Vrouwen overlijden vaker aan een hart- of vaataandoening dan mannen. Verrast? Volgens cardiologe Nathalie Meyten blijven hart- en vaatziekten te vaak onder de radar bij vrouwen, onder meer omdat de symptomen verschillen met die van mannen. En daar kunnen we iets aan doen. Tijd om te bekijken welke symptomen er verschillen en hoe je als vrouw een hartaandoening vroegtijdig kan opsporen.
Waarom vrouwenhart meer aandacht verdient: symptomen van hartziektes bij vrouwen te weinig gekend
Heleen Vander Beken
Gepubliceerd:
Als we denken aan tromboses, hartfalen, en andere hart- en vaatziekten, denken we meestal eerst aan een man. Toch blijkt uit de cijfers dat het probleem groter is bij vrouwen. Hoe zit dat dan precies? We zetten enkele vragen op een rijtje.
Krijgen niet vooral mannen hartaandoeningen?
Hartaandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak in Europa, zowel bij mannen als vrouwen, maar in verhouding méér bij vrouwen. Het is dus een misvatting dat die aandoeningen vooral een probleem zijn bij mannen. Dat zie je in dit overzicht met de doodsoorzaken van mensen in landen die lid zijn van de Europese Vereniging voor Cardiologie (ESC ): 47 procent van de overlijdens in en rond Europa is bij vrouwen te wijten aan hart- en vaatziekten, tegenover 39 procent bij mannen.
In België ligt dat cijfer gelukkig lager, maar ook in ons land zijn hartaandoeningen de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen (29 procent), vóór kanker (23 procent).
Dat lijken verontrustende cijfers, al moet je er natuurlijk bijdenken dat we steeds ouder worden, en daardoor ook vaker hartaandoeningen krijgen. Er is dan ook een kanttekening bij het verschil tussen mannen en vrouwen: vrouwen worden gemiddeld ouder. Toch is dat volgens cardiologe Nathalie Meyten niet de enige verklaring en is er een groter bewustzijn nodig: hart- en vaatziekten zijn niet alleen iets van mannen.
Waarom zijn er meer overlijdens bij vrouwen?
Volgens Meyten zit het probleem in het opsporen van hartziekten. Doordat bij vrouwen later een diagnose gesteld wordt, stijgt het risico op overlijden. Vrouwen hebben meer atypische symptomen dan mannen, waardoor ze slechter herkend worden. De typische pijn in de arm als rode vlag voor een hartaanval komt bijvoorbeeld minder tot uiting bij vrouwen.
We hebben ook minder kennis over hoe hart- en vaatziekten zich ontwikkelen bij vrouwen, omdat klinische proeven overwegend met mannen zijn uitgevoerd. Daardoor zijn de technieken om die aandoeningen op te sporen minder nauwkeurig bij vrouwen, en weten we niet altijd of medicatie even goed werkt bij vrouwen als bij mannen.
Ook cardiologen spelen een rol in de late diagnose, vertelt Meyten. “De cardiologie is nog steeds een mannenbastion, al is dat wel aan het veranderen. Enerzijds stellen mannelijke cardiologen minder snel vragen over bijvoorbeeld de menopauze, misschien omdat ze er minder aan denken dan een vrouw, of omdat het gevoelig kan liggen. Nochtans is die informatie van belang om hartproblemen op te sporen, want hormonale veranderingen zijn een risicofactor. Anderzijds worden klachten wel eens weggewuifd als hormonale problemen, terwijl ze op een hartaandoening kunnen wijzen”.
Als je echt voelt dat het minder goed gaat dan het altijd al ging, ga dan toch maar langs de dokter
Alice Snoeckx, hartpatiënte
Daarnaast gaan vrouwen soms te laat naar de arts. “Ik merk dat vrouwen, als ze met klachten bij mij komen, daar zelf al een verklaring voor geven. “Ik ben moe, maar ja, de kinderen slapen niet goed”. Maar dat neemt niet weg dat we moeten onderzoeken of er een onderliggend probleem is.”
Tot slot vraagt Meyten zich af of een hoger stressniveau bij vrouwen een rol speelt. Dat zegt ook professor Linda Badimon van het patiëntenforum van de Europese Vereniging voor Cardiologie (ESC): “Door hun familiaal en professioneel engagement plaatsen deze vrouwen vaak de gezondheid en noden van een ander boven die van henzelf en zoeken ze te laat hulp.”
Alice Snoeckx uit Limburg is 77 jaar oud. Ze vertelde aan onze redactie dat ze niet onmiddellijk besefte wat haar overkwam, toen ze op haar 69 een acuut hartprobleem kreeg. Haar zoon zag het wel.
“Ik was met de fiets weggeweest en toen ik thuiskwam vroeg mijn zoon “ma, wat scheelt er?”. Hij vond dat ik abnormaal kortademig was. Hij belde mijn dochter, die verpleegster is en zij stuurde mij direct naar het ziekenhuis". In het ziekenhuis bleek al snel dat Alice hulp nodig had: ze kreeg drie stents ingeplant, kleine veerkrachtige metalen of kunstof buisjes die een vernauwd bloedvat openhouden.
"Ik dacht dat ik te hard gefietst had, maar dat er iets ergs was, had ik niet door. Het zit wel in onze familie. Daarom werd ik opgevolgd, maar er was niets te zien, tot die keer. Gelukkig had mijn zoon direct in de gaten dat er iets scheelde.
Vroeger zei ik altijd dat ik vanalles nog gauw moest doen, en nu zeggen mijn kinderen: “moeder, laat dat woord ‘gauw’ eens weg”. En ze hebben gelijk: ik kan dankzij de stents en medicatie veel doen, maar ik moet voldoende rusten. Dat is mijn advies voor iedereen: als je moe bent, rust dan. Maar als je echt voelt dat het minder goed met je gaat dan het daarvoor altijd gegaan is, ga dan toch maar eens langs bij de dokter.”
Waarom is een hartprobleem anders bij mannen en vrouwen?
Ten eerste verschilt de structuur van het hart enigszins. Vrouwen hebben smallere bloedvaten en minder dikke spierwanden aan het hart. Ten tweede zijn hormonale veranderingen een risicofactor. Ten derde: de types hartaandoeningen die vrouwen krijgen, zijn moeilijker te diagnosticeren.
Er zijn ook bepaalde aandoeningen die vaker (of enkel) voorkomen bij vrouwen, zoals endometriose. Maar ook een hoge bloeddruk op latere leeftijd, gebrek aan beweging, mentale problemen, zwangerschapsproblemen, menopauze, …
Daarnaast hebben diabetes, roken, en een middelhoge bloeddruk, die zowel bij mannen als vrouwen de kans op hart- en vaatziekten verhogen, ook meer impact bij vrouwen dan mannen.
Hoe herken je een hartprobleem bij een vrouw?
De volgende symptomen zijn ons redelijk bekend:
Pijn in de borststreek
Hartkloppingen
Kortademigheid
Misselijkheid
Rugpijn
Vermoeidheid
Opvliegers
Indigestie
Gevoel dat je beha te strak zit
Hoe kan je voor je hart zorgen?
Verlaag je stressniveau
Ken je bloeddruk
Controleer op diabetes
Rook niet
Wees fysiek actief
Kies voor gezonde voeding
Beperk je inname van alcohol
