Hij probeert zijn volk door een oorlog met Rusland te loodsen en weigert daarbij zijn hoofdstad te verlaten, ondanks het feit dat Kiev in het vizier van de Russen ligt. Een portret van de Oekraïense president Volodimir Zelenski.
Wie is Volodimir Zelenski, ex-acteur en nu president van Oekraïne die zijn bestookte hoofdstad niet wil verlaten?
Gianni Paelinck
Gepubliceerd:
Het valt op hoe communicatief - eerst de kalmte bewarend en sinds de Russische inval ook strijdvaardig - de 44-jarige Zelenski omgaat met de crisis in zijn land. Vanmorgen vroeg nog - op de derde dag van de oorlog - plaatste hij in zijn eigen stijl een selfie-video op Twitter om te bevestigen dat hij nog steeds in Kiev is, met een volhardende oproep aan de burgers om het land te blijven verdedigen. Mannen tussen 18 en 60 jaar oud mogen Oekraïne trouwens niet verlaten op bevel van de president.
Steeds met enige zin voor drama ook. Zo zou hij een Amerikaans voorstel om uit Kiev te vertrekken afgewezen hebben. "De strijd is hier. Ik heb wapens nodig, geen lift", zou Zelenski gezegd hebben, laat een bron bij de Amerikaanse inlichtingendiensten weten aan persagentschap AP.
"De vijand heeft mij bestempeld als doelwit nummer één", verklaarde Zelenski gisteren al. "Mijn familie is doelwit nummer twee." Zelenski gaf aan dat zijn familie ook in Oekraïne is en blijft. Het gaat om zijn vrouw Olena, zijn 17-jarige dochter Oleksandra en 9-jarige zoon Kyrylo.
Wit konijn
Zelenski - van opleiding jurist - had geen politieke ervaring toen hij midden 2019 verkozen werd tot president van Oekraïne. Meer nog: hij had zelfs geen duidelijk politiek programma. Maar ondanks - of misschien eerder dankzij - zijn gebrek aan politieke ervaring won Zelenski de verkiezingen overtuigend.
Zelenski had zich opgeworpen als de buitenstaander die niet gecorrumpeerd is door de Oekraïense politiek en niets te maken heeft met oligarchen. Het kon veel Oekraïners overtuigen die ontgoocheld waren over de toestand van hun land vijf jaar na de pro-Europese Maidan-revolutie, de oorlog in het oosten en de corruptie in de politiek.
Maar corruptie is nog steeds een groot probleem in Oekraïne. En toen de naam van de president vorig najaar werd genoemd in de Pandora Papers, een internationaal onderzoek rond belastingontwijking, kreeg zijn reputatie verder een deuk.
Acteur en komiek: "Dienaar van het volk"
Voor hij president van Oekraïne werd, was Volodimir Zelenski erg bekend en populair als acteur. Hij speelde een geschiedenisleraar in de satirische tv-reeks "Dienaar van het volk". De reeks gaat over een leraar die in een filmpje een vurig pleidooi houdt tegen corruptie. Het filmpje gaat viraal op YouTube en leidt er uiteindelijk toe dat de man de nieuwe president van Oekraïne wordt. Of hoe de realiteit de fictie uiteindelijk inhaalde.
Daarnaast was Zelenski ook stand-upcomedian. In zijn shows nam hij voortdurend toenmalig president Porosjenko op de hak. En hij was ook een succesvolle zakenman. Hij had zijn eigen productiehuis en maakte tientallen tv-series, comedy shows en films in Oekraïne, die hij ook verkocht aan meer dan 20 landen.
Door zijn verleden als komiek/acteur en zijn gebrek aan politieke ervaring, werd Zelenski aanvankelijk niet ernstig genomen. Ook in de aanloop naar de Russische inval stelden nogal wat mensen zich vragen bij de kunde van Zelenski, tegenover de ervaring van de Russische president Poetin.
Maar de volhardende houding van Zelenski heeft dat doen keren. Onder meer de Oekraïense activiste Olena Halushka laat via Twitter verstaan dat ze haar president verkeerd had ingeschat. Het Kremlin ziet dat anders en beweert dan weer dat de attitude van de Oekraïense president een wapenstilstand torpedeert.
Tijdens de verkiezingscampagne werd Zelenski door zijn tegenstander en toenmalig president Porosjenko overigens afgeschilderd als pro-Russisch. Zelenski is zijn mediacarrière destijds in Rusland begonnen, bij een populair comedy-programma. En hij is bovendien Russisch-talig.
Een van zijn verkiezingsbeloftes was ook vrede in het oosten van Oekraïne. Daarvoor kwam er aanvankelijk een dialoog met Moskou, met zelfs een gevangenenruil. Tegen de zin van Oekraïense nationalisten. Al richt Zelenski wel degelijk zijn blik op het Westen, zoals nu des te meer blijkt.
"Denazificatie"
De Russische president Vladimir Poetin sprak onder meer van "denazificatie" om zijn inval in Oekraïne te verantwoorden eerder deze week. Een opvallende uitspraak, des te meer omdat er absoluut geen aanwijzingen zijn dat de Oekraïense president Zelenski nazi-sympathieën zou hebben. Wel integendeel.
Zelenski werd geboren uit ouders van joodse afkomst, in de Zuidoostelijke-Oekraïense stad Kryvy Rih, zijn moedertaal is Russisch. Enkele dagen voor zijn aantreden als president in 2019 (op 9 mei, de dag waarop de Sovjet-overwinning op nazi-Duitsland wordt gevierd) trok Zelenski naar zijn geboortestad terug, om er bloemen te leggen op het graf van zijn grootvader die in het Rode Leger had gevochten tegen de nazi's.
Zelenski plaatste er een foto van op Facebook, met de boodschap: "Fijne dag van de overwinning op het nazisme!"
