Wie weinig stroom verbruikt kan tot 100 euro meer betalen door capaciteitstarief

Vanaf deze zomer zullen de distributienettarieven niet meer volledig berekend worden op basis van de hoeveelheid elektriciteit die we verbruiken, maar wel op basis van het piekverbruik. Dat moet ons aanmoedigen om ons stroomverbruik te spreiden. Het nieuwe tarief zou in januari 2022 ingaan, maar is uitgesteld tot 1 juli op vraag van netbeheerder Fluvius en Vlaams minister van Energie Zuhal Demir. 

Op vraag van Demir heeft de universiteit van Gent berekend welke gevolgen het nieuwe capaciteitstarief zou hebben op de huishoudens. Hoewel de resultaten erg afhankelijk zijn van een hele resem factoren, blijkt uit die studie dat een pak huishoudens hun factuur op jaarbasis met een bedrag tussen de 20 en de 100 euro zouden zien stijgen. 

Zeker de kleine verbruikers zijn de dupe van het capaciteitstarief. Het gaat in eerste instantie om huishoudens die minder dan 900 kilowattuur (kWh) aan stroom per jaar verbruiken. 

Onder meer mensen met een tweede verblijf vallen meestal in die categorie, maar ook ongeveer 150.000 huishoudens met zonnepanelen en de gemeenschappelijke ruimtes in appartementen, waarvan de rekening bij de individuele bewoners terechtkomt. Afhankelijk van het soort meter - klassiek of digitaal - zien ze hun factuur op jaarbasis met 50 tot 100 euro stijgen. 

Daarnaast verliezen ook de iets minder kleine afnemers, met een jaarverbruik tussen de 900 à 2.350 kWh per jaar, aan het capaciteitstarief. Het gaat om 447.000 afnemers van wie 93.000 met zonnepanelen, voor wie de factuur met 20 tot 50 euro toeneemt als ze een klassieke meter hebben. Voor de aansluitingen met een digitale meter, blijft de factuur in het beste geval gelijk. 

De zeer kleine en de kleine verbruikers zijn samen goed voor ruim 27 procent van alle huishoudens, voor wie het capaciteitstarief dus in elke situatie een stijging van de factuur inhoudt. 

Het gros van de huishoudens - bijna 60 procent - heeft een iets hoger gemiddeld verbruik, tussen de 2.350 en 5.500 kWh. In die groep van in totaal ruim 1,6 miljoen huishoudens zitten zowel winnaars als verliezers, blijkt uit de studie, al kunnen de grotere verbruikers het capaciteitstarief wel makkelijker compenseren omdat de kost per verbruikte eenheid aan elektriciteit daalt. 

In het geval van een digitale meter hangt veel af van de gemiddelde maandpiek ten opzichte van het jaarverbruik, en loont het dus om het energieverbruik bewust te spreiden. In Vlaanderen zijn op dit moment ruim een miljoen digitale meters geplaatst, op een totaal van 2,8 miljoen huishoudens. 

Volgens de studie zijn het vooral de grote afnemers die winnen aan het capaciteitstarief. Het gaat om 160.000 huishoudens met een verbruik van meer dan 5.500 kWh die gemiddeld ruim 100 euro zullen besparen op de jaarfactuur, zowel bij een klassieke als bij een digitale meter. 

In die zin zou het capaciteitstarief ook grootverbruikers als elektrische wagens, warmtepompen en elektrische verwarming goedkoper kunnen maken, al is ook daar de voorwaarde dat het verbruik gespreid wordt.

Voor afnemers op exclusief nachttarief, goed voor 5,6 procent van de huishoudens, zou de factuur licht dalen, al geldt dat mogelijk niet voor mensen met accumulatieverwarming, die hoge pieken in het verbruik veroorzaakt. 

Voor huishoudens met zonnepanelen die nog een terugdraaiende teller hebben, hangt alles af van de grootte van de installatie. Voor kleinere installaties onder de 4 kVA zal de jaarfactuur stijgen, voor grotere installaties vanaf 6 kVA houdt het capaciteitstarief een daling in. 

Volgens de UGent blijven zonnepanelen hoe dan ook een interessante investering, ook na de invoering van het capaciteitstarief, omdat zonnepanelen makkelijker toelaten om het verbruik te spreiden en de maandpiek beperkt te houden. 

Vlaams minister van Energie Zuhal Demir reageert bezorgd en stuurt aan op nieuw uitstel. Ze wordt daarin gevolgd door de meeste partijen. In het Vlaams Parlement zei Demir dat we geen gekke dingen mogen doen en dat we moeten weten welke impact het capaciteitstarief heeft op de verschillende groepen mensen. Daarom hebben we die studie bij de UGent besteld.

De Vlaamse energieregulator Vreg kan de beslissing over de invoering van een capaciteitstarief zelf nemen, maar Demir roept het parlement op om samen de druk op de Vreg op te voeren en te zeggen: "This is no go". "We gaan dat rustig analyseren en aanpassen waar dat nodig is. Ik denk dat dat de boodschap is die we met zijn allen moeten brengen."

Bekijk hier de samenvatting van het onderzoek naar de impact van het capaciteitstarief door de onderzoeksgroep EELab/Lemcko: