Waarom greep niemand in bij verwaarlozing 17 hulpbehoevende ouderen in voormalige assistentiewoningen? Een reconstructie

In Grimminge bij Geraardsbergen heeft de politie gisteren 17 bewoners geëvacueerd, 15 uit residentie Beauprez en 2 uit residentie De Kloef. Tot vorig jaar werden in beide gebouwen assistentiewoningen uitgebaat, maar in juni vorig jaar trok Zorg en Gezondheid de erkenning van residentie Beauprez in omdat de mensen die er verbleven niet de juiste verzorging kregen. Residentie De Kloef heeft wel nog een vergunning.

De eigenaar van residentie Beauprez ging daarop creatief te werk en maakte er een co-housingproject van. Hij verhuurde de kamers nog, maar de bewoners kregen geen zorg meer. Alleen bleken er wél nog steeds bewoners te wonen die zorg nodig hadden. Gisteren viel de politie binnen in het centrum, samen met medisch personeel om in te kunnen schatten wie van de bewoners er zelfstandig kon wonen en wie niet.

Spoedarts Ignace Demeyer, die bij de evacuatie aanwezig was, zei achteraf dat de bewoners er in schrijnende omstandigheden verbleven: “De patiënten die daar lagen, waren allemaal hulpbehoevend. Zowel qua veiligheid als qua verzorging lagen die mensen daar niet op hun plaats."  

In totaal werden 17 bewoners geëvacueerd. Veertien van hen werden overgebracht naar omliggende ziekenhuizen, vandaag wordt voor hen een nieuwe opvang gezocht in de lokale woonzorgcentra. De familie of de bewindvoerders van de bewoners werden door het Rode Kruis op de hoogte gebracht. De andere drie bewoners vonden gisteren al een nieuw onderkomen via hun persoonlijke verpleging.

Joris Moonens van het Agentschap Zorg en Gezondheid van de Vlaamse Overheid zegt in "De ochtend" op Radio 1 dat zij niet op de hoogte waren van de verwaarlozing: “Indien wij signalen hadden gekregen dat daar illegaal een woonzorgcentrum werd uitgebaat – want daar lijkt het nu wel op - hadden wij zeker ingegrepen.”

Op 30 juni vorig jaar heeft het Agentschap Zorg en Gezondheid de erkenning van de assistentiewoningen in residentie Beauprez ingetrokken. In de woningen verbleven volgens Moonens bewoners die veel meer zorg nodig hadden dan wat men in zo'n assistentiewoning kan bieden.

Op het moment dat die vaststelling gebeurde, heeft Zorg en Gezondheid samen met de gemeente Geraardsbergen aan iedereen die op dat moment in de voorziening verbleef, een aanbod gedaan om te verhuizen naar een erkende assistentiewoning of woonzorgcentrum. “Maar het staat de mensen natuurlijk vrij om al dan niet op dat aanbod in te gaan, daar hebben wij ook geen gegevens over.”

Op het moment van de sluiting woonden er 69 personen in de assistentiewoningen, 51 van die mensen zijn ingegaan op het aanbod om te verhuizen naar een erkende assistentiewoning of een woonzorgcentrum. Twee mensen vonden zelf een andere oplossing en de overige 16 mensen besloten om te blijven in de gesloten assistentiewoningen. 

"Dat waren mensen die zelfstandig konden wonen of waarvan de familie uitdrukkelijk had gezegd dat zij zouden instaan voor de nodige zorg. Op het moment van de sluiting en ook de weken erna verbleven daar dus geen mensen meer die zorg nodig hadden", besluit Moonens.

Eind juli ging de Zorginspectie nog eens langs in Geraardsbergen en die stelde vast dat de assistentiewoningen in residentie Beuaprez niet meer als dusdanig werden aangeboden. “Er werden op dat moment ook geen schrijnende toestanden vastgesteld. Op dat moment stopt voor ons het toezicht”, verduidelijkt Moonens. "Wij zijn niet verantwoordelijk voor wat op de privémarkt gebeurt en kunnen daar geen systematische controles doen."

Het Agentschap zou ook geen signalen gekregen hebben van het lokale niveau dat er nog problemen waren in Geraardsbergen. Burgemeester Guido De Padt (Open VLD) bevestigt dat: “Na de intrekking van de erkenning zijn de uitbaters overgeschakeld op private contracten. Je kan het vergelijken met een hotel dat kamers verhuurt, waar men gebruik kan maken van gemeenschappelijke voorzieningen." 

"Die mensen verbleven daar ook niet alleen, ik heb zelf gezien dat er familie op bezoek kwam en dat er ook thuisverplegers langskwamen" aldus De Padt. "Ik heb zelf nooit schrijnende omstandigheden gezien, maar ik neem aan dat het gerechtelijk onderzoek zal aantonen wat er precies aan de hand was.”

De Vlaamse Ouderenraad stelt zich grote vragen bij de opvolging van de bewoners: "Een vergunning verlies je niet zomaar, er moeten dus zeer schrijnende zaken aan vooraf gegaan zijn. Dat vraagt om een correcte opvolging en zowel de Vlaamse als de lokale overheden spelen daarin een rol", aldus Nils Vandenweghe, directeur van de Vlaamse Ouderenraad.

De raad vraagt aan Vlaams minister voor Welzijn Wouter Beke om snel duidelijkheid te scheppen over de situatie: "Het gaat hier om mensen met heel complexe zorgnoden, zoals mensen met dementie. Als de procedures om hen te beschermen niet sluitend of doortastend genoeg zijn, moet de minister dringend ingrijpen.”

Zowel de Vlaamse overheid als de lokale autoriteiten wijzen er echter op dat het niet hun verantwoordelijkheid is om na te gaan wie in de voormalige assistentiewoningen verbleef en of die mensen de correcte zorg kregen. Die verantwoordelijkheid ligt volgens burgemeester De Padt bij de uitbaters van de woningen, maar ook bij familie en zorgverleners. 

Er zijn sinds de overstap naar de private huurmarkt ook nieuwe bewoners in de woningen ingetrokken, maar indien dat mensen waren die extra zorg nodig hadden, had volgens De Padt iemand aan de alarmbel moeten trekken: “Indien er bijvoorbeeld dementerende mensen naar die woningen willen trekken, mag ik toch hopen dat ook familie of thuisverplegers die persoon niet in zo’n kamertje zouden onderbrengen", besluit de burgemeester.

Er heerst nog veel onduidelijkheid over waarom er precies een inval plaatsvond in de woningen. Ook burgemeester De Padt was zelf blijkbaar niet op de hoogte van wat er zich in zijn gemeente afspeelde: "Bij een gerechtelijk onderzoek mag een burgemeester niet ingelicht worden, zo is de wet nu eenmaal, maar ik had me natuurlijk beter kunnen voorbereiden op bijvoorbeeld de evacuatie indien dat wel gebeurd was.”  

De federale gerechtelijke politie geeft voorlopig geen details vrij, om het onderzoek niet in het gevaar te brengen. Het parket van Oost-Vlaanderen zou later vandaag wel nog met een verklaring komen.