De huidige energieprijzen zijn hoger dan we op termijn kunnen verwachten door de groene transitie. Een koolstoftaks moet iedereen in de groene richting duwen, maar moet aandacht hebben voor de meest kwetsbaren. Dat zegt de Nationale Bank in haar jaarverslag.
Nationale Bank verwacht veel van groene transitie, al mag het niet te snel gaan: "Over 30 jaar lagere energieprijzen"
Steven Rombaut
Gepubliceerd:
De opwarming van de aarde houdt op termijn grote risico's in voor de economische activiteit, schrijft de Nationale Bank in haar jaarverslag. De Belgische economie stoot per euro gecreëerde toegevoegde waarde meer broeikassen uit dan andere Europese landen. En ook het consumptiepatroon van de gezinnen leidt per hoofd van de bevolking tot meer uitstoot. België moet dus heel wat inspanningen doen om de broeikasemissies terug te dringen.
"Om de groene transitie mogelijk te maken moet energie structureel duurder worden" zegt gouverneur Pierre Wunsch van de Nationale Bank. Een soort koolstoftaks moet ervoor zorgen dat fossiele brandstoffen verhoudingsgewijs duurder worden dan hernieuwbare. De taks moet bedrijven en gezinnen duwen in de gewenste groene richting. Denk aan een elektrische auto of verwarmen met een warmtepomp. Op dit moment is er al het Europese emissiehandelssysteem ETS, dat bepaalt hoeveel ton CO2 er elk jaar maximaal mag worden uitgestoten. Tot deze categorie behoren ongeveer 11.000 bedrijven die veel broeikasgassen uitstoten: samen zijn ze verantwoordelijk voor zowat 40 procent van de totale uitstoot van broeikasgassen in de EU.
Als we een deel van de bevolking niet genoeg tijd geven om zich aan te passen, dan zullen we opnieuw botsen tegen maatschappelijke bewegingen zoals de gele hesjes in Frankrijk
Pierre Wunsch, gouverneur Nationale Bank
Een extra koolstoftaks invoeren op een moment dat de prijzen van gas, elektriciteit en olie al de pan uit swingen, is politiek gezien allesbehalve evident. Maar gouverneur Wunsch wil de omvang van die koolstoftaks relativeren: "De prijzen van elektriciteit en aardgas zijn op drie maanden tijd meer gestegen dan wat we kunnen verwachten van de groene transitie over een periode van dertig jaar. Een koolstoftaks houdt dus geen herhaling in van de energiecrisis van 2021. Ik denk dat we over 30 jaar lagere energieprijzen zullen zien dan de huidige hoge prijzen." Dat kan omdat de technologische vooruitgang bij wind- en zonne-energie de productiekosten alsmaar doet dalen.
Gele hesjes
Een koolstoftaks zal dus nodig zijn om iedereen in de groene richting te duwen. Maar de overgangsperiode moet lang genoeg zijn om alle mensen mee te krijgen en protest te vermijden. "Lagere inkomens besteden relatief meer aan energie dan de hogere inkomens. Het zal dus niet gemakkelijk zijn om een koolstoftaks in te voeren die met een prijssignaal het gedrag van mensen kan sturen en tegelijk de meest kwetsbaren helpt bij de transitie. Als we een deel van de bevolking niet genoeg tijd geven om zich aan te passen, dan zullen we opnieuw botsen tegen maatschappelijke bewegingen zoals de gele hesjes in Frankrijk", waarschuwt Wunsch.
Volgens de Nationale Bank moet een koolstoftaks geleidelijk toenemen, volgens een duidelijk voorafgaand traject zodat bedrijven en gezinnen hun investeringsplannen daaraan kunnen aanpassen.