volgens het Amerikaanse ministerie van Defensie heeft het konvooi al ruim een dag geen vooruitgang meer geboekt. Nog volgens het ministerie is het mogelijk dat de troepen zich nu hergroeperen en bekijken hoe ze de verloren tijd kunnen goedmaken. Volgens onbevestigde berichten dreigen de Russische troepen zonder brandstof en voedsel te vallen.

"Die colonne is een slecht teken", zei Claude Van de Voorde, militair vertegenwoordiger van België bij de NAVO, daarover eergisteren al in "De ochtend" op Radio 1. "Kiev gaat aangevallen worden, die colonne staat daar niet voor niets. Ik vrees dat het nog een lange, bloedige strijd zou kunnen worden. Ik denk dat de nabije toekomst echt onheilspellend is." 

Want waar Poetin zich ook op verkeken lijkt te hebben, is de weerbaarheid van het Oekraïense leger en de bevolking.  "Die guerrilla (een gewapend conflict waarbij strijders een reguliere krijgsmacht proberen te ontregelen en uit te putten),  bijvoorbeeld nadat Russische troepen een stad zijn binnengevallen, dat kunnen ze", benadrukt Housen.

"In 2014 hebben de Oekraïners met een handvol militairen 242 dagen weerstand geboden op de luchthaven van Donetsk tegen een grote overmacht van Russische troepen."