De Amerikaanse inlichtingendiensten hebben een rapport klaar over het mysterieuze Havana-syndroom. Tussen 2016 en 2018 werden tientallen Amerikaanse diplomaten in het buitenland ziek, om onverklaarbare reden. In het rapport van de inlichtingendiensten staat nu dat hun klachten mogelijk veroorzaakt werden door "elektromagnetische golven, uitgestuurd door een externe bron". Maar honderd procent zeker zijn ze daar niet van. Wie die golven dan precies uitgestuurd zou hebben, is ook nog niet bekend.
Havana-syndroom ontrafeld? Nieuw rapport klaar over mysterieuze ziekte die tientallen Amerikaanse diplomaten trof
Lonne van Erp
Gepubliceerd:
Het verhaal leest als een rasechte thriller, maar het speelde zich wel degelijk in de echte wereld af. In 2016 werden tientallen Amerikaanse ambassademedewerkers, diplomaten en spionnen in Havana, de hoofdstad van Cuba, om onverklaarbare reden ziek. Ze ontwikkelden allemaal gelijkaardige, mysterieuze klachten waaronder gehoorverlies, misselijkheid, hoofdpijn en evenwichtsstoornissen. De ziekte werd daarop gedoopt tot het "Havana-syndroom". Maar opvallend: twee jaar later, in 2018, ontwikkelden ook diplomaten in de Chinese stad Guanghzou gelijkaardige symptomen.
De getroffen diplomaten werden allemaal teruggehaald naar de VS, maar een oorzaak werd niet meteen ontdekt. Jarenlang regende het theorieën, de ene al wat gekker dan de andere. Sommigen suggereerden dat het om een aanval met een chemisch wapen ging. Anderen wezen dan weer naar pesticides in het leidingwater. Ook aanvallen met geluidsgolven werden vaak als boosdoener genoemd, vooral omdat de slachtoffers ook lieten optekenen dat ze vreemde geluiden hadden gehoord. Of ging het misschien om massahysterie, hadden de diplomaten het zich gewoon allemaal ingebeeld?
Gerichte elektromagnetische golven
De Amerikaanse inlichtingendiensten hebben ondertussen een rapport klaar en over dat laatste zijn ze alvast formeel: de slachtoffers hebben zich hun klachten niet ingebeeld. De onderzochte gevallen werden als "authentiek en onstuitbaar" beschouwd en het zogenoemde Havana-syndroom is bijgevolg een reële aandoening. Bij sommige slachtoffers vonden ze zelfs "cellulaire schade aan het zenuwstelsel" terug.
Maar de grote vraag blijft: wat heeft die klachten dan precies veroorzaakt? Het rapport van de inlichtingendiensten stelt dat die "mogelijk" teweeg zijn gebracht door "elektromagnetische golven, afkomstig van een externe bron". Al zijn ze daar niet honderd procent zeker van. In het rapport wordt gesteld dat ook ultrasone geluidsgolven, in bepaalde omstandigheden, gelijkaardige klachten kunnen veroorzaken.
De inlichtingendiensten bevestigen daarmee min of meer de bevindingen van een rapport van de Amerikaanse overheid uit 2020. Daarin werden "gerichte radiogolven" als boosdoener aangewezen, al bleef ook dat rapport ver weg van een definitieve conclusie. Dat is ook niet verwonderlijk. In de medische literatuur komt de combinatie van klachten die bij het Havana-syndroom horen tot dusver niet voor. Bovendien is het om ethische redenen niet evident om het effect van elektromagnetische of radiogolven op de mens klinisch te onderzoeken.
Aanval van de Russen?
En er is nog een vraag die iedereen al jaren bezighoudt: wie zit hier achter? Velen wezen daarbij in de richting van Rusland. Toen de diplomaten in Havana hun symptomen ontwikkelden, was er net sprake van toenadering tussen de VS en Cuba. In die context kwam het voor het Kremlin, als derde partij, goed uit dat tientallen diplomaten met hun gezin moesten terugkeren naar de VS. Bewijs voor die theorie werd nooit gevonden.
Uit een tussentijds rapport van een specifieke CIA-taskforce blijkt bovendien dat het "niet waarschijnlijk" is dat dit kadert in een grootschalige campagne om Amerikaanse ambtenaren te schaden door Rusland, noch door een andere "buitenlandse tegenstander". Tegelijk sluit het rapport niet uit dat een natiestaat, en mogelijk dus ook Rusland, wel degelijk verantwoordelijk zou kunnen zijn voor ongeveer een twintigtal ontdekte gevallen die niet op een andere manier verklaard kunnen worden.
